Ana YazarVildan SALİ13 Temmuz 2026 13:48

ORCID ID

0000-0002-2930-218X

Evrensel bir kavram olan çocuk hakları, dünya genelinde 18 yaşından küçük olan herkesin (Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme, 1989) kanunen veya ahlaken doğuştan sahip olduğu; eğitim, sağlıklı yaşama, barınma, fiziksel, psikolojik veya cinsel sömürüye karşı korunma gibi haklarının bütününü kapsamaktadır (Çocuk Hakları UNICEF, 2025).1924 tarihli Cenevre Çocuk Hakları Beyannamesi, 1959 tarihli Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Bildirgesi, 1989 tarihli Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi (BMÇHS) gibi uluslararası belgeler ile çocukların temel hakları teminat altına alınmıştır (Avcı, 2024: 565-566). Çocuk hakları konusunda en kapsamlı belge olan BMÇHS’de ayrımcılığın önlenmesi (1989) (Madde 2), çocuğun yararının esas alınması (Madde 3/1), temel yaşama hakkı (Madde 6), ifade özgürlüğü (Madde 12), bakım ve güvenliğin sağlanması (Madde 19), cinsel sömürüye karşı koruma (Madde 34) savaşa katılmama (Madde 38), aile ve vatandaşlık hakkı (Madde 8, 9, 11, 18, 20), özgürlük ve gizlilik hakkı (Madde 16, 31), sağlık, sosyal güvenlik ve gelişim hakkı【1】 (Madde 24, 26, 27), eğitim hakkı (Madde 28), konforlu yaşama hakkı (Madde 31, 32) gibi temel insanî haklar Filistinli çocukları da kapsamasına rağmen Filistinli çocuklar İsrail tarafından bu haklardan mahrum bırakılmışlardır.2003 tarihli Filistin Anayasa’sında da çocukların eğitim, sağlık, güvenlik, barınma ve refah bir yaşam hakkı olduğu (Madde 29) düzenlenmiştir. Yine 2004’te Filistin Çocuk Yasası kabul edilerek Çocuk Hakları Sözleşmesiyle birleştirilmiş ve çocukların insani haklarının güvence altına alınacağı taahhüt edilmiştir (Kassis & Khalawi, 2011: 72; Snoubar & Karataş, 2015: 5). Ancak uluslararası sözleşmelerin İsrail tarafından ihlal edildiği ve dünya kamuoyunun yeterince ses çıkarmadığı bir ortamda katledilen Filistinli çocukların hakları yeterince korunamamaktadır.Kudüs’ün doğusu ile işgal altındaki Batı Şeria ve Gazze Şeridi’nde, İsrail’in orantısız saldırıları altında yaşayan çocuklar, sosyal, siyasal ve ekonomik zorluklarla karşı karşıya kalmaktadır. İşgal koşullarının ve mevcut siyasal yapının etkisiyle, Filistin hukuk sisteminin sistematik olarak işleyişi engellenmiş ve güncelliğini yitirmiştir (Quzmar, 2023). Bu çocuklar ayrıca uluslararası belgelerle teminat altına alınmış temel haklardan mahrum bir şekilde yaşamlarını sürdürmektedir. İşgalci İsrail’in haksız ve hukuksuz bir şekilde hapse attığı çocukların sayısı ve çocuk tutuklulara yönelik hak ihlalleri de bu durumun göstergesidir (Asa, 2021; Aydemir, 2023). 13 yaşında hapse atılıp çocukluğu hiçe sayılan, işkenceye uğrayan ve 23 yaşında serbest bırakılan Ahmed Manasıra örneği (Canlı, 2025) bu bağlamda örnek teşkil etmektedir. Katliam ve açlık arasında sıkışıp kalmış, adalet ve özgürlükten yoksun bırakılmış çocukların ciddi hasarlar aldıkları, bedensel ve psikolojik olarak olumsuz etkilendikleri belirtilmektedir (Defence for Children International, 2023; Uçar, 2025)【2】.Siyonist rejimin gerçekleştirdiği ihlaller aynı zamanda 1948 İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi ve benzeri sözleşmelere karşı bir meydan okuma niteliği taşımakta, buna karşın İsrail herhangi bir yaptırıma uğramamaktadır (Tok, 2021). BM Çocuk Hakları Komitesi’nin orantısız saldırıda bulunan İsrail’e işkence ve fena muameleye son verme çağrısı cevapsız kalmıştır (Arslan, 2024). Filistinli çocukların haklarının korunmasına dair kalıcı bir çözüm için insani değerlerin ön planda tutulduğu samimi ve kararlı bir küresel adalet anlayışına ihtiyaç vardır.