Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi, Türkiye’de 2017 anayasa değişikliğiyle kabul edilen ve 2018 seçimleri sonrasında fiilen uygulanmaya başlanan hükümet sistemidir. Sistem, yürütme yetkisinin Cumhurbaşkanı tarafından kullanılması esasına dayanır. 6771 sayılı Kanun’la Anayasa’nın 8. maddesindeki yürütme yetkisi “Cumhurbaşkanı”na bağlanmış; 104. maddede ise “Cumhurbaşkanı Devletin başıdır. Yürütme yetkisi Cumhurbaşkanına aittir” hükmü düzenlenmiştir. Bu değişiklikle Başbakanlık ve Bakanlar Kurulu merkezli parlamenter yürütme yapısı kaldırılmış, Cumhurbaşkanı; Cumhurbaşkanı yardımcıları, bakanlar, üst kademe kamu yöneticileri ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleri üzerinden yürütme organının merkezî aktörü hâline gelmiştir.^【1】

Sisteme geçiş süreci, 10 Aralık 2016’da Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sunulan anayasa değişikliği teklifiyle kurumsal biçim kazanmıştır. Teklif, Binali Yıldırım’ın ilk imzasıyla sunulmuş; kullanıcı tarafından sağlanan imza listesine göre tamamı Adalet ve Kalkınma Partisi milletvekili olan 316 imzacı tarafından desteklenmiştir.^【2】 21 Ocak 2017’de kabul edilen 6771 sayılı Kanun, 16 Nisan 2017’de halkoylamasına sunulmuş; Yüksek Seçim Kurulu tutanağına göre 58.291.898 kayıtlı seçmenden 49.798.855’i oy kullanmış, geçerli oyların 25.157.463’ü “Evet”, 23.779.141’i “Hayır” olmuş ve değişiklik %51,41 oranındaki “Evet” oyuyla kabul edilmiştir.^【3】 Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin fiilî başlangıcı ise 24 Haziran 2018’de yapılan Cumhurbaşkanı ve 27. Dönem Milletvekili Genel Seçimi sonrasında gerçekleşmiş; Recep Tayyip Erdoğan yurt içi sonuçlara göre 25.436.238 oy ve %52,38 oranla yeni sistemin ilk Cumhurbaşkanı seçilmiştir.^【4】

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi, Türkiye’de yürütme yetkisinin parlamenter sistemdeki Başbakanlık ve Bakanlar Kurulu yapısı yerine Cumhurbaşkanı merkezinde düzenlendiği sistemdir. Yapı, devletin rejimini değil, yasama ve yürütme organları arasındaki ilişkiyi ve yürütmenin kuruluş biçimini değiştirmiştir. Bu nedenle Cumhuriyet, üniter devlet, yasama yetkisinin Türkiye Büyük Millet Meclisine ait olması ve yargı yetkisinin bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılması gibi anayasal esaslar korunmuş; buna karşılık yürütmenin teşekkülü ve işleyişi yeniden düzenlenmiştir. 2017 değişikliği sonrasında Anayasa’nın 8. maddesinde yürütme yetkisi ve görevinin Cumhurbaşkanı tarafından, Anayasa’ya ve kanunlara uygun olarak kullanılacağı hükme bağlanmıştır.^【5】

Sistemin merkezinde, doğrudan halk tarafından seçilen Cumhurbaşkanı yer almaktadır. Anayasa’nın 101. maddesine göre Cumhurbaşkanı, kırk yaşını doldurmuş, yükseköğrenim yapmış ve milletvekili seçilme yeterliliğine sahip Türk vatandaşları arasından seçilir. Cumhurbaşkanı adayı, üç yolla gösterilebilir: TBMM’de grubu bulunan siyasi partiler tarafından; son genel seçimde tek başına veya birlikte en az yüzde beş oy alan siyasi partiler tarafından; ya da en az 100.000 seçmenin imzasıyla. Cumhurbaşkanı seçilen kişinin milletvekili olması hâlinde Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliği sona erer.^【6】 Bu düzenleme, yürütmenin meşruiyetinin doğrudan seçmen iradesiyle kurulması bakımından parlamenter sistemden ayrılan temel unsurlardan biridir.

^{Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminin İlk Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Meclisteki Yemin Töreni (}Anadolu Ajansı⁾

Anayasa’nın 104. maddesi, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin yürütme mimarisini belirleyen ana hükümdür. Maddede açık biçimde “Cumhurbaşkanı Devletin başıdır. Yürütme yetkisi Cumhurbaşkanına aittir” denilmiştir. Aynı maddede Cumhurbaşkanının Türkiye Cumhuriyeti’ni ve Türk milletinin birliğini temsil edeceği; Anayasa’nın uygulanmasını, devlet organlarının düzenli ve uyumlu çalışmasını temin edeceği belirtilmiştir. Cumhurbaşkanına kanunları yayımlama, kanunları yeniden görüşülmek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisine geri gönderme, Anayasa Mahkemesinde iptal davası açma, Cumhurbaşkanı yardımcıları ile bakanları atama ve görevlerine son verme, üst kademe kamu yöneticilerini atama, milletlerarası antlaşmaları onaylama, millî güvenlik politikalarını belirleme ve gerekli tedbirleri alma gibi görev ve yetkiler verilmiştir.^【7】

Yeni sistemde yürütme organı tek merkezli bir yapıya kavuşmuştur. Başbakanlık ve Bakanlar Kurulu, 2017 anayasa değişikliği sonrasında anayasal yürütme organı olmaktan çıkarılmış; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar Cumhurbaşkanı tarafından atanıp görevden alınan yürütme unsurları hâline gelmiştir. Bu yapı, akademik literatürde genellikle başkanlık sistemi temelli, ancak Türkiye’nin anayasal ve siyasal yapısına göre biçimlendirilmiş bir model olarak ele alınmaktadır. Güler, Türkiye’nin “Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi olarak ifade edilen, başkanlık sistemi temelli ve Türkiye’ye özgü olarak hazırlanmış yeni bir sisteme geçiş sürecini” yaşadığını belirtirken; Demirci, modelin yasama, yürütme ve yargı organlarının işleyişi bakımından parlamenter sistemden ayrıldığını, fakat bunun bir rejim adı değil hükümet sistemi adı olduğunu vurgulamaktadır.^【8】

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin anayasal çerçevesinde Cumhurbaşkanlığı kararnameleri de önemli bir yer tutar. Anayasa’nın 104. maddesi Cumhurbaşkanına yürütme yetkisine ilişkin konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarma yetkisi tanımış; ancak bu yetkiye bazı sınırlar koymuştur. Temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile siyasi haklar ve ödevler Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenemez. Ayrıca Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda ve kanunda açıkça düzenlenen alanlarda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanun hükümleri arasında farklılık bulunması hâlinde kanun hükümleri uygulanır; Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda ise Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hâle gelir.^【9】

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ne geçiş, Türkiye’de hükümet sistemi tartışmalarının uzun süreli birikimi içinde ortaya çıkmıştır. Bu tartışmaların yakın dönemdeki önemli kırılma noktalarından biri, Cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesine ilişkin 2007 anayasa değişikliğidir. Böylece parlamenter sistem içinde yer alan Cumhurbaşkanlığı makamı, doğrudan seçmen iradesine dayanan ayrı bir demokratik meşruiyet kazanmış; bu durum yürütmenin iki kanadı arasındaki ilişkiyi hükümet sistemi tartışmalarının merkezine taşımıştır. 2015 genel seçimleri sonrasında hükümet kurma sürecinde yaşanan tıkanma da parlamenter sistemin istikrar üretme kapasitesi hakkındaki tartışmaları yeniden gündeme getirmiştir.^【10】

Somut geçiş süreci, 10 Aralık 2016’da Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sunulan anayasa değişikliği teklifiyle başlamıştır. Teklif üst yazısında, “Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifimiz ve gerekçesi ilişikte sunulmuştur” ifadesi yer almış; belge Binali Yıldırım’ın İzmir milletvekili sıfatıyla imzasını taşımıştır. İmza listesine göre teklif, tamamı Adalet ve Kalkınma Partisi milletvekili olan 316 imzacı tarafından desteklenmiştir. İlk imza sahipleri Binali Yıldırım, Mustafa Elitaş, Mehmet Naci Bostancı, İlknur İnceöz, Bülent Turan ve Mehmet Muş olarak kaydedilmiştir.^【11】

^{Cumhurbaşkanlığı Külliyesinde Yapılan Göreve Başlama Töreni (}Anadolu Ajansı⁾

Teklifin yasama süreci sonunda kabul edilen metin, 6771 sayılı “Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” adıyla 11 Şubat 2017’de Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Kanun, yalnızca yürütme organının kuruluşunu değil, TBMM’nin üye sayısını, seçim dönemini, Cumhurbaşkanının adaylığı ve seçimini, TBMM’nin bilgi edinme ve denetim yollarını, Cumhurbaşkanının görev ve yetkilerini, Cumhurbaşkanı yardımcıları ile bakanların statüsünü ve seçimlerin yenilenmesi usulünü de değiştiren kapsamlı bir anayasa paketi niteliğindedir. Bu çerçevede TBMM üye sayısı 550’den 600’e çıkarılmış; milletvekili seçilme yaşı 25’ten 18’e indirilmiş; TBMM ve Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin beş yılda bir aynı gün yapılması öngörülmüştür.^【12】

Anayasa değişikliği, 16 Nisan 2017’de halkoylamasına sunulmuştur. Yüksek Seçim Kurulu sonuç tutanağına göre halkoylamasında sandık seçmen listesinde kayıtlı seçmen sayısı 58.291.898, halkoylamasına katılanların sayısı 49.798.855, geçerli oyların toplamı 48.936.604 olmuştur. “Evet” oylarının sayısı 25.157.463, oranı %51,41; “Hayır” oylarının sayısı 23.779.141, oranı ise %48,59 olarak tespit edilmiştir. Bu sonuçla anayasa değişikliği kabul edilmiş ve Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin anayasal zemini oluşmuştur.^【13】

Sistemin fiilî uygulamaya geçmesi ise 24 Haziran 2018’de yapılan Cumhurbaşkanı ve 27. Dönem Milletvekili Genel Seçimi sonrasında gerçekleşmiştir. Yüksek Seçim Kurulu’nun yurt içi seçim sonucuna göre Cumhurbaşkanı seçiminde kayıtlı seçmen sayısı 56.322.632, oy kullanan seçmen sayısı 49.671.344, geçerli oy sayısı 48.562.084 olmuştur. Recep Tayyip Erdoğan 25.436.238 oy ve %52,38 oranla seçimi ilk turda kazanmış; 9 Temmuz 2018’de Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda yemin ederek yeni sistemin ilk Cumhurbaşkanı sıfatıyla görevine başlamıştır. Seçimin ardından 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile çok sayıda kanun ve kanun hükmünde kararnamede uyum değişiklikleri yapılmış; 10 Temmuz 2018 tarihli 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Cumhurbaşkanlığı teşkilatının ana yapısı düzenlenmiştir.^【14】

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nde yasama ve yürütme ilişkisi, iki organın ayrı anayasal yetkilere sahip olması üzerine kurulmuştur. Yasama yetkisi Türkiye Büyük Millet Meclisine, yürütme yetkisi ise Cumhurbaşkanına aittir. Bu ayrım, parlamenter sistemdeki Başbakanlık ve Bakanlar Kurulu merkezli yürütme yapısından farklı olarak, yürütmenin doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilmesi sonucunu doğurmuştur. Bununla birlikte yasama ve yürütme organları tamamen birbirinden kopuk değildir; Cumhurbaşkanlığı seçimi ile TBMM genel seçimi beş yılda bir aynı gün yapılır. Bu düzenleme, iki organın ayrı görev alanlarına sahip olmasını korurken, seçim takvimini ortaklaştıran bir ilişki biçimi oluşturmuştur.^【15】

Yasama sürecinin merkezi Türkiye Büyük Millet Meclisidir. 2017 değişikliği sonrasında Anayasa’nın 88. maddesinde kanun teklif etmeye yalnızca milletvekillerinin yetkili olduğu belirtilmiştir. Böylece önceki dönemde var olan Bakanlar Kurulu tasarısı uygulaması kaldırılmış; kanun yapma süreci, milletvekillerinin sunduğu kanun teklifleri üzerinden yürütülen bir Meclis faaliyeti hâline gelmiştir. Cumhurbaşkanı, TBMM tarafından kabul edilen kanunları yayımlar; yayımlanmasını uygun bulmadığı kanunları ise yeniden görüşülmek üzere Meclise geri gönderebilir. Ancak bütçe kanunları bu geri gönderme yetkisinin dışında tutulmuştur.^【16】

^{Yeni Sistemin İlk Kabinesi (}Anadolu Ajansı⁾

Türkiye Büyük Millet Meclisinin görev ve yetkileri arasında kanun koymak, kanunları değiştirmek ve kaldırmak; bütçe ve kesin hesap kanun tekliflerini görüşmek ve kabul etmek; para basılmasına ve savaş ilanına karar vermek; milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak; genel ve özel af ilanına karar vermek yer alır. Bu yapı içinde Meclis, yasama yetkisinin sahibi olmayı sürdürürken, yürütme organının kuruluşu bakımından parlamenter sistemdeki güvenoyu ilişkisine sahip değildir. Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevden alınır; bu atamalar için Meclis onayı aranmaz.^【17】

Meclisin yürütme üzerindeki bilgi edinme ve denetim yolları Anayasa’nın 98. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre TBMM; Meclis araştırması, genel görüşme, Meclis soruşturması ve yazılı soru yollarıyla bilgi edinme ve denetleme yetkisini kullanır. Meclis araştırması belli bir konuda bilgi edinmek için yapılan inceleme; genel görüşme ise toplumu ve devlet faaliyetlerini ilgilendiren bir konunun Genel Kurulda görüşülmesidir. Yazılı soru, milletvekillerinin Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlara yazılı olarak soru sorması yoludur. Meclis soruşturması ise Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında uygulanır. Bu nedenle yeni sistemde denetim, hükümetin Meclis çoğunluğunun güvenine dayanması şeklinde değil, anayasal olarak belirlenmiş bilgi edinme, soru, araştırma ve soruşturma yolları üzerinden işler.^【18】

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu ayrıca düzenlenmiştir. Bir suç işlediği iddiasıyla Cumhurbaşkanı hakkında soruşturma açılması, TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğunun vereceği önergeyle istenebilir. Meclis, üye tamsayısının beşte üçünün gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verebilir; Yüce Divana sevk kararı ise üye tamsayısının üçte ikisinin gizli oyuyla alınabilir. Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı seçim kararı alamaz. Bu hükümler, Cumhurbaşkanının görevde bulunduğu dönemde cezai sorumluluğunun Meclis içindeki nitelikli çoğunluklara bağlandığını göstermektedir.^【19】

Yasama-yürütme ilişkilerinin en belirgin mekanizmalarından biri seçimlerin yenilenmesidir. Anayasa’nın 116. maddesine göre TBMM, üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar verebilir. Cumhurbaşkanı da seçimlerin yenilenmesine karar verebilir. Her iki durumda da TBMM genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır. Cumhurbaşkanının ikinci döneminde Meclis tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verilirse Cumhurbaşkanı bir defa daha aday olabilir.^【20】

Bütçe süreci de yasama ve yürütme arasındaki ilişkinin önemli alanlarından biridir. Cumhurbaşkanı, bütçe kanun teklifini mali yılbaşından en az yetmiş beş gün önce Türkiye Büyük Millet Meclisine sunar. Teklif önce Bütçe Komisyonunda, ardından Genel Kurulda görüşülür ve mali yılbaşına kadar karara bağlanır. Bütçe kanununun süresinde yürürlüğe konulamaması hâlinde geçici bütçe kanunu çıkarılır; geçici bütçe kanununun da çıkarılamaması durumunda yeni bütçe kabul edilinceye kadar bir önceki yılın bütçesi yeniden değerleme oranına göre artırılarak uygulanır. TBMM üyeleri bütçe görüşmeleri sırasında görüşlerini açıklayabilir; ancak gider artırıcı veya gelirleri azaltıcı önerilerde bulunamaz.^【21】

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin yürütme alanındaki en belirgin araçlarından biri Cumhurbaşkanlığı kararnamesidir. 2017 anayasa değişikliğiyle Anayasa’nın 104. maddesine, Cumhurbaşkanının “yürütme yetkisine ilişkin konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabileceği” hükmü eklenmiştir. Bu düzenleme, yürütmenin karar alma ve teşkilatlanma kapasitesini Cumhurbaşkanı merkezinde yeniden kurmuş; önceki dönemde Bakanlar Kurulu tarafından kullanılan bazı düzenleyici işlem yetkileri yeni sistemde Cumhurbaşkanına geçmiştir. Buna karşılık bakanlıkların ve diğer kamu tüzel kişilerinin kendi görev alanlarına ilişkin yönetmelik çıkarma yetkileri tamamen ortadan kaldırılmamış, Anayasa ve kanunlar çerçevesinde varlığını sürdürmüştür.^【22】

Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin olağan dönem kanun hükmünde kararnamelerinden ayrılan temel yönü, bir yetki kanununa dayanma zorunluluğunun bulunmamasıdır. Parlamenter sistemde olağan dönem kanun hükmünde kararnameleri, Türkiye Büyük Millet Meclisinin yürütmeye verdiği bir yetki kanununa dayanarak çıkarılırken; Cumhurbaşkanlığı kararnameleri doğrudan Anayasa’nın tanıdığı yetkiye dayanır. Bu nedenle Cumhurbaşkanlığı kararnamesi, yürütme alanında doğrudan anayasal dayanağı bulunan bir düzenleyici işlem niteliği kazanmıştır. Ancak bu durum, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin kanunlarla aynı düzeyde sınırsız bir düzenleme aracı olduğu anlamına gelmez.^【23】

^{2017'de Yapılan Halk Oylamasından Bir Kare (}Anadolu Ajansı⁾

Anayasa, Cumhurbaşkanlığı kararnameleri bakımından açık sınırlar koymuştur. Temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile siyasi haklar ve ödevler Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenemez. Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda kararname çıkarılamaz. Kanunda açıkça düzenlenen alanlarda da Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenleme yapılamaz. Ayrıca Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanun hükümleri arasında farklılık bulunursa kanun hükümleri uygulanır; Türkiye Büyük Millet Meclisi aynı konuda kanun çıkarırsa Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hâle gelir. Bu hükümler, kararnamelerin yürütme alanında kullanılabilen fakat kanun karşısında sınırlı bir normatif araç olduğunu göstermektedir.^【24】

Cumhurbaşkanlığı kararnameleri özellikle yürütmenin örgütlenmesi bakımından önem taşır. Üst kademe kamu yöneticilerinin atanması, görevlerine son verilmesi ve bunların atanmasına ilişkin usul ve esaslar Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenebilir. Bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görev ve yetkileri, teşkilat yapısı ile merkez ve taşra teşkilatlarının kuruluşu da kararname alanına giren başlıca konulardandır. Bu çerçevede 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, Cumhurbaşkanlığı makamını, Cumhurbaşkanlığına bağlı idari birimleri, Cumhurbaşkanı yardımcılarını, politika kurullarını ve yürütme teşkilatının ana yapısını düzenleyen temel metinlerden biri olmuştur.^【25】

Anayasa’da bazı konuların doğrudan Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenleneceği öngörülmüştür. Üst kademe kamu yöneticilerinin atanmasına ilişkin usul ve esaslar, bakanlıkların kuruluşu ve teşkilatı, Devlet Denetleme Kurulunun işleyişi ve Millî Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliğinin teşkilatı bu kapsamda değerlendirilen alanlardandır. Bu alanlarda kararname yetkisi, yürütmenin kendi teşkilatını kurma ve yönetme kapasitesini güçlendiren bir araç olarak işlev görür. Bununla birlikte kararnameler, Anayasa Mahkemesinin denetimine tabidir; bu nedenle Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle yapılan düzenlemeler de anayasal sınırlar içinde kalmak zorundadır.^【26】

Olağanüstü hâl dönemlerinde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ise ayrı bir usule bağlanmıştır. Anayasa’ya göre olağanüstü hâllerde Cumhurbaşkanı, olağanüstü hâlin gerekli kıldığı konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilir. Bu kararnameler Resmî Gazete’de yayımlanır ve aynı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur. Savaş ve mücbir sebeplerle Meclisin toplanamaması hâli dışında, olağanüstü hâl sırasında çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri üç ay içinde Mecliste görüşülüp karara bağlanmak zorundadır; aksi durumda kendiliğinden yürürlükten kalkar. Böylece olağanüstü hâl kararnameleri, olağan dönem kararnamelerinden farklı olarak Meclis onayına bağlı özel bir kategori oluşturur.^【27】

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi, yürütmenin idari örgütlenmesini Cumhurbaşkanı merkezinde yeniden düzenlemiştir. Bu değişimin en belirgin sonucu, Başbakanlık ve Bakanlar Kurulu yapısının kaldırılması ve yürütmenin Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı yardımcıları, bakanlar ve Cumhurbaşkanlığı teşkilatı üzerinden işlemesidir. Yeni düzende Cumhurbaşkanı, yürütmenin başı olarak bakanları ve Cumhurbaşkanı yardımcılarını atama ve görevden alma yetkisine sahiptir. Bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri, yetkileri, teşkilat yapısı ile merkez ve taşra teşkilatlarının kuruluşu da Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenebilen alanlar arasına alınmıştır.^【28】

^{Yeni Sistemin İdari Yapısı (}Anadolu Ajansı⁾

Geçiş sürecinde idari yapının yeni sisteme uyarlanması için 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname çıkarılmıştır. Bu kararnameyle çok sayıda kanun ve kanun hükmünde kararnamede yer alan “Bakanlar Kurulu”, “Başbakanlık”, “Başbakan” ve benzeri ibareler yeni sistemin kurumlarına göre değiştirilmiş; bazı bakanlık ve kamu kurumlarının teşkilat kanunları yürürlükten kaldırılmış ya da yeniden yapılandırılmıştır. Özellikle 3056 sayılı Başbakanlık Teşkilatı Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlükten kaldırılması, eski sistemde yürütmenin merkezinde bulunan Başbakanlık kurumunun idari dayanağının sona erdirilmesi bakımından önemlidir. Aynı süreçte kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarına yapılan atıfların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde karşılık olarak belirlenen yeni kurumlara yapılmış sayılacağı hükme bağlanmıştır.^【29】

Cumhurbaşkanlığı teşkilatının ana çerçevesi 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenmiştir. Bu metinde Cumhurbaşkanlığı makamı, Cumhurbaşkanlığına bağlı idari birimler, Cumhurbaşkanı başdanışmanları ve danışmanları, Cumhurbaşkanlığı bünyesindeki kurullar, genel müdürlükler ve yürütmeye yardımcı teşkilat yapıları belirlenmiştir. Cumhurbaşkanlığı teşkilatı içinde hukuk ve mevzuat, personel ve prensipler, güvenlik, destek ve mali hizmetler gibi alanlarda görev yapan birimler oluşturulmuş; devlet teşkilatının düzenli ve etkin işlemesi, kamu kurumları arasında koordinasyon sağlanması, mevzuat taslaklarının incelenmesi ve üst kademe kamu yöneticilerinin atama işlemlerinin yürütülmesi gibi görevler bu yapının parçası hâline getirilmiştir.^【30】