Desi

Desi, Türkiye lojistik sektöründe bir gönderinin hacimsel ağırlığını ifade etmek için kullanılan sektörel bir terimdir. Bir kargonun gerçek ağırlığı, kapladığı alanı doğru şekilde yansıtmayabilir. Özellikle ağırlığına nazaran büyük hacimli gönderilerin yalnız kilogram üzerinden değerlendirilmesi, taşıma kapasitesi ve maliyetlerin belirlenmesinde yetersiz kalabilir. Desi hesabı, bir gönderinin dış boyutlarından hareketle hacimsel bir ağırlık değerinin hesaplanmasını ve fiyatlandırmanın bu değer dikkate alınarak yapılmasını sağlar. Aynı yaklaşım uluslararası taşımacılıkta volumetric weight veya dimensional weight olarak ifade edilir.^【1】

Desi hesabı, gönderinin en, boy ve yükseklik ölçülerinin çarpılmasıyla elde edilen hacmin, belirlenmiş bir katsayıya bölünmesiyle yapılır. Türkiye'de yurt içi taşımacılığında 3000 katsayısı kullanılmakla birlikte bu değer evrensel değildir. Taşıma türüne, hizmete veya firmaya göre 5000 ile 6000 gibi katsayılar da kullanılmaktadır.^【2】Bu nedenle bir kargonun hacimsel ağırlığı taşıma koşullarına göre farklılık gösterebilir. Taşıma ücretinin belirlenmesinde gönderinin gerçek ağırlığı ile desi değeri karşılaştırılabilir ve yüksek olan değer fiyatlandırmada esas alınabilir.

^{Desi Hesaplaması (Yapay Zekâ ile Oluşturulmuştur)}

30 × 40 × 20 cm boyutlarındaki (24.000 cm³) bir paket, uygulanan taşıma hizmetine göre farklı desi sonuçları verebilir. 3000 böleniyle hesaplandığında 8 desi çıkan gönderi, 5000 böleni uygulandığında hacimsel ağırlık değeri 4,8 olur. Bu durum, seçilen lojistik hizmetine bağlı olarak hacimsel ağırlığın değişkenlik gösterdiğini ortaya koyar.

Hacimsel ağırlık uygulamasının gelişiminde hava taşımacılığı belirleyici rol oynamıştır. Bir uçağın taşıyabileceği yük yalnızca ağırlıkla değil, kullanılabilir kargo hacmiyle de ilişkilidir. Bu nedenle hafif ancak büyük hacimli yükler, uçağın ağırlık sınırına ulaşmadan kargo bölümünün dolmasına sebep olabilmektedir. IATA'nın kendi açıklamasına göre düşük yoğunluklu yüklerin fiyatlandırılmasına ilişkin "Low Density Cargo” başlıklı Resolution 502 düzenlemesi ilk kez 1948 yılında uygulanmış; 1981 öncesinde 7.000 cm³/kg olarak uygulanan hacim-ağırlık oranı, aynı yıl 6.000 cm³/kg olarak düzenlenmiştir.^【3】

Türkiye lojistik sektöründe hacimsel ağırlık hesabı "desi" adıyla yerleşmiştir. Sektörel çalışmalarda, PTT'nin kargo tarifelerinde ve özel kargo şirketlerinin hizmet belgelerinde "desi/kilogram" ve "kg/desi" biçimlerinde yer almaktadır.^【4】Bu örnekler desinin Türkiye kargo taşımacılığı terminolojisine yerleştiğini göstermektedir. Bununla birlikte "desi" isimlendirmesinin kökeni ve Türkiye'de ilk ne zaman kullanılmaya başlandığı güvenilir kaynaklarla kesin şekilde belirlenememiştir.

Taşıma maliyetine desinin dahil edilmesi, özellikle düşük yoğunluğa sahip gönderilerde paket boyutlarının önemini artırmaktadır. Gerçek ağırlığı düşük olmasına rağmen hacmi büyük olan bir kargonun desi değeri, kilogram ağırlığından daha yüksek çıkabilir. Bu durum işletmeleri, ürünlerini gereğinden büyük ambalaj veya kolilerle göndermemeye yönlendirebilir ve taşıma alanının daha verimli kullanılmasına katkı sağlayabilir. Ürüne göre gereğinden büyük koli veya ambalaj kullanmamak, desiyi ve buna bağlı taşıma maliyetini düşürebilir. Bu nedenle desi hesabı, özellikle çok sayıda farklı boyut ve ağırlıklara sahip ürünün sevk edildiği e-ticaret operasyonlarında da önem kazanmaktadır. Üç DHL Supply Chain deposunun incelendiği bir çalışmada, koli boyutlarının optimize edilmesinin taşıma maliyeti ve koli kullanımında iyileşme sağladığı görülmüştür.^【5】