Devletin Yasal Mirasçılığı

Miras hukuku, bir kişinin vefatı ile malvarlığının (tereke) kimlere ve nasıl geçeceğini düzenleyen hukuk dalıdır. Bu süreçte "yasal mirasçılar", kanun tarafından belirlenen ve miras bırakanın iradesine bakılmaksızın miras hakkına sahip olan kişilerdir. Türk Hukuku'nda zümre sistemi esas alınarak belirlenen yasal mirasçılar, kan hısımlığı ve sağ kalan eş olmak üzere iki ana grupta incelenir. Ancak, bu iki grubun dışında, özel bir durumda devlet de yasal mirasçı olabilir.

Türk Medeni Kanunu Madde 501- Mirasçı bırakmaksızın ölen kimsenin mirası devlete geçer.

Devletin yasal mirasçılığı, diğer yasal mirasçılık durumlarından farklı olup son çare olarak ortaya çıkar. Türk Medeni Kanunu'na göre, miras bırakanın hiçbir yasal mirasçısı (kan hısmı veya sağ kalan eş) bulunmaması ve vasiyetname ile de bir mirasçı atamamış olması durumunda, miras devlete kalır. Bu durum, "sahipsiz tereke olmaz" ilkesinin bir sonucudur.

DEVLET MİRASÇILIĞININ ŞARTLARI

Devletin mirasçı olabilmesi için aşağıdaki şartların gerçekleşmesi gerekir:

• Miras bırakanın hiçbir yasal mirasçısı bulunmamalıdır. Bu, hem kan hısımlarını (altsoy, ana-baba, kardeşler, büyük ana-baba vb.) hem de sağ kalan eşi kapsar.
• Miras bırakan tarafından geçerli bir vasiyetname ile bir mirasçı atanmamış olmalıdır.
• Miras bırakan Türk vatandaşı olmalıdır.

MİRASIN DEVLETE GEÇMESİ SÜRECİ

Mirasın devlete geçmesi süreci, sulh mahkemesi tarafından yürütülür. Mahkeme, miras bırakanın mirasçısı bulunup bulunmadığını araştırır. Gerekirse ilan yoluyla hak sahiplerini mirası talep etmeye çağırır. Bu süreç sonunda hiçbir mirasçı bulunamazsa, miras devlete geçer.

TMK Madde 594- Miras bırakanın mirasçısı bulunup bulunmadığı veya mirasçıların tamamı bilinmiyorsa, sulh hâkimi uygun araçlarla ve bir ay ara ile iki defa ilân yapıp hak sahiplerini son ilândan başlayarak en geç bir yıl içinde mirasçılık sıfatlarını bildirmeye çağırır. İlân süresinde kimse başvurmazsa ve sulh hâkimi de hiçbir mirasçı tespit edememişse, miras sebebiyle istihkak davası açma hakkı saklı kalmak üzere miras devlete geçer.

DEVLETİN MİRASÇI OLARAK HAK VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ

Devlet, mirasçı sıfatıyla terekenin tüm hak ve yükümlülüklerine sahip olur. Ancak, diğer mirasçılardan farklı olarak, devlet terekenin borçlarından sadece miras yoluyla edindiği değerler ölçüsünde sorumludur. Bu, "sınırlı sorumluluk" ilkesinin bir gereğidir. Aynı zamanda terekenin resmi defterini re'sen düzenlemekle yükümlüdür.

TMK Madde 631- Mirasın devlete geçmesi hâlinde sulh mahkemesi, re'sen yukarıdaki usuller uyarınca terekenin resmî defterini düzenler. Devlet, deftere yazılan borçlardan sadece miras yoluyla edindiği değerler ölçüsünde sorumludur.