Ana YazarYusuf USLU13 Temmuz 2026 13:48

ORCID ID

0000-0001-5120-284X

Dijital sansür devlet, hükümet, internet sağlayıcı şirket veya kurumların, kullanıcıların internet üzerinden yürüttükleri faaliyetlerine kontrol ya da yasak koyma yöntemleriyle sınırlama getirmesidir. Bu bağlamda Ekim 2023’ten bu yana sosyal medya platformları üzerinden Filistin’i destekleyen paylaşımlar; topluluk kurallarını ihlal ettiği gerekçe gösterilerek, “spam” olarak etiketlenerek veya gerekçe gösterilmeden kaldırılarak/kısıtlanarak ya da ilgili kullanıcının hesabının kapatılması suretiyle dijital sansüre uğramıştır (Doğan, 2024: 4).İnsan Hakları İzleme Örgütünün Aralık 2023 tarihli raporu (bkz. HRW, 2023), Instagram ve Facebook’un rahatsız edici paylaşımları tespit etmeye yönelik algoritmalardaki seçiciliğin, Gazze’deki savaş bağlamında ifade özgürlüğünü kısıtladığına dair ciddi endişelerden bahsetmiştir. Rapora göre, Filistin taraftarı içeriklerin paylaşılması, beğenilmesi ya da yorumlanmasını etkileyen yaygın bir algoritmik sansür uygulaması bulunmaktadır. Bu nedenle Gazze hakkında paylaşımda bulunan birçok kullanıcı gibi yaklaşık 6 milyon takipçisi bulunan dijital insan hakları aktivisti Shaun King’in de Instagram hesabı kapatılmıştır. Pek çok kişinin deneyimlediği bu dijital sansür, İsrail’in Gazze’de gerçekleştirdiği soykırım ve insan hakları ihlallerine karşı haklı tepkisini göstermek isteyen sosyal medya kullanıcılarına yönelik sistematik bir uygulamadır.Sosyal medya platformları, kullanıcılarının seslerini küresel ölçekte geniş bir kitleye duyurabilmeleri için hayati kanallar olarak ortaya çıkmıştır. Fakat bu platformlardaki özgürlüğün niteliği; sosyal medya araçlarına sahip olan ve ya onları yönlendirme gücünü elinde bulunduranların değerleri ile kullanıcıların değerlerinin çatışması durumunda ortaya çıkmaktadır. Etkili bazı sosyal medya platformları, Gazze’de yaşanan insan hakları ihlalleri konusunda kullanıcıların küresel farkındalık oluşturma çabalarını, algoritmik sansür uygulayarak engellemeye gitmiş ve bu da haber alma özgürlüğü başta olmak üzere birçok ilkenin ihlaline neden olmuştur. Uygulanan sansür sadece belirli söylemlerin bastırılmasıyla sınırlı kalmayıp bu platformların temel insan haklarına ve özgürlüklerine yönelik iddialarıyla çelişen tutarsızlıkları da ortaya koymuştur. Bu nedenle sosyal medya platformlarının, Gazze’ye yönelik küresel farkındalık ve empati dalgasının oluşmasını engellemeye yönelik dijital sansürü, bu platformların ahlaki ve ilkeli bir duruş sergilemediklerini de göstermiştir【1】 (Elmalı, 2024).İsrail tarafından soykırıma uğratılan Filistinliler ve Filistinlilere yapılan zulme sessiz kalmayan sosyal medya kullanıcıları, kendilerine uygulanan sansürle baş edebilmenin yollarını da aramaktadırlar. Bu amaçla sansürden korunma yollarını içerecek rehberler basmış, alternatif platformlar oluşturmuş ve algoritmalardan kaçmaya el veren sembolik bir anlatım geliştirmiştirler (Alsharif, 2024: 1970 vd.). Fiziksel mücadelenin yanı sıra dijital alanda da bir mücadele【2】 olduğu anlaşılmaktadır. Ancak görüldüğü gibi hiçbir etik ilkeye uymadan Batılı emperyalist güçlerin silahları ile binlerce çocuğu fiziki saldırılarla katleden İsrail, dijital savaşta da ilkesiz davranmakta, işbirlikçi ve emperyalizme hizmet eden sosyal medya kuruluşları ile hiçbir etik kurala uymadan sansürle gerçekliklerin üstünü örtmeye uğraşmaktadır.