Dizin

Türkiye Türkçesinde yer alan diz- fiil kökünden, Yeni Türkçede -in isim yapma ekiyle türetilmiştir. “Sıralamak” anlamına gelen diz- fiilinden türeyen bu kelime, “sıralanmış olan” anlamı kazanmıştır. İlk kez 1943 yılında Besim Atalay’ın yaptığı Divanü Lugati’t-Türk çevirisinde, Fransızca index sözcüğünün karşılığı olarak önerilmiş ve bu tarihten itibaren kullanılmaya başlanmıştır. Bu bağlamda, “endeks” veya “indeks” gibi yabancı kökenli sözcüklerin yerine kullanılmak üzere geliştirilmiş bir Yeni Türkçe terimdir.

• Akademik Yayıncılık ve Bilimsel Araştırmalar: Araştırma kitapları, tezler, makaleler ve ansiklopedik eserlerde dizinler, konuya özgü bilgiye hızlı erişim sağlamak için kullanılan temel aracı ifade etmek için kullanılır.
• Kütüphanecilik ve Belge Yönetimi: Kütüphane katalogları, arşiv kayıt sistemleri ve dijital belge yönetim uygulamalarında, içerik taraması ve erişim kontrolü için dizinleme sistemlerinde kullanılır.
• Bibliyografik Veri Tabanları: Ulusal ve uluslararası düzeyde süreli yayınların, kitapların ya da diğer akademik materyallerin sistematik olarak tarandığı dizinler ifade edilirken kullanılır.
• Dil ve Sözlük Çalışmaları: Sözlük, derleme ve dil tarihi araştırmalarında, metinlerin sözcük ve terim dağılımını izlemek amacıyla hazırlanan dizinler ifade edilirken kullanılır.