Dünya Başörtüsü Günü

Dünya Başörtüsü Günü, her yıl 1 Şubat tarihinde kutlanan; başörtüsü kullanan Müslüman kadınlara yönelik toplumsal farkındalığı artırmayı, başörtüsü etrafında oluşan önyargıları görünür kılmayı ve farklı inanç ve kültürler arasında anlayışı güçlendirmeyi amaçlayan uluslararası bir farkındalık günüdür. Etkinlik, başörtüsü kullanan kadınların gündelik yaşamda karşılaştıkları deneyimlerin anlaşılmasını hedefleyen sembolik ve kamusal faaliyetler çerçevesinde yürütülmektedir.

Ortaya Çıkışı ve Tarihsel Arka Planı

Dünya Başörtüsü Günü, ABD’de yaşayan Bangladeş kökenli sosyal aktivist Nazma Khan tarafından 2013 yılında başlatılmıştır. Khan, çocukluk ve gençlik yıllarında başörtüsü nedeniyle eğitim hayatında ve kamusal alanda karşılaştığı ayrımcı tutumlar sonrasında, başörtüsünün bireysel bir tercih olarak anlaşılmasını teşvik etmek amacıyla bu günü ilan etmiştir. İlk etkinlik 1 Şubat 2013’te düzenlenmiş, takip eden yıllarda farklı ülkelerde yaygınlaşarak uluslararası bir nitelik kazanmıştır.

Amaç ve Kapsam

Dünya Başörtüsü Günü’nün temel amacı, başörtüsü kullanan Müslüman kadınların toplumsal hayatta karşılaştıkları önyargı, ayrımcılık ve dışlayıcı tutumlara dikkat çekmektir. Gün kapsamında, başörtüsünün dinî, kültürel ve bireysel bir tercih olduğu vurgulanmakta; bu tercihin kadınların eğitim, çalışma ve kamusal yaşama katılımıyla bağdaştırılamayacağı yönündeki kalıp yargıların sorgulanması hedeflenmektedir. Etkinlikler, Müslüman ve gayrimüslim kadınların katılımına açık biçimde planlanmaktadır.

Kutlama Tarihi ve Uygulama Biçimleri

Dünya Başörtüsü Günü etkinlikleri her yıl 1 Şubat’ta gerçekleştirilmektedir. Etkinlikler; başörtüsü deneyimleme çağrıları, bilgilendirme toplantıları, panel ve atölye çalışmaları, kamusal yürüyüşler ve sosyal medya paylaşımları gibi çeşitli biçimlerde düzenlenmektedir. Bazı ülkelerde eğitim kurumları, sivil toplum kuruluşları ve yerel yönetimler tarafından da faaliyetler organize edilmektedir.

Uluslararası Yayılım

Dünya Başörtüsü Günü, yıllar içinde farklı kıtalarda geniş bir coğrafyada kutlanır hâle gelmiştir. Avrupa, Kuzey Amerika, Asya ve Afrika’da çok sayıda ülkede çeşitli etkinlikler düzenlenmektedir. Birleşik Krallık’ta, Ukrayna’da, Kırgızistan’da, Malezya’da, Bosna-Hersek’te ve Karadağ’da gerçekleştirilen etkinlikler; bilgilendirme faaliyetleri, yürüyüşler ve kültürel programlar etrafında şekillenmiştir.

Kurumsal ve Resmi Tanınırlık

Dünya Başörtüsü Günü bazı ülkelerde resmî kurumlar tarafından tanınmıştır. ABD’de New York eyalet senatosu, 1 Şubat’ın “Dünya Başörtüsü Günü” olarak tanınmasına ilişkin kararı kabul etmiştir.^【1】 Bu tür tanınırlıklar, günün kamusal görünürlüğünü artırmış ve etkinliklerin resmî mekânlarda da gerçekleştirilmesine imkân sağlamıştır.

Toplumsal Alanlarda Yansımalar

Eğitim kurumları, sağlık sektörü ve kamusal hizmet alanlarında başörtüsü kullanan kadınların yaşadığı deneyimler, Dünya Başörtüsü Günü bağlamında ele alınan başlıca konular arasındadır. Özellikle görünür Müslüman kimliğine sahip kadınların eğitim ve çalışma hayatında karşılaştıkları tutumlar, gün kapsamında yapılan etkinliklerde ele alınmaktadır.

Günümüzde Dünya Başörtüsü Günü

Günümüzde Dünya Başörtüsü Günü, her yıl onlarca ülkede binlerce gönüllü tarafından organize edilen faaliyetlerle anılmaktadır. Etkinlik, başörtüsü meselesini tek boyutlu bir tartışma alanı olmaktan çıkararak, kadınların bireysel deneyimleri ve toplumsal konumları çerçevesinde ele alan uluslararası bir farkındalık günü niteliği kazanmıştır.