Ekmek Kadayıfı

Ekmek Kadayıfı, bişmiş və qurudulmuş mayalı çörək xəmirinin şərbətlə yenidən bişirilməsi ilə hazırlanan ənənəvi bir Türk şirniyyatıdır. Qaymaqla birlikdə təqdim olunması ilə tanınır. Şirniyyat xüsusilə Afyonkarahisar bölgəsi ilə eyniləşdirilmişdir və bu bölgədə coğrafi işarə ilə qeydiyyatdan keçmiş məhsul kimi qəbul edilir. Afyon Qaymaqlı Ekmek Kadayıfı yalnız bir şirniyyat olaraq deyil, həm də doğum, toy, həcc, bayram kimi sosial tədbirlərdə təqdim olunan "sıra yeməyi" ənənəsinin də mühüm bir hissəsi olmuşdur. Anadolunun müxtəlif bölgələrində müxtəlif resept və təqdimat formaları ilə hazırlanan bu şirniyyat, ənənəvi Türk mətbəxinin önəmli simvollarından biri olaraq yaşamağa davam edir.

^{Ekmek kadayıfı (}Türkiye Kültür Portalı⁾

Mənşəyi Osmanlı dövrünə qədər uzanan Ekmek Kadayıfı, ilk dəfə olaraq əsgərlərə zəfər qeyd etmələrində quru çörəyin üzərinə tökülən şərbətlə təqdim edilmiş, daha sonra isə xalq mətbəxində geniş yayılmışdır.

Ekmek Kadayıfının mənşəyi Osmanlı İmperiyası dövrünə aiddir. İlk nümunələrə dair rəvayətlər, səfərlərdən zəfərlə dönən əsgərlərə verilən şirniyyatlar arasında yer aldığını göstərir. Həmin dövrdə qalan bayat çörəklərdən istifadə etmək məqsədilə üzərinə şərbət tökülərək təqdim edilən bu şirniyyat zamanla xalq arasında geniş yayılmış və mətbəx mədəniyyətində xüsusi yer tutmuşdur. Anadolunun mərkəzi bölgələrində, başda Afyonkarahisar olmaqla Kayseri, Konya və Qaziantep kimi şəhərlərdə ənənəvi üsullarla hazırlanaraq günümüzə qədər gəlib çatmışdır.

Afyonkarahisarda bayat çörəklərin bəkməz və ya balla şirinləşdirilməsi ilə hazırlanan sadə ev şirniyyatı zamanla inkişaf edərək, yerli əhalinin mədəni irsi ilə vəhdətdə “Afyon Qaymaqlı Ekmek Kadayıfı” adı ilə coğrafi işarə almışdır. Bu gün isə yalnız ənənəvi süfrələrdə deyil, eyni zamanda ticarət istehsalında da yer alan bir məhsula çevrilmişdir.

Ekmek Kadayıfı əsasən eyni hazırlama texnikasına əsaslansa da, yerli tətbiqlərə, istifadə olunan inqrediyentlərə və təqdimat formalarına görə fərqli növlərə ayrılır. Bu növlər arasında ən məşhurları “Afyon Qaymaqlı Ekmek Kadayıfı”, “Qozlu Ekmek Kadayıfı”, “Albalılı Ekmek Kadayıfı” və “Püstəli Ekmek Kadayıfı”dır. Bəzi bölgələrdə şirniyyatın sadə və ya dondurmalı təqdimatına da rast gəlinir. Bu reseptdə coğrafi işarəli Afyon Qaymaqlı Ekmek Kadayıfı əsas götürülmüşdür.

• 1 ədəd hazır Ekmek Kadayıfı
• 2,5–3,5 kq toz şəkər
• 2,5–3 litr su
• Yarım limonun suyu
• Kifayət qədər Afyon qaymağı

Ekmek Kadayıfı hazırlığında ilk mərhələ şərbətin hazırlanmasıdır. Bunun üçün su, toz şəkər və limon suyu bir qazanda qarışdırılır və şəkər tamamilə əridilir. Qarışım qaynamağa başladıqdan sonra bir neçə dəqiqə daha qaynadılaraq oddan götürülür. Digər tərəfdə, hazır Ekmek Kadayıfı geniş bir siniyə yerləşdirilir və təxminən 10–15 dəqiqə ilıq su ilə isladılaraq şişməsi təmin edilir. Isladıldıqdan sonra artıq suyu süzülən kadayıf ocağa qoyulur və üzərinə hazırlanan isti şərbət yavaş-yavaş tökülərək bişirmə prosesi başlanır.

Şərbət, kadayıfın üzərinə birbaşa deyil, sininin kənarlarından qaşıqla gəzdirilərək tökülür. Bu, şirniyyatın hər tərəfinin bərabər şəkildə şərbəti çəkməsi üçün vacibdir və şərbət tamamilə bitənədək davam etdirilir. Kadayıf şərbəti tam hopduqdan sonra, bişdiyi sinidən bir qədər kiçik başqa bir siniyə diqqətlə tərsinə çevrilir və otaq temperaturunda soyumağa qoyulur. Soyumuş kadayıf dilimlənərək üzərinə bol miqdarda Afyon qaymağı əlavə olunur və istəyə görə yanında dondurma ilə birlikdə təqdim edilir.