El, ayak ve ağız hastalığı (EAAH), özellikle beş yaş altı çocuklarda görülen, enterovirüs ailesine ait virüslerin neden olduğu, yüksek bulaşıcılığa sahip viral bir enfeksiyondur. Genellikle Coxsackievirus A16 veya Enterovirus 71 etkeniyle ortaya çıkan bu hastalık, deri ve mukozalarda karakteristik lezyonlarla kendini gösterir. İlkbahar ve yaz aylarında daha sık görülmekle birlikte, iklim değişiklikleri ve artan seyahatler nedeniyle sonbahar ve kış aylarında da bildirilmektedir. Hastalık genellikle hafif seyreder ve semptomatik tedavi ile kendiliğinden iyileşir. Ancak nadiren de olsa ciddi komplikasyonlara yol açabileceğinden dolayı dikkatle değerlendirilmesi gerekir.
El, ayak ve ağız hastalığı, en sık Coxsackievirus A16 ile ilişkilendirilse de Coxsackievirus A5, A7, A9, B1, B3 ve Enterovirus 71 gibi diğer enterovirüs türleri de etken olabilir. Enterovirus 71, özellikle nörolojik komplikasyonlara neden olmasıyla dikkati çeker. Hastalık, genellikle 5 yaş altındaki çocukları etkiler ancak daha büyük çocuklar ve nadiren yetişkinlerde de görülebilir. Epidemiyolojik çalışmalar hastalığın yaz ve sonbahar aylarında sıklıkla görüldüğünü göstermektedir.
EAAH oldukça bulaşıcı bir hastalıktır. Bulaşma; enfekte bireylerin burun ve boğaz salgıları, dışkıları ve lezyon sıvıları ile doğrudan temas veya damlacık yolu ile olur. Kuluçka süresi 3-7 gündür. Enfeksiyonun bulaştırıcılığı hastalığın ilk haftasında en yüksektir ancak lezyonlar iyileştikten sonra da haftalarca sürebilir.
Hastalığın başlangıcı genellikle ateş, halsizlik, iştahsızlık ve boğaz ağrısı gibi spesifik olmayan semptomlarla başlar. Bunu takip eden günlerde oral mukozada ağrılı veziküller veya aft benzeri lezyonlar gelişir. El ve ayaklarda, özellikle parmakların iç yüzeylerinde, avuç içlerinde ve ayak tabanlarında 2-10 mm çapında, oval şekilli, eritemli halo ile çevrili vezikülopüstüler döküntüler ortaya çıkar.
Lezyonlar kaşıntısız ve ağrısız olup genellikle aynı evrede bulunur. Eritemli makülopapüler döküntüler eşlik edebilir. Lezyonlar 7-10 gün içinde kendiliğinden kabuklanarak iyileşir, iz bırakmaz.
Tanı klinik bulgulara dayanılarak konur. Özgül bir laboratuvar testine genellikle gerek yoktur. Ayırıcı tanıda göz önünde bulundurulması gereken hastalıklar şunlardır:
Çoğunlukla kendiliğinden iyileşen hafif bir hastalık olmasına rağmen nadiren ciddi komplikasyonlar gelişebilir. Bunlar arasında:
Bu nedenle ateşle birlikte kusma, bilinç bulanıklığı, solunum güçlüğü, taşikardi veya bradikardi gibi sistemik belirtiler mevcutsa ileri değerlendirme gerekebilir.
EAAH için özgül bir antiviral tedavi mevcut değildir. Tedavi genellikle semptomatiktir. Ateş, ağrı ve ağız içi lezyonlar için analjezik ve antipiretikler kullanılabilir. Ağız hijyeni önemlidir. Antibiyotikler yalnızca bakteriyel süperenfeksiyon durumunda endikedir.
Gebeler için özel dikkat gereklidir. Özellikle gebeliğin ilk trimesterinde enfeksiyon, düşük ve fetal anomali riskini artırabilir. Bu nedenle gebelerle temasın önlenmesi önem taşır.
EAAH’nın tanınması ve birinci basamakta doğru yönetilmesi, gereksiz sevklerin ve ileri tetkiklerin önüne geçilmesini sağlar. Toplumda bilinç düzeyinin artırılması, özellikle salgın dönemlerinde halk sağlığı için büyük önem taşır. Aşı geliştirme çalışmaları özellikle Enterovirus 71 üzerine yoğunlaşmıştır ancak henüz yaygın kullanılan bir aşı bulunmamaktadır.
Henüz Tartışma Girilmemiştir
"El Ayak Ağız Hastalığı (EAAH)" maddesi için tartışma başlatın
Epidemiyoloji ve Etkenler
Bulaşma Yolları
Klinik Bulgular
Tipik Lezyon Yerleşimi
Tanı ve Ayırıcı Tanı
Komplikasyonlar
Tedavi ve İzlem
Koruyucu Önlemler
Halk Sağlığı Açısından Önemi
Bu madde yapay zeka desteği ile üretilmiştir.
