Endonezya Orman ve Arazi Yangınları (Ekim, 2026)

2026 Endonezya orman ve arazi yangınları, Endonezya'nın başta Sumatra, Borneo (Kalimantan) ve Cava adalarında etkili olan, geniş orman ve turbalık alanları etkileyen ve meydana getirdiği yoğun dumanın Singapur ile Malezya dahil komşu ülkelere ulaşması nedeniyle bölgesel hava kirliliğine yol açan yangınlar dizisidir.

Aylar boyunca devam eden yangınlar, Ekim 2026 itibarıyla Endonezya'nın son on yılı aşkın sürede karşılaştığı en ağır orman yangınları olarak nitelendirilmiştir. Yangınlar sonucunda Endonezya'da yüz binlerce kişinin solunum sorunları yaşadığı bildirilmiş, yoğun duman Malezya ve Doğu Timor'da okulların kapanmasına yol açmış, hava ulaşımını aksatmış ve Singapur'da hava kalitesinin “çok sağlıksız” seviyeye ulaşmasına neden olmuştur.

_{Endonezya Orman ve Arazi Yangınları (Ekim, 2026) Anadolu Ajansı}

Yangınlardan özellikle Sumatra ve Borneo adaları etkilenmiştir. Singapur ve Malezya'ya yakın konumdaki bu bölgelerde bulunan geniş turbalık alanlar, yangınların uzun süre devam etmesinde etkili olmuştur. Turbalık alanlarda başlayan yangınların yüzeyin altında yavaş biçimde yanmaya devam edebildiği ve daha sonra yeniden yüzeye çıkarak yayılabildiği belirtilmiştir.

Yangınlar yalnızca Sumatra ve Borneo ile sınırlı kalmamış, Cava Adası'nda da etkili olmuştur. Doğu Cava'daki Bromo Tengger Semeru Millî Parkı, yangınların etkilediği önemli alanlardan biri olmuştur. Orman Bakanlığının uydu gözlemleri, Ekim ortasında ülke genelindeki sıcak noktaların hızla arttığını göstermiştir.

15 Ekim gecesi yapılan uydu gözlemlerinde Endonezya genelinde 799 yüksek güvenilirlikli sıcak nokta belirlenmiştir. Bu sayı bir önceki güne göre 427 artmıştır. Bakanlık, sıcak noktaların doğrudan yangın sayısıyla eş tutulmaması gerektiğini; tek bir yangının uydu sistemlerinde birden fazla sıcak nokta olarak kaydedilebildiğini açıklamıştır. Orman idaresinin başka bir açıklamasında ise yangınlarla mücadelede öncelikli kabul edilen altı eyalette 615 sıcak nokta tespit edildiği belirtilmiştir.

_{Endonezya Orman ve Arazi Yangınları (Ekim, 2026) Anadolu Ajansı}

Endonezya'da orman ve arazi yangınları kurak mevsimlerde düzenli olarak görülmekle birlikte, 2026'daki yangınların önceki yıllara kıyasla daha ağır seyretmesinde güçlü El Niño koşullarının neden olduğu kuraklığın etkili olduğu belirtilmiştir.

Uzmanlar, yangınların büyüklüğünü yalnızca hava koşullarıyla açıklamamış; ormansızlaşma ve turbalık alanların kurutulmasının da yangınlara karşı daha önce dirençli olan doğal alanları savunmasız hâle getirdiğini ifade etmiştir. Kurumuş turbalıklarda yangınların yüzeyin altında devam edebilmesi, söndürme çalışmalarını da güçleştiren unsurlar arasında gösterilmiştir.

Yangınların en ağır sonuçlarından biri Doğu Cava'daki Bromo Tengger Semeru Millî Parkı'nda yaşanmıştır. Endonezya Orman Bakanlığına göre, 15 Ekim 2026 Perşembe günü parkta devam eden yangınla mücadele eden dört kişi alevlerin arasında kalarak hayatını kaybetmiştir. Aynı olayda iki kişi ağır yanıklar nedeniyle yaralanmış ve tıbbi tedavi altına alınmıştır. Bakanlık hayatını kaybedenlerin kimliklerini açıklamamıştır.

Orman Bakanlığı olayın ardından yaptığı açıklamada, orman ve arazi yangınlarının söndürülmesinin yüksek risk taşıyan bir operasyon olduğunu belirtmiştir. Yangınla mücadelede personel güvenliğinin temel öncelik olması gerektiği ifade edilmiş; ekiplerin yangının yayılma biçimini ve rüzgâr yönünü takip etmesi, tahliye güzergâhlarını hazır tutması ve operasyon öncesinde ve sırasında koşulları sürekli değerlendirmesi gerektiği bildirilmiştir.

_{Endonezya Orman ve Arazi Yangınları (Ekim, 2026) Anadolu Ajansı}

Endonezya'daki yangınların meydana getirdiği yoğun duman ülke sınırlarının dışına çıkarak Güneydoğu Asya'nın farklı bölgelerine ulaşmıştır. Sumatra ve Borneo'daki yangınlardan yükselen duman özellikle Singapur ve Malezya'ya taşınmıştır.

Yangınların yol açtığı hava kirliliğinin Endonezya'da yüz binlerce kişide solunum sorunlarına neden olduğu bildirilmiştir. Yoğun dumanın bölgedeki diğer ülkelere ulaşması sonucunda Malezya ve Doğu Timor'da okullar kapatılmıştır.

Endonezya'nın Orta Kalimantan bölgesindeki Palangkaraya kentinde ise 16 Ekim'de hava kirliliği seviyesi IQAir'in Hava Kalitesi Endeksi'nde 300'ün üzerinde ölçülerek “tehlikeli” kategoriye ulaşmıştır.

Yangınların oluşturduğu dumanın ulaştığı ülkelerden biri Singapur olmuştur. 16 Ekim'de Singapur'daki hava kirliliği seviyesi yerel saatle sabah saatlerinde IQAir Hava Kalitesi Endeksi'nde yaklaşık 251'e yükselmiştir.

_{Singapur Hava Kirliliği (Ekim, 2026) Anadolu Ajansı}

IQAir sınıflandırmasına göre 151-200 arasındaki değerler “sağlıksız”, 201-300 arasındaki değerler “çok sağlıksız”, 300'ün üzerindeki değerler ise “tehlikeli” olarak değerlendirilmektedir. Buna göre Singapur'daki yaklaşık 251 seviyesindeki ölçüm “çok sağlıksız” kategorisinde yer almıştır. ^【1】

16 Ekim'de Singapur, IQAir'in canlı sıralamasında dünyanın hava kirliliğinin en yüksek olduğu büyük kentleri arasında ilk sırada gösterilmiştir. Aynı sıralamada Kuala Lumpur ikinci, Jakarta ise sekizinci sırada yer almıştır. ^【2】

Duman Singapur'daki görüş mesafesini de önemli ölçüde azaltmıştır. Kentin tanınmış yapıları yoğun duman nedeniyle büyük ölçüde görünmez hâle gelmiştir.

_{Singapur Hava Kirliliği (Ekim, 2026) Anadolu Ajansı}

Yangınlardan kaynaklanan sınır ötesi hava kirliliği, Singapur ile Endonezya arasında şirketlerin olası sorumluluklarını da gündeme getirmiştir. Singapur Başbakanı Lawrence Wong, Endonezya'daki yangınlardan kaynaklanan dumanın Singapur'u etkilemesi üzerine, yangınlardan sorumlu olduğu belirlenen şirketlere karşı hukuki işlem yapılabileceğini açıklamıştır.

Wong, gerekli koşulların oluşması hâlinde Singapur Sınır Ötesi Duman Kirliliği Yasası (Transboundary Haze Pollution Act) kapsamında işlem yapılacağını ve diğer ülkelerle ortak girişimlerin de değerlendirileceğini belirtmiştir.

Söz konusu yasa, faaliyetleri Singapur sınırları dışında gerçekleşse dahi ülkedeki sağlıksız duman seviyelerine neden olan veya katkıda bulunan şirketlerin hedef alınmasına imkân tanımaktadır. Bununla birlikte hukuk uzmanları, yangınlarla bağlantılı şirketlere karşı dava veya soruşturma yürütmenin güçlükler içerdiğine dikkat çekmiştir. Bu tür soruşturmaların yabancı ülkelerdeki makamların iş birliğine bağlı olduğu belirtilmiştir.

Singapur'un kendi sınırları içerisinde plantasyon veya orman bulunmamasına karşın, Endonezya'da imtiyazlı arazi kullanım hakkına sahip bazı şirketlerin merkezlerinin Singapur'da bulunduğu bildirilmiştir.

2026'daki yangınların ardından Singapur'un geçmiş yıllardaki sınır ötesi hava kirliliğine ilişkin soruşturmaları da yeniden gündeme gelmiştir.

Singapur'un 2015'teki duman krizinde oynadıkları iddia edilen rol nedeniyle dört Endonezyalı şirket hakkında başlattığı soruşturmaların 2026 itibarıyla hâlen açık olduğu belirtilmiştir. 2015'teki süreç iki ülke arasındaki ilişkilerde de gerilime neden olmuştur.

Endonezya ulusal polisinin soruşturma biriminden bir yetkili ise Ekim 2026'da yaptığı açıklamada, mevcut yangınlardan sorumlu şirketlere ilişkin soruşturma yürütüldüğünü belirtmiş ancak herhangi bir şirketin adını açıklamamıştır. Bu nedenle yangınların belirli şirketlerin faaliyetlerinden kaynaklandığına ilişkin iddialar, devam eden inceleme ve soruşturmaların konusu olarak kalmıştır.

Yoğun duman, Endonezya'daki sivil havacılığı da geniş ölçüde etkilemiştir. Endonezya Sivil Havacılık yetkililerinin verilerine göre, dumanın etkilerinin başladığı 11 Ağustos'tan itibaren 2.020'den fazla uçuş yangınların oluşturduğu hava koşullarından etkilenmiştir.

Bunların 1.067'si iptal edilmiş, 919'u ertelenmiş ve 18 uçuş başka havalimanlarına yönlendirilmiştir. Uçuşlardaki aksamaların temel nedenlerinden biri yoğun dumanın görüş mesafesini azaltması olmuştur.

Endonezya yönetimi, yangınları doğrudan söndürme çalışmalarının yanı sıra kentleri kaplayan yoğun dumanı dağıtmak amacıyla farklı teknolojileri de denemeye başlamıştır.

Ulusal Afet Yönetim Ajansı, orman ve turbalık yangınlarından kaynaklanan dumanı kuru buz kullanarak dağıtmayı amaçlayan atmosfer modifikasyonu yöntemini Güney Sumatra'da test etmiştir.

Yetkililer, uygulamanın geleneksel bulut tohumlama yönteminden farklı olduğunu belirtmiştir. Geleneksel bulut tohumlamada yağışı teşvik etmek amacıyla bulutlara tuz parçacıkları bırakılırken, kuru buz yönteminde yağmur bulutlarına ihtiyaç duyulmadan yoğun dumanın doğrudan dağıtılması hedeflenmiştir.

Ulusal Afet Yönetim Ajansı yetkilisi Berton S.P. Panjaitan, orman yangınlarının atmosferde inversiyon tabakaları oluşturabildiğini ve bu tabakaların zararlı dumanı yere yakın seviyelerde tuttuğunu açıklamıştır.

Denemelerde yaklaşık 3 milimetre büyüklüğünde, eksi 75 santigrat derece sıcaklığındaki kuru buz granülleri kullanılmıştır. Bu granüllerin atmosferdeki inversiyon tabakasını bozarak dumanın dağılmasını kolaylaştırması amaçlanmıştır.

Bir Cessna Caravan uçağı, Güney Sumatra'daki Palembang kentinde bulunan Sultan Mahmud Badaruddin II Uluslararası Havalimanı üzerinde iki uçuş gerçekleştirmiştir. Uçak yaklaşık 4.500 feet yükseklikte toplam 1.600 kilogram kuru buz bırakmıştır.

Ulusal Afet Yönetim Ajansının açıklamasına göre uygulama öncesinde havalimanında 650 metre olan görüş mesafesi operasyon sonrasında 2.800 metreye yükselmiştir.

Denemelerin pazar gününe kadar sürdürülmesi ve elde edilen sonuçların değerlendirilmesinin ardından teknolojinin yangınlardan etkilenen diğer eyaletlerde de kullanılıp kullanılmayacağına karar verilmesi planlanmıştır.

Yangınların geniş alanlara yayılması üzerine Endonezya Devlet Başkanı Prabowo Subianto, komşu ülkelerin yardım tekliflerinin kabul edilmesine onay vermiştir.

Dışişleri Bakanı Arrmanatha Nasir, 16 Ekim'de yaptığı açıklamada Prabowo'nun onay verdiğini ve yardımın teknik ayrıntılarının Endonezya Ulusal Afet Yönetim Ajansı (BNPB) bünyesinde görüşüldüğünü belirtmiştir.

Yeni göreve getirilen afet yönetimi kurumu başkanı da ülkeler tarafından sunulan yardım türlerini değerlendirdiğini ve hangi yardımların daha hızlı biçimde devreye sokulabileceğine karar verileceğini açıklamıştır.

Malezya, yangınlarla mücadele amacıyla Endonezya'ya üç helikopter, bir uçak ve 52 personel gönderme teklifinde bulunmuştur. Ancak teklifin yapılmasının ardından yaklaşık bir ay boyunca uygulamaya yönelik bir gelişme yaşanmamıştır.

Malezya hükümet sözcüsü Fahmi Fadzil, 16 Ekim'de yaptığı açıklamada yangınların yayıldığı bölgelerin değişmesi nedeniyle bir ay önce önerilen yardım ve ekipmanların yeniden değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir. Fadzil, yardımın gerçekten etkili olabilmesi için Endonezyalı yetkililerle görüşmelerin sürdüğünü ifade etmiştir.

Fadzil ayrıca Malezyalı palm yağı şirketlerinin yangınlarla bağlantısının belirlenmediğini, yangınların büyük bölümünün bu şirketlerin plantasyon imtiyaz alanlarının dışında başladığının tespit edildiğini söylemiştir. Bununla birlikte insan hakları grupları, aralarında Endonezya'da faaliyet gösteren bazı Malezyalı şirketlerin de bulunduğu ve yangınlardan sorumlu olduğu ileri sürülen firmalara karşı hükümetin harekete geçmesini istemiştir. Singapur yönetimi de yangınlarla mücadelede Endonezya'ya yardım sağlamaya hazır olduğunu bildirmiştir.

Yangınların sonuçları yalnızca yanan orman ve arazi alanlarıyla sınırlı kalmamıştır. Aylar süren yangınların oluşturduğu dumanın yüz binlerce kişide solunum sorunlarına yol açtığı, bazı ülkelerde eğitimin aksamasına neden olduğu ve günlük ekonomik faaliyetleri etkilediği bildirilmiştir.

Özellikle Palangkaraya gibi hava kirliliğinin tehlikeli seviyeye çıktığı kentlerde bölge sakinleri nefes darlığından ve müşteri sayısındaki düşüşten söz etmiştir. Singapur'da ise yoğun duman görüş mesafesini azaltmış ve ülkenin tanınmış kent manzaralarını büyük ölçüde görünmez hâle getirmiştir.