Engin Deniz Akarlı, 26 Eylül 1945'te Eskişehir’de doğdu. Boğaziçi Üniversitesi, Ürdün’deki Yermük Üniversitesi, Washington University in St. Louis ve Brown Üniversitesi’nde görev yaptı. Brown’da 2012'de emekli oldu. Ardından İstanbul Şehir Üniversitesi’nde İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi dekanlığını yürüttü.^【1】 Kariyerinin başında Osmanlı demografi, maliye ve siyasi tarihi üzerine yazdı. Sonraki çalışmalarında Osmanlı yönetimindeki Suriye coğrafyasını, son dönemlerinde ise Osmanlı hukuk tarihini inceledi.^【2】 2014'te Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü’ne layık görüldü.^【3】

Robert Kolej Yüksek Okulu İş İdaresi ve İktisat Bölümü’nden 1968'de mezun oldu.^【4】1972'de Wisconsin Üniversitesi’nde Güneydoğu Avrupa tarihi alanında yüksek lisans yaptı. Princeton Üniversitesi’nde 1973'te yüksek lisansını, 1976'da Orta Doğu tarihi alanında doktorasını tamamladı.^【5】

1976–1983 arasında Boğaziçi Üniversitesi’nde çalıştı. Ardından Yermük Üniversitesi’nde (1983–1989) ve Washington University in St. Louis’de (1989–1996) görev yaptı. The Long Peace’in teşekkür bölümünde, Lübnan üzerine ilk çalışmasının 1981'de yazdığı doçentlik tezi olduğunu belirtir.^【6】 1996'da Brown Üniversitesi Tarih Bölümü’ne geçti ve 2012'de emekli olana kadar burada ders verdi. Harvard, Princeton ve Washington (St. Louis) üniversitelerinde de dersler verdi.^【7】

Berlin’deki Wissenschaftskolleg’de (1985–1986), Princeton’daki İleri Araştırmalar Enstitüsü’nde (2003–2004) ve Harvard Hukuk Fakültesi İslam Hukuku Araştırmaları Programı’nda (2005–2006) araştırmacı olarak bulundu.^【8】

Brown Üniversitesi’nden 2012'de emekli oldu. İstanbul Şehir Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi dekanlığı yaptı. ^【9】

1976'da Princeton’da sunduğu doktora tezi, dönemi dış baskılar, paşalar arası iktidar mücadelesi ve bütçe sorunları olmak üzere üç ekseninde ele aldı. Tez kitap olarak basılmadı; bölümleri sonradan makale olarak yayımlandı.^【10】 Akarlı, dönemi II. Mahmud’dan Cumhuriyet’in ilk yıllarına uzanan "uzun on dokuzuncu yüzyıl" içinde ele aldı.^【11】

The Long Peace adlı kitabında, 1860 iç savaşı ile 1920'de Fransız mandasının başlangıcı arasındaki dönemi Osmanlı arşiv belgelerine dayanarak inceledi.^【12】 Ürdün’deki mutasarrıflıklar, Havran Dürzileri, Lübnan’dan göç ve Bilâdüşşâm ile Mısır’daki taşra güç odakları üzerine makaleler yayımladı.^【13】

Sonraki çalışmaları Osmanlı hukuk düzenine yöneldi. Çarşı pazar hukuku, İstanbul esnafına ait gedik hakları ve Osmanlı’da cemaatlerin hukuki durumu üzerine yazdı.^【14】 “Sultan ve Hukuk: Fermanların Sınırı” makalesi, Osmanlı’da padişahın hukuk yapma yetkisinin sınırlarını ele alır; makalenin gözden geçirilmiş yeni baskısı Dîvân Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi’nde yayımlandı.^【15】

• Ottoman Documents on Jordan (c. I–II, Amman: University of Jordan, 1989)
• Political Participation in Turkey: Historical Background and Present Problems (Gabriel Ben-Dor ile birlikte editör, İstanbul: Bosphorus University Press, 1975)
• The Long Peace: Ottoman Lebanon, 1861–1920 (Berkeley: University of California Press, 1993)
• The Problems of External Pressures, Power Struggles, and Budgetary Deficits in Ottoman Politics under Abdulhamid II (1876–1909): Origins and Solutions (doktora tezi, Princeton University, 1976)

• “1872–1916 Bütçeleri Işığında Osmanlı Maliyesinin Sıkıntıları”, İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası, 38/1–2 (1982).
• “Abdülhamid II’s Attempt to Integrate Arabs into the Ottoman System”, Palestine in the Late Ottoman Period, ed. David Kushner, Leiden: E. J. Brill, 1986.
• “Abdülhamid’s Islamic Policy in the Arab Provinces”, Türk Arap İlişkileri: Geçmişte, Bugün ve Gelecekte, Hacettepe Üniversitesi, 1980 (konferans: 1979).
• “Conceptual Simplification Impairs Historical Analysis”, Toplum ve Bilim, 39 (1987), s. 129–146.
• “Daughters and Fathers: A Young Druze Woman’s Experience (1894–97)”, Identity and Identity Formation in the Ottoman Middle East and the Balkans, ed. Karl Barbir – Baki Tezcan, Madison: University of Wisconsin Press, 2007.
• “Economic Policy and Budgets in Ottoman Turkey, 1876–1909”, Middle Eastern Studies, 28/3 (1992), s. 443–476.
• “Establishment of the Ma’an-Karak Mutasarrifiyya, 1891–1894”, Dirasat, 13 (1986), s. 27–42.
• “Ethnic and Religious Composition of 19th Century Ottoman Population in Europe”, Belgelerle Türk Tarihi Dergisi, 10 (1972), s. 17–22.
• “Friction and Discord within the Ottoman Government under Abdülhamid II (1876–1909)”, Boğaziçi University Journal – Humanities, 7 (1979), s. 3–26.
• “Gedik: A Bundle of Rights and Obligations for Istanbul Artisans and Traders, 1750–1840”, Law, Anthropology and the Constitution of the Social, ed. Alain Pottage – Martha Mundy, Cambridge University Press, 2004, s. 166–200.
• “II. Abdülhamid: Hayatı ve İktidarı”, Osmanlı, c. 2, Ankara: Yeni Türkiye Yayınları, 1999, s. 253–265.
• “Law in the Marketplace, 1730–1840”, Dispensing Justice in Islam: Qadis and their Judgments, ed. M. Khalid Masud vd., Leiden–Boston: Brill, 2006, s. 245–270.
• “Making Peace with the Past”, Bilanço, 1923–1998, ed. Şevket Pamuk vd., İstanbul: Tarih Vakfı – TÜBA, 1999, c. 1, s. 13–17.
• “Ottoman Attitudes Towards Lebanese Emigration, 1885–1910”, Lebanese and the World: A Century of Emigration, ed. Albert Hourani – Nadim Shehadi, London: I. B. Tauris, 1992, s. 109–138.
• “Ottoman Historiography”, Middle East Studies Association Bulletin, 30/1 (1996), s. 33–37.
• “Particularities of History”, Armenian Forum, 1/2 (1998), s. 53–64.
• “Provincial Power Magnates in Ottoman Bilad al-Sham and Egypt, 1740–1840”, La vie sociale dans les provinces arabes à l’époque ottomane, ed. A. Temimi, c. 3, Zaghouan, 1988, s. 41–56.
• “Religious and Regional Composition of Ottoman Population in Europe, 1864–1876”, Belgelerle Türk Tarihi Dergisi, 12 (1973), s. 50–53.
• “Rights and Conditions of Religious Communities in Ottoman Lands” (Türkçe), Osmanlı Devleti’nde Din ve Vicdan Hürriyeti, ed. Azmi Özcan, İstanbul: İSAV, 2000, s. 27–40.
• “Spatial Organization in 14th Century Syria: An Exercise in Historiography”, Boğaziçi University Journal – Humanities, 6 (1978), s. 1–25.
• “Sultan ve Hukuk: Fermanların Sınırı”, Dîvân Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi, 31 (2026/2).[3][9]
• “The State as a Socio-Cultural Phenomenon in Turkey”, Political Participation in Turkey içinde, İstanbul: Bosphorus University Press, 1975.
• “The Subordination of the Hawran Druze in 1910: The Ottoman Perspective” (Abdul-Rahim Abu-Husayn ile), The Druze: Realities and Perceptions, ed. Kamal Salibi, London: The Druze Heritage Foundation, 2005, s. 115–128.
• “The Tangled Ends of an Empire: Ottoman Encounters with the West and Problems of Westernization—an Overview”, Comparative Studies of South Asia, Africa and the Middle East, 26/3 (2006), s. 353–366.
• “The Tangled Ends of an Empire and Its Sultan”, Modernity and Culture from the Mediterranean to the Indian Ocean, ed. Leila Fawaz – C. A. Bayly, New York: Columbia University Press, 2002, s. 261–284.

• Ebubekir Ceylan, doktora tezinin tanıtımı, Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, 2/1 (2004), s. 591–596.^【16】
• Nadir Özbek, “Modernite, Tarih ve İdeoloji: II. Abdülhamid Dönemi Tarihçiliği Üzerine Bir Değerlendirme”, Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, 2/1 (2004), s. 71–90.^【17】
• Gökhan Çetinsaya, “II. Abdülhamid’in İç Politikası: Bir Dönemlendirme Denemesi”, Osmanlı Araştırmaları, XLVII (2016), s. 353–409.^【18】
• Yunus Uğur, “Engin Deniz Akarlı ile Tarihçilik Üzerine” (söyleşi), Üsküdar Dergisi, 2017.^【19】

Kütüphanesinin büyük bölümünü Mart 2026'da Bilim ve Sanat Vakfı’na bağışladı. 8 Kasım 2026'da İstanbul Etiler’deki evinde 81 yaşında vefat etti. Cenaze namazı 10 Kasım 2026'da Üsküdar’daki Şakirin Camii’nde öğle namazının ardından kılındı ve Karacaahmet Mezarlığı’ndaki aile kabristanına defnedildi. 20 Kasım 2026'da saat 14.00'te Gülhane Parkı’ndaki Ahmet Hamdi Tanpınar Edebiyat Müze Kütüphanesi’nde anma programı düzenlenecektir.^【20】