Köken

Türkçeye Fransızca "akla ilişkin" ve "aydın, kültürlü kişi" anlamına gelen intellectuel sözcüğünden geçmiştir. Kelimenin aslı, "akıl, anlayış" manasındaki intellectūs sözcüğüne dayanır. Bu sözcük Latince "anlamak, idrak etmek, ayırt etmek" anlamındaki intelligere ("iki şeyin arası" anlamına gelen inter edatı ile "seçmek, ayırmak" anlamındaki legere fiilinin birleşimi) fiilinden türetilmiştir.

Türkçede tespit edilen en eski kullanımı 1933 yılında Cumhuriyet gazetesinde; "O halde kadın, daha az iyi yapacağı bir vazifeden ziyade entellektüel bir sahada çalışamaz mı?" ifadesiyle yer bulmuştur.

Kullanım Alanları

Kavram hem bir sıfat hem de toplumsal bir figür olarak şu temel alanlarda karşılık bulur:

• Akademi ve Felsefe: Bilginin sadece aktarılmasını değil, eleştirel bir süzgeçten geçirilerek yeniden üretilmesini ifade eder.
• Siyaset ve Sosyoloji: Toplumun vicdanı olma görevini üstlenen, siyasi ve sosyal olaylara karşı eleştirel duruş sergileyen "aydın" kimliğini tanımlar.
• Sanat ve Edebiyat: Sanatçının veya yazarın eserindeki düşünsel arka planı betimlemek için kullanılır.
• Gündelik Dil: Yüksek kültürle ilgilenen, görgü sahibi, donanımlı kişileri nitelemek amacıyla sıklıkla tercih edilir.