Ervah-ı Ezelden (türkü)

“Ervah-ı Ezelde Levh-i Kalemde”, Türk halk müziği ve âşıklık geleneği içinde yer alan bir türkü olup adını ilk dizesinden almaktadır. Eser, sözlü kültür ortamında üretilmiş ve kuşaktan kuşağa aktarılmıştır. Kaynaklarda türkü, âşık edebiyatı geleneğiyle ve Aşık Sümmânî adıyla ilişkilendirilmektedir. Günümüzde türkü; nota kaydı, yazılı belge ve sesli–görsel kayıtlar aracılığıyla belgelenmiştir.

Âşıklık Geleneği Bağlamı

Âşıklık geleneği, saz eşliğinde şiir söylemeye dayanan ve sözlü aktarım esasına göre sürdürülen bir halk edebiyatı geleneğidir. Bu gelenekte eserler yazılı bir metne bağlı olmadan icra edilir; sözler ve ezgiler zaman içinde farklı varyantlar hâlinde aktarılabilir. Kültür Portalı’nda yer alan bilgilere göre âşıklar, bireysel duyguların yanı sıra kader, aşk ve toplumsal ilişkiler gibi temaları şiirlerinde işler.
“Ervah-ı Ezelde Levh-i Kalemde” adlı türkü, içerdiği kavramlar ve söyleyiş biçimiyle âşıklık geleneğinin bu temel özelliklerini yansıtan örnekler arasında yer almaktadır.

Aşık Sümmânî ile İlişkilendirilmesi

Aşık Sümmânî, 19. yüzyılın sonları ile 20. yüzyılın başlarında yaşamış bir halk ozanıdır. Sümmânî’nin şiirleri ve türküleri, âşıklık geleneği içinde sözlü olarak icra edilmiş ve daha sonraki dönemlerde derlenerek yazıya geçirilmiştir.
“Ervah-ı Ezelde Levh-i Kalemde” türküsü, repertuvar ve sözlü aktarım kaynaklarında Sümmânî’ye atfedilen eserler arasında gösterilmektedir. Bu atıf, sözlü gelenek ve derleme çalışmalarına dayanmaktadır.

Türkünün Sözleri

Türkünün sözleri, sözlü kültür ortamında aktarılmış olup günümüzde yazılı ve görsel kaynaklar aracılığıyla kayıt altına alınmıştır. Verilen kaynaklarda yer alan sözler aşağıdaki gibidir:

Ervah-ı ezelde levh-i kalemde
Şu benim bahtımı kara yazmışlar
Bilirim güldürmez devr-i âlemde
Bir günümü yüz bin zâra yazmışlar
Arif bilir aşk ehlinin hâlini
Kaldırır gönlünden kil ü kâlini
Herkes dosta vermiş arzuhâlini
Benimkini ürüzgâra yazmışlar
Olaydı dünyada ikbâlim yâver
El etsem sevdiğim acep kim ever
Bilmem tecellî mi yoksa ki kader
Beni bir vefasız yâre yazmışlar
Yazanlar Leylâ’nın Mecnun kitabın
Sümmani’yi bir kenara yazmışlar

Sözlerde kader, talih, aşk ve bireyin yazgısı gibi temalar öne çıkmaktadır. Bu temalar, âşıklık geleneğinde sıkça rastlanan konu başlıkları arasında yer alır.