Erzincan tarihi yapıları

Paylaş

Alıntıla

Arkeolojik Alanlar ve Antik Yerleşimler
Altın Tepe: Şehir merkezine 15 kilometre uzaklıkta, Erzincan-Erzurum karayolunun 100 metre kuzeyinde konumlanan bir Urartu yerleşimidir. 1959 yılında gerçekleştirilen arkeolojik kazı çalışmalarında; iç içe iki sur ile korunan tapınak-saray kompleksi, sütunlu kabul salonu, açık hava tapınağı, üç adet mezar, depo binası ve konutlar ortaya çıkarılmıştır. MÖ 8. yüzyıla tarihlenen buluntular arasında fildişi ve madeni eşyalar, miğfer ile kalkanlar, seramikler ve duvar resimleri yer almaktadır. Üzerinde Urartu krallarının adlarının yer aldığı çivi yazılı tunç eşyalar ile tanrı, insan ve hayvan figürlerinin yer aldığı kalıntılar, Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi'nde sergilenmektedir.
Kaleler
Kemah Kalesi: Erzincan şehir merkezine 30 kilometre uzaklıkta yer alan ve Karasu nehrine hakim sarp kayalıklar üzerinde inşa edilen kalenin temelleri Hitit-Urartu dönemine dayanmaktadır. Yaklaşık 20 metre yüksekliğe sahip olan yapının, kaynaklarda Arsak (Arşak) krallarının isimlerinin geçmesi nedeniyle Artaksiadlar döneminde inşa edildiği ihtimali üzerinde durulmaktadır. İç içe iki mimari yapıdan oluşan ve çevresi surlarla çevrili olan kale; Bizans döneminde Ani, Darana-Kemaghe ve Gamahha isimleriyle kayıt altına alınmıştır.
Erzincan Kalesi (Kale Kapısı): Yapım tarihi ve geçirdiği aşamalar hakkında yeterli tarihsel veri bulunmayan yapının, son şeklini Mengücekoğulları idaresinde aldığı yönündeki akademik iddialar kesinlik kazanmamıştır.
Külliyeler, Türbeler ve Kervansaraylar
Mama Hatun Külliyesi: Tercan ilçesinde yer alan külliye; türbe, kervansaray, hamam ve mescit yapılarından oluşmaktadır. Külliyenin ana unsuru olan türbe, 1192 yılında vefat eden Saltuklu Prensesi Mama Hatun (II. İzzeddin Saltuk'un kızı) adına, Ahlatlı mimar Ebu'n-Nema bin Mufaddal tarafından 1192-1202 yılları arasında inşa edilmiştir. Türbeyi, 2.50 metre kalınlığında, 13.50 metre çapında ve 10.50 metre yüksekliğinde dairesel bir çevre duvarı kuşatmakta olup bu duvarın iç yüzeyinde sivri kemerli 13 adet niş ile portale entegre edilmiş bir çeşme bulunmaktadır. Kare kaide üzerine iki katlı olarak inşa edilen türbenin alt katı, içerisinde 11 mezarın bulunduğu çapraz tonozlu mumyalık bölümüdür; üst kat ise mescit işlevi görmektedir. Türbenin 30 metre doğusunda yer alan Mama Hatun Kervansarayı'nın 13. yüzyılda Osmanlı kent hanları planında yapıldığı tahmin edilmektedir. Sarımsı kesme kireç taşından inşa edilen yapının çevre duvarı 16 silindirik yarım kuleyle desteklenmiştir. Külliye alanındaki orijinal mescit I. Dünya Savaşı'nda yıkılmış olup günümüzde yerinde yeni bir cami bulunmaktadır.
Sultan Melik Türbesi: Kemah'ın kuzeybatısındaki kayalık bir zemin üzerinde, 1071-1228 yılları arasında bölgeye hakim olan Mengücek Beyliği döneminde tuğla malzeme kullanılarak sekizgen planlı olarak inşa edilmiştir. Yapının altındaki cenazelik bölümünün ortasında üst katı taşıyan sekizgen bir sütun yer almaktadır. Şehir merkezinden 25 kilometre uzaklıkta bulunan türbenin içinde Mengücek Beyliği dönemine ait Sultan Melik'in mumyası ve beş mezar bulunmaktadır.
Terzi Baba Türbesi ve Mezarlığı: Erzincan merkezine 4 kilometre uzaklıkta yer alan mezarlıkta, asıl adı Muhammed Vehbi (1779-1848) olan ve tasavvufi içerikli "Kenzil Fütuh" adlı eseri kaleme alan Terzibaba'nın türbesi yer almaktadır. Alan içerisinde ayrıca bir cami yapılandırılmıştır.
Dini Yapılar (Camiler ve Kiliseler)
Kemah Gülabibey Camii: Kemah ilçesi Çarşı Mahallesi'nde yer alan cami, şehir merkezinden 30 kilometre uzaklıktadır. Kare planlı ve eğimli çatılı yapının üç adet orijinal kitabesi ve 18. yüzyıla ait bir onarım kitabesi bulunmaktadır. Yapının mihrabı mukarnas dolgulu olup çevresinde Barok dönemi süsleme özellikleri görülmektedir.
Refahiye Merkez Camii: Refahiye ilçe merkezinde yer alan bu yapı, batılı dönem bezeme özellikleri göstermektedir ve avlusunda Bahaettin Paşa şehitliğini barındırmaktadır.
Abrenk Kilisesi ve Dikili Taşlar: Şehir merkezinden 30 kilometre uzaklıkta, Üçpınar Köyü yakınlarındaki Vank Dağı'nın güneydoğusunda yaklaşık 550 metrekarelik bir alanı kaplamaktadır. Giriş kapısında 1854 tarihi yer alan yapının çevresinde bir şapel ile mimari bezemeleriyle öne çıkan ve 12. yüzyıl sonrası Selçuklu Prensi Nasurettin dönemine tarihlenen kitabeler taşıyan iki adet dikili taş yer almaktadır.
Müzeler
Erzincan Müzesi: Şehir merkezinde konumlanan müze, 09:00 ile 17:00 saatleri arasında hizmet vermekte olup mimari yapısı ve içerisinde barındırdığı tarihi ile kültürel parçalarla bölgesel tarih aktarımı sağlamaktadır.
Kemaliye Ocak Ali Gürer Müzesi: Şehir merkezinden 35 kilometre mesafede bulunan müze, yöresel tarihi ve kültürel koleksiyonlara ev sahipliği yapmakta olup 09:00 ile 17:30 saatleri arasında açıktır.
Sivil Mimari Eserler ve Anıtlar
Saat Kuleleri ve Konaklar: Şehrin mimari sembollerinden olan Erzincan Saat Kulesi, 1939 depremi öncesinde Askeri Ortaokul kapısında bulunan orijinal yapının bir benzeri olarak Ordu Caddesi üzerindeki Barış Manço Parkı'nın kuzeyinde yeniden inşa edilmiştir. Refahiye Saat Kulesi ise Refahiye merkezindeki eski hükümet konağının alanına konumlandırılmıştır. Refahiye ilçe merkezinde saat kulesinin karşısındaki sokakta yer alan iki katlı tarihi Refahiye İdris Ağa Konağı'nın inşa tarihi ve mimarı belgelenememiştir; yapı günümüzde ticari amaçlarla kullanılmaktadır.
Anıtlar: İnönü Heykeli ve Parkı, 26 Aralık 1939 tarihindeki depremde hayatını kaybeden 32.372 kişinin anısına ve şehrin yeniden inşası sürecine atfen heykeltıraş Ratip Aşir tarafından yapılmıştır. Kemah-Acemoğlu-1 Köprüsü Şehitler Anıtı ise 22 Nisan 1996 tarihinde askeri bir aracın nehre düşmesi sonucu hayatını kaybeden 14 asker adına, Erzincan'a 35 kilometre mesafede inşa edilmiştir.

Kaynakça

https://www.turkiyenintarihieserleri.com/?kategori=ERZ%C4%B0NCAN%20%C4%B0L%C4%B0%20ESERLER%C4%B0&alt_kategori=Erzincan%20Tarihi%20Yap%C4%B1lar%C4%B1.

Erzincan Belediyesi. “Tarihi Merkezler.” Erişim 16 Mayıs 2026. https://erzincan.bel.tr/tarihi-merkezler/tarihi-merkezler/1

Erzincan Valiliği. “Tarihi Yerler.” Erişim 16 Mayıs 2026. https://www.erzincan.gov.tr/tarihi-yerler1

Gezinomi. “Erzincan’da Gezilmesi Gereken Tarihi ve Turistik Yerler.” Erişim 16 Mayıs 2026. https://www.gezinomi.com/gezi-rehberi/erzincan-da-gezilmesi-gereken-tarihi-ve-turistik-yerler.html.

Blog İşlemleri

Etiketler

#Erzincan #tarihi #Yapılar

İçindekiler

Arkeolojik Alanlar ve Antik Yerleşimler
Kaleler
Külliyeler, Türbeler ve Kervansaraylar
Dini Yapılar (Camiler ve Kiliseler)
Müzeler
Sivil Mimari Eserler ve Anıtlar

Bu madde yapay zeka desteği ile üretilmiştir.