Etçil Çekirge (Saga Ephippigera)

Etçil Çekirge (Saga ephippigera), düzkanatlılar (Orthoptera) takımına ait, iri boyutları ve avcı (predatör) yaşam tarzıyla çalı çekirgeleri (Tettigoniidae) familyasına bağlı Saga cinsinde yer alan bir çekirge türüdür. Türkiye'de özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde gözlemlenen tür, doğal ekosistemlerde yararlı bir yırtıcı olarak değerlendirilmektedir. Halk arasında genellikle zararlı çekirgelerle karıştırılsa da tarım alanlarında zararlı böcek nüfusunu dengeleyen bir biyolojik kontrol elemanıdır.

Tür, 1846 yılında Fischer von Waldheim tarafından tanımlanmıştır. Günümüzde kabul edilen bilimsel adı Saga ephippigera'dır. Animalia âlemi, Arthropoda şubesi, Insecta sınıfı, Orthoptera takımı, Tettigoniidae familyası, Saginae alt familyası ve Saga cinsi içerisinde sınıflandırılmaktadır. Geçmişte tür için Saga monstrosa ve Saga uvarovi adları da kullanılmış, ancak bu adlar daha sonra Saga ephippigera'nın eş anlamlısı olarak değerlendirilmiştir. Bu sebeple etçil çekirge için Saga ephippigera bilimsel adı kullanılmaktadır.^【1】

^{Etçil Çekirge (Saga Ephippigera) (}Anadolu Ajansı⁾

İlk olarak 1846 yılında Fischer von Waldheim tarafından tanımlanan tür, Saginae alt familyası üzerine yapılan son moleküler ve filogenetik analizlerle Saga ephippigera’nın cins içindeki evrimsel hattını ve akrabalık bağlarını doğrulamıştır.

Türün diğer Saga türlerinden (örneğin Saga pedo veya Saga natoliae) ayrılmasında hücresel ve morfolojik düzeyde şu detaylar kullanılmaktadır:

• Yumurta Koriyonu ve Mikropil Mimarisi: Türün yumurta kabuğu (koriyon) üzerinde yer alan ve döllenmeyi sağlayan mikropil kanallarının sayısı, halkasal dizilimi ve yüzey deseni tür bazında özgün bir yapı gösterir. Bu yapı, türün mikroskop düzeyinde kesin teşhisine imkan tanır.
• Eşeyli Üreme Stratejisi: Bazı partenogenetik (döllenmesiz çoğalan) Saga türlerinin aksine, Saga ephippigera popülasyonları hem dişi hem erkek bireylerden oluşur. Türün yumurta üretimi için dişi ve erkek bireylerin çiftleşmesi (kopülasyon) gerekmektedir.^【2】

Saga ephippigera, baş kısmından çıkan ve gövde uzunluğunu aşabilen ipliksi antenleri, avını yakalamaya uyum sağlamış dikenli ön ve orta bacakları ile sert kitin tabakasını parçalayabilecek kadar gelişmiş mandibulalarıyla karakterizedir. Türde belirgin eşeysel farklılık (cinsel dimorfizm) görülmektedir. Erkek bireylerde ses çıkarma organları gelişmişken, dişiler karın ucunda yumurtalarını toprağa bırakmaya yarayan uzun ve kılıç biçimindeki ovipozitöre sahiptir.

Saga ephippigera, karasal (terrestrial) ekosistemlerde^【3】 yaşam süren ve coğrafi yayılımı Anadolu (özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu), Suriye, Filistin, Ürdün, Azerbaycan, Ermenistan, Kafkasya ve İran'ı kapsayan bir etçil çekirge türüdür. Kayıtlara göre türün coğrafi varlığı; saha gözlemleri ve vatandaş bilimi verilerinden elde edilen koordinatlı harita kayıtlarıyla Orta Doğu ve Kafkaslar odağında belgelenmiştir.

• Türkiye Dağılımı: Türkiye/Anadolu'daki varlığı ağırlıklı olarak Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yoğunlaşmaktadır.^【4】
• Kamuflaj ve Fiziksel Yapı: Bacak ve duyargaları dâhil boyu 25 cm'ye ulaşabilen tür^【5】, yaprak ve dal taklidi yapan vücut rengiyle (kripsis) ortamına tam uyum sağlar.^【6】

Etçil çekirge, diğer böceklerle beslenen yırtıcı bir türdür ve ekosisteme sunduğu katkı sebebiyle çiftçi dostu olarak değerlendirilmektedir.^【7】 Tarımsal zararlı böceklerin doğal yollarla kontrol altına alınmasına katkı sağlaması nedeniyle ekolojik denge açısından önem taşımaktadır. Bu tür, zorunlu (obligat) etçildir.^【8】

^{Etçil Çekirge (Saga Ephippigera) (}Anadolu Ajansı⁾

Etçil çekirge (Saga ephippigera), iri yapısı nedeniyle zaman zaman insanlar tarafından tehlikeli olarak algılanabilmektedir. Ancak insanlara yönelik bir tehdit oluşturmadığı, buna karşılık doğal biyolojik mücadelede yararlı bir rol üstlendiği belirtilmektedir. Son yıllarda özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da yerleşim yerlerinde görüntülenen çekirgeler, sosyal medya ve haberlerde ilgi görmüş; bu durum türün ekolojik rolüne yönelik farkındalığın artmasına katkı sağlamıştır.

Uzmanlar etçil çekirgelerin insanlara karşı saldırgan bir tutum sergilemediğini, yalnızca sıkıştırıldıklarında veya elle tutulmaya çalışıldıklarında kendilerini savunma dürtüsüyle ısırabileceklerini ifade etmektedir. Buna karşılık tarımsal açıdan büyük zarara yol açan otçul çekirgeler, anız zararlıları ve diğer böcek türlerini avlayarak beslenmeleri nedeniyle ekolojik dengenin korunmasında anahtar bir role sahiptir. Tarıma zarar veren böcekleri avlaması sebebiyle, kimyasal ilaç kullanımını azaltan bir türdür.^【9】