Ana YazarNeslihan KURAN13 Temmuz 2026 13:49

ORCID ID

0000-0002-3637-0543

Falaşalar (Beta Israel) bugün birçoğu İsrail’de yaşayan ve daha çok Etiyopyalı Yahudiler olarak bilinen topluluktur. 1980’lerden itibaren İsrailoğullarının kayıp Dan kabilesinin üyeleri oldukları iddiasıyla Etiyopya’dan İsrail’e nakledilmişlerdir. Musa Operasyonu (1984), Yeşu Operasyonu (1984), Süleyman Operasyonu (1991) on binlerce Etiyopyalının İsrail’e ithal edildiği en büyük hava operasyonları olarak bilinmektedir.Falaşaların kökeni ve tarihi hakkında farklı görüşler bulunmaktadır. Bazılarına göre dinî inanç ve uygulamalarındaki benzerlikler nedeniyle Yahudilerle bağlantılıdırlar ve hatta İsrailoğullarının kaybolmuş on kabilesinden biri olan Dan kabilesinden geldikleri düşünülür. Falaşa topluluğunun bu kabilenin üyeleri olduğunu ilk ortaya atan, misyonerlik amaçlı Afrika’da bulunan The London Society for Promoting Christianity Among The Jews (Londra Yahudiler Arasında Hristiyanlığı Teşvik Derneği) adlı Protestan teşkilatıdır (Kuran, 2023: 37). Konuyu araştırmak için devreye giren Alliance Israélite Universelle (AIU, Evrensel Yahudi Birliği) önce üyesi Joseph Halevi’yi, ardından bir diğer üyesi J. Faitlovitch’i bölgeye göndermiş ve her ikisi de misyoner raporlarında belirtildiği gibi topluluğun antik Yahudiler olduğunu onaylamıştır. Ardından Falaşalar Rabbanî Yahudilik, Talmud gibi Yahudi inancın merkezinde yer alan birtakım inanç ve öğretileri bilmediklerinden dolayı eğitim ve asimilasyon sürecine tabi tutulmuşlardır (Kuran, 2023: 161-170, 203-221). Bu bağlamda tarih ve kökenleri yeniden yapılandırılmıştır. Falaşaların Yahudi dünyasına girişlerinde yaşadıkları en büyük sıkıntı siyahî olmalarından kaynaklanmıştır【1】. Falaşalar dahil siyahî birinin Yahudi olabilme durumu hala tartışılan bir mevzudur. Siyahîlerin İsrail toplumunda kabul problemleri olduğu söylenebilir【2】.Falaşalar üzerine son dönemde yapılan incelemeler topluluğun köken ve inançlarına dair daha net bilgiler açığa çıkarmıştır. Buna göre yapılan gen ve DNA analizleri Falaşaların Orta Doğu dünyasıyla hiçbir bağı olmayan, Agau kabilesine ait Etiyopya’nın yerli bir halkı olduğunu ortaya koymaktadır (Ritte vd., 1993: 359-385; Lucotte & Smets, 1999: 989-993). Eldeki veriler, Etiyopya’da tarihî açıdan Falaşa adlı bir topluluğun MS. 14 ila 15. yüzyıllarda ortaya çıktığını göstermektedir. Falaşa topluluğunun köken miti dahil pek çok geleneği söz konusu yüzyıllarda dinî-siyasi nedenlerden ötürü ayrılığa düştüğü Etiyopya Hristiyan geleneğiyle (Etiyopya Ortodoks Tevhîd Kilisesi ve Hristiyanlığı) ortaktır (bkz. Kuran, 2023; Kuran, 2021.). Bu bilgiler kayıp bir kabilenin üyeleri olarak İsrail’e taşınan Falaşaların durumunun yeniden değerlendirilmesini gerekli kılmaktadır.