Ferhan Şensoy (d. 26 Şubat 1951, Çarşamba – ö. 31 Ağustos 2021, İstanbul), Türk tiyatro yazarı, oyuncu, yönetmen, şair ve romancı. Geleneksel Türk tiyatrosu ile modern anlatım biçimlerini harmanlayan eserleriyle tanınmış; mizah, hiciv ve toplumsal eleştiriyi harmanlayan bir tiyatro dili geliştirmiştir. Kurucusu olduğu Ortaoyuncular topluluğu ve İstanbul'daki Ses Tiyatrosu ile Türk sahne sanatlarında etkiler bırakmıştır.

Yaşamı ve Eğitimi

Ferhan Şensoy, 1951 yılında Samsun’un Çarşamba ilçesinde doğdu. Babası gazeteci Hilmi Şensoy, annesi ilkokul öğretmeni Müjgan Şensoy’dur. İlk ve orta öğrenimini Samsun’da, lise eğitimini ise Galatasaray Lisesi ve daha sonra Çarşamba Lisesi’nde tamamladı.

1970’li yılların başında Kanada’ya giderek Montréal Ulusal Tiyatro Okulu ve La Comédie Française gibi kurumlardan tiyatro eğitimi aldı. Bu dönemde Fransız ve Quebec tiyatrosunun etkisinde kalarak yazın ve sahneleme anlayışını biçimlendirdi.

Ferhan Şensoy (AA)

Sanat Kariyeri

Tiyatro

Şensoy'un sanat yaşamı 1970'li yıllarda başlamış, ilk önemli çıkışını “İstanbul’u Satıyorum” adlı oyunu ile yapmıştır. 1980 yılında kurduğu Ortaoyuncular topluluğu ile geleneksel Türk tiyatrosu formlarını (ortaoyunu, meddah, tuluat) modern bir bakışla sahneye taşıdı.

1989’da yangın sonrası restore edilen Ses Tiyatrosu’nu merkez olarak kullandı. Tiyatrosunda kullandığı dile özgü “Ferhangi” üslup, kısa sürede kendine özgü bir tür hâline geldi.

Öne Çıkan Tiyatro Eserleri

• Ferhangi Şeyler (1987–2021, tek kişilik oyun, aralıksız sahnelendi)
• İstanbul’u Satıyorum
• İçinden Tramvay Geçen Şarkı
• Köhne Bizans Operası
• Boşgezen ve Kalfası
• Şahları da Vururlar

Televizyon ve Sinema

Ferhan Şensoy, tiyatronun yanı sıra televizyon ve sinema alanlarında da etkinlik göstermiştir. TRT'de yayınlanan “Varsayalım İsmail” adlı programda hem yazarlık hem de oyunculuk yapmıştır. Ayrıca bazı sinema filmlerinde senarist ve oyuncu olarak yer almıştır.

Edebiyat

Şensoy, aynı zamanda üretken bir edebiyatçıdır. Deneme, roman, şiir ve tiyatro oyun metinleri kaleme almıştır.

Bazı eserleri:

• Güle Güle Godot
• Kazancı Yokuşu
• Kalemimin Sapını Gülle Donattım
• Hacıyatmaz
• Denememeler

Kültürel birikimi, dil oyunları ve hiciv yeteneğiyle yazın dünyasında kendine has bir yer edinmiştir.

Kavuk Geleneği ve Ferhan Şensoy

Türk tiyatrosunda “kavuk”, geleneksel sahne sanatları olan tuluat ve ortaoyunu alanında ustalık nişanesi olarak kabul edilen simgesel bir objedir. Bu geleneğe göre, belirli bir sanat anlayışını ve ustalık çizgisini temsil eden tiyatro sanatçısına, önceki kavuk sahibi tarafından sembolik olarak kavuk devredilir. Bu gelenek, modern dönemde İsmail Dümbüllü, Münir Özkul, Ferhan Şensoy, Rasim Öztekin ve son olarak Şevket Çoruh arasında sürdürülmüştür.

Münir Özkul’dan Ferhan Şensoy’a Devir (1989)

İsmail Dümbüllü’nün ölümünden sonra kavuğun taşıyıcısı Münir Özkul olmuştur. 1989 yılında Özkul, sağlık sorunları nedeniyle sahneden çekilme kararı almış ve kavuğu, oyuncu ve yazar Ferhan Şensoy’a devretmiştir. Devir töreni, İstanbul’daki Ses Tiyatrosu’nda kamuoyuna açık şekilde yapılmıştır.

Ferhan Şensoy, bu devri takip eden süreçte Ortaoyuncular Tiyatrosu çatısı altında tiyatro çalışmalarını sürdürmüş; hem geleneksel Türk tiyatrosu ögelerini kullanmış hem de bu geleneği çağdaş biçimlerle yorumlamıştır.

1989 Kavuk Deviri (BBC)

Ferhan Şensoy’dan Rasim Öztekin’e Devir (2016)

Ferhan Şensoy, 2016 yılında kavuğu oyuncu Rasim Öztekin’e devretmiştir. Devir gerekçesi olarak kendi sağlık durumunu ve sahne faaliyetlerinden sınırlı olarak devam etmesini göstermiştir. Bu devir de yine Ses Tiyatrosu’nda törenle kamuoyuna duyurulmuştur.

Rasim Öztekin, kavuğu 2020 yılında tiyatro oyuncusu Şevket Çoruh’a devretmiştir. Böylece kavuk geleneği, farklı kuşaklar arasında sürdürülen sembolik bir aktarım hâlini almıştır.

2016 Kavuk Deviri (

Ölümü

Ferhan Şensoy, uzun süredir yaşadığı sağlık sorunları nedeniyle 31 Ağustos 2021 tarihinde İstanbul'da, 70 yaşında hayatını kaybetti. Cenazesi İstanbul’daki Ses Tiyatrosu’nda düzenlenen törenin ardından Zincirlikuyu Mezarlığı’na defnedildi.