FIFA Organizasyonları Ticari Haklarının Özelleştirilmesi Tartışmaları

FIFA Organizasyonları Ticari Haklarının Özelleştirilmesi Tartışmaları, Uluslararası Futbol Federasyonları Birliği (FIFA) tarafından 28 Temmuz 2026 tarihinde kamuoyuyla paylaşılan ve FIFA Forward Enterprise (FFE) adı verilen yeni bir ticari şirketin kurulmasını öngören plan etrafında ortaya çıkan uluslararası tartışmayı ifade etmektedir.

Söz konusu plan kapsamında FIFA, erkekler ve kadınlar Dünya Kupası ile Kulüpler Dünya Kupası gibi turnuvaların ticari haklarını yönetecek, yaklaşık 20 milyar dolar değerlemeye sahip yeni bir bağlı şirket kurmayı ve bu şirkette azınlık, kontrol yetkisi bulunmayan hisseleri özel yatırımcılara satarak 4,2 milyar dolara kadar kaynak toplamayı planladığını duyurmuştur. Plan, İngiliz basın kuruluşu The Times^【1】 tarafından ilk kez kamuoyuna yansıtılmış, ardından Financial Times^【2】 ve diğer uluslararası basın organları tarafından da doğrulanmıştır. Yatırımcı grubuna, ABD Başkanı Donald Trump'ın damadı Jared Kushner'ın kardeşi Joshua Kushner'a ait Thrive Eternal (Thrive Capital) yatırım şirketinin öncülük etmesi beklenmektedir. FIFA'nın süreçte JPMorgan bankasından ve eski Liberty Media yöneticisi Greg Maffei'den danışmanlık aldığı bildirilmiştir. Plan, Avrupa Futbol Federasyonları Birliği (UEFA) başta olmak üzere çok sayıda kurum, siyasetçi ve futbol camiasından sert tepkilere yol açmıştır.

28 Temmuz 2026 tarihli duyuru, Infantino'nun on bir yıllık FIFA başkanlığı döneminde özel sermaye ile milyarlarca dolarlık bir anlaşma yapmaya çalıştığı ikinci girişim olarak nitelendirilmiştir. 2018 yılında Infantino, Japonya merkezli SoftBank şirketiyle, genişletilmiş bir erkekler Kulüpler Dünya Kupası dahil olmak üzere yeni küresel müsabakalar oluşturmak amacıyla 12 yıl boyunca 25 milyar dolar tutarında bir anlaşma önerisinde bulunmuştur. Söz konusu teklifin, Suudi Arabistan kaynaklı finansman tarafından desteklendiği değerlendirilmiştir. Bu girişim, başta UEFA olmak üzere, kendi değerli varlıkları olan Şampiyonlar Ligi ve Avrupa Şampiyonası'na yönelik tehdit algılayan taraflardan gelen güçlü dirençle karşılaşmış ve nihayetinde başarısız olmuştur.

Infantino'nun bu süreçte Suudi Arabistan futboluyla ve Veliaht Prens Muhammed bin Selman ile daha yakın ilişkiler kurduğu bildirilmiştir. Suudi Arabistan'ın 2034 Dünya Kupası'na ev sahipliği yapacağı ve geçtiğimiz yıl Amerika Birleşik Devletleri'nde düzenlenen genişletilmiş erkekler Kulüpler Dünya Kupası'nın büyük ölçüde Suudi Arabistan tarafından finanse edildiği kaydedilmiştir.

FIFA'nın yeni ticari yapılanma planına ilişkin ilk haberler, 28 Temmuz 2026 tarihinden önce İngiliz gazetesi The Times aracılığıyla kamuoyuna yansımıştır. Financial Times gazetesi de aynı dönemde konuya ilişkin ayrıntılı haberler yayımlamıştır. FIFA, bu haberlerin ardından 28 Temmuz 2026 tarihinde resmi bir açıklama yayımlayarak planın içeriğini kamuoyuyla paylaşmıştır. FIFA'nın konuya ilişkin ayrıntıların, FIFA Başkanı Gianni Infantino tarafından 18 Temmuz 2026 tarihinde, Dünya Kupası finalinden önce Manhattan'da düzenlenen ve FIFA üyesi federasyonların katıldığı bir toplantıda üyelere aktarıldığı bildirilmiştir. Infantino, söz konusu toplantıda üyelere "FIFA'nın sahip olduğu ticari potansiyeli ve fırsatı açığa çıkaracaklarını" ifade etmiştir. FIFA Konseyi üyelerinin karar alma sürecinin dışında tutuldukları ve planın kamuoyuna duyurulmasından önce bilgilendirilmedikleri belirtilmiştir.

Planın kamuoyuna yansımasının, FIFA'nın Amerika Birleşik Devletleri, Kanada ve Meksika'da ortaklaşa düzenlediği 2026 Dünya Kupası'nın tamamlanmasının hemen ardından gerçekleşmiş olması dikkat çekmiştir. Söz konusu turnuva, 19 Temmuz 2026 tarihinde İspanya'nın Arjantin'i finalde yenmesiyle sona ermiştir. FIFA'nın bu turnuvadan tarihte görülmemiş düzeyde yüksek gelir elde ettiği bildirilmiştir.

FIFA'nın açıklamasına göre, FIFA Forward Enterprise (FFE) adlı yeni şirket, erkekler ve kadınlar Dünya Kupası ile Kulüpler Dünya Kupası dahil olmak üzere FIFA turnuvalarının yayın hakları, sponsorluk anlaşmaları, biletleme ve lisanslama gibi ticari faaliyetlerini yürütecek bir bağlı kuruluş olarak tasarlanmıştır. FIFA, söz konusu şirketin ticari ve etkinlik operasyonlarını "konsolide edeceğini" belirtmiştir. FIFA'nın açıklamasında, futbolun yönetimine, müsabaka kurallarına, uluslararası takvime ve sportif kararlara ilişkin tüm yetkilerin doğrudan FIFA'nın kontrolünde kalmaya devam edeceği vurgulanmıştır. FIFA, yeni şirket üzerinde çoğunluk hissesini elinde tutacağını ve FFE üzerindeki tek kontrolü ile futbolun yönetimine ilişkin münhasır yetkisini koruyacağını ifade etmiştir.

FIFA'nın planına göre, özel yatırımcılara FFE bünyesinde yüzde 20 ile yüzde 30 arasında değişen bir azınlık hissesi satılması öngörülmektedir. Şirketin başlangıç değerlemesinin yaklaşık 20 milyar dolar olarak belirlendiği bildirilmiştir. FIFA'nın bu yatırımdan 2026 yılı içinde 4,2 milyar dolara kadar kaynak toplamayı hedeflediği açıklanmıştır. FIFA'nın, 211 üye federasyonunun da toplamda yaklaşık yüzde 20 oranında hisseye sahip olacağı ve her bir federasyona yaklaşık 20 milyon dolar değerinde bir hisse verileceği bildirilmiştir. Üye federasyonların bu hisseleri ellerinde tutabilecekleri veya gelir elde etmek amacıyla satabilecekleri belirtilmiştir.

Yatırımcı grubuna öncülük etmesi beklenen kuruluş, Joshua Kushner tarafından kurulan Thrive Eternal adlı "kalıcı sermaye" (permanent capital) yatırım şirketidir. Joshua Kushner'ın, ABD Başkanı Donald Trump'ın damadı Jared Kushner'ın kardeşi olduğu bilinmektedir. FIFA, Jared Kushner'ın bu yatırımda doğrudan yer almadığını ayrıca teyit etmiştir. Kaynaklara göre, Jared Kushner'ın Infantino ile olan uzun süreli ilişkisi ve 2026 Dünya Kupası'nın Amerika Birleşik Devletleri'nde düzenlenmesine yönelik başarılı adaylık sürecindeki rolü nedeniyle, doğrudan yatırımcı sıfatıyla yer almasının siyasi açıdan daha hassas görüleceği değerlendirilmiştir. FIFA'nın süreçte JPMorgan bankasından finansal danışmanlık aldığı, ayrıca eski Liberty Media yöneticisi Greg Maffei'nin de FIFA'ya danışmanlık verdiği bildirilmiştir.

FIFA, planın onaylanması durumunda 211 üye federasyonun her birine bir defaya mahsus olmak üzere 20 milyon dolara kadar sermaye erişimi sağlanacağını açıklamıştır. FIFA'nın önceki taahhüdüne göre üye federasyonlara 2027-2030 ticari döngüsünde 8 milyon dolar tutarında kalkınma fonu sağlanması planlanmaktaydı; yeni plan kapsamında bu tutarın 20 milyon dolara, sonraki döngülerde ise sırasıyla 22 milyon dolar ve 24 milyon dolara yükseltilmesi öngörülmüştür. Üye federasyonlara yapılacak yıllık ödemelerin 2027-2030 döneminde 2 milyon dolardan 5 milyon dolara çıkarılacağı bilgisine de yer verilmiştir. FIFA, bu kapsamda toplanacak fonların futbol geliştirme programlarına, altyapı yatırımlarına, teknik eğitime, milli takımlara, taban futboluna ve kadın futboluna aktarılacağını belirtmiştir. FIFA, açıklamasında "FFE'nin tüm net faydalarının dünya genelinde futbola yeniden yatırılacağını" ifade etmiştir.

FIFA Başkanı Gianni Infantino, konuya ilişkin yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullanmıştır: "Futbol dünyanın en popüler sporu ve olağanüstü bir insani ve sosyal kalkınma motorudur. Oyunun bazı bölümleri bu popülaritesini olağanüstü bir ticari değere dönüştürmüştür ve biz bu başarıyı kutluyoruz ve devam etmesini istiyoruz, çünkü bu tüm oyunu yukarı taşımaktadır. Bizim işimiz, futbolun geri kalanının da bununla birlikte büyümesini sağlamaktır: FIFA, dünyanın her köşesinde sürdürülebilir, kapsayıcı kalkınmayı desteklemek için vardır." Infantino, planın "futbolun dünya çapında demokratikleşmesi" anlamına geldiğini de belirtmiş ve konuya ilişkin bir istişare sürecinin başlatıldığını duyurmuştur.

FIFA, Infantino'nun planın onaylanması durumunda yeni şirketin başına "komiser" sıfatıyla geçeceği yönündeki iddialara ilişkin olarak "bunun hiçbir zaman tartışılmadığını" açıklamıştır. FIFA'nın açıklamasında ayrıca şu ifadelere yer verilmiştir: "Ancak, FIFA başkanı ve FIFA yönetimi, onaylanması halinde bu şirkette, FIFA'nın tüzük ve düzenlemelerine uygun olarak her zaman FIFA'nın herhangi bir bağlı kuruluşunun kontrolünde olacak şekilde, üye federasyonların yararına, öncü rollere sahip olacak ve olmalıdır."

Avrupa Futbol Federasyonları Birliği (UEFA), FIFA'nın açıklamasının ardından sert bir dille kaleme alınmış resmi bir açıklama yayımlamıştır. UEFA'nın açıklamasında şu ifadeler yer almıştır: "Bu, futbolun yönetim kurumlarının asla aşmaması gereken bir çizgiyi aşmaktadır. UEFA bunu son derece ciddiye almaktadır. Her ulusal futbol federasyonu da öyle yapmalıdır. Her paydaş da öyle yapmalıdır: ligler, kulüpler, oyuncular, taraftarlar, hükümetler ve oyunun geleceğiyle ilgilenen herkes. Futbolun ruhu ve yönetimi, özellikle kimin finansal olarak kazanç sağladığı konusunda sıfır şeffaflıkla, alınıp satılacak varlıklar değildir. Hiçbirimiz futbolun sahibi değiliz. Bu, FIFA'nın satabileceği bir şey değildir."

UEFA'nın açıklamasında ayrıca, FIFA'nın planına ilişkin haberleri "son derece ciddiye aldığı" vurgulanmıştır. UEFA, konuya ilişkin hukuki adımlar değerlendirdiğine dair haberlerin gündeme geldiği kaynaklarca aktarılmıştır. UEFA'nın, FIFA ile ilişkilerinin, 2026 Dünya Kupası sırasında Amerika Birleşik Devletleri oyuncusu Folarin Balogun'a verilen kırmızı kartın, Başkan Trump'ın talebi üzerine FIFA tarafından askıya alınmasının ardından tarihinin en düşük seviyesinde olduğu belirtilmiştir. UEFA'nın, bu müdahalenin Dünya Kupası'nın bütünlüğünü zedelediğini savunduğu bildirilmiştir.

FIFA, UEFA'nın açıklamasına ilişkin bir yorum talebine yanıt vermemiştir.

Birleşik Krallık Başbakanı Andy Burnham, X platformu üzerinden yaptığı açıklamada plana karşı çıkmıştır. Everton takımı taraftarı olduğu bilinen Burnham, açıklamasında şu ifadeleri kullanmıştır: "Bunu çok açık bir şekilde söyleyeyim. Futbol yatırımcılara ait değildir. Futbol, tribünleri dolduran ve yağmur çamur demeden her hafta kenar çizgisinde duran insanlara aittir. Dünya Kupası bir ürün değildir. Dünya sporundaki en büyük müsabakadır ve hiçbir zaman kimsenin satabileceği bir şey olmamıştır. Anlaşmayı nasıl süslerseniz süsleyin. Bir parçasını sattığınız anda, satmış olursunuz. Futbol taraftarlara aittir. Her zaman öyleydi ve her zaman öyle kalacaktır."

Amerika Birleşik Devletleri Temsilciler Meclisi Adalet Komitesi'nin kıdemli Demokrat üyesi Jamie Raskin, planın duyurulmasından bir gün önce, 27 Temmuz 2026 tarihinde, FIFA Başkanı Infantino'ya bir mektup göndererek FIFA ile Trump yönetimi arasındaki ilişkilere dair yürütülen bir soruşturma kapsamında kendisiyle görüşme yapılmasını talep etmiştir. Raskin'in, mektubunda "artan yolsuzluk kanıtlarından" ve FIFA ile Trump yönetimi arasında olası bir "karşılıklı çıkar ilişkisinden" söz ettiği bildirilmiştir. FIFA, bu iddiaları daha önce kesin bir dille reddetmiştir.

Temsilciler Meclisi'ndeki Demokrat üyeler, planın duyurulmasının ardından X platformu üzerinden sert bir açıklama yayımlamıştır. Açıklamada şu ifadelere yer verilmiştir: "FIFA, Donald Trump'ın dünya sporundaki favori yolsuzluk çetesi işletmesi, şimdi doğrudan Trump ailesiyle iş yapıyor. Görünüşe göre sahte Barış Ödülü ve Trump Tower'daki devasa kira sözleşmesi yeterli değildi, şimdi Infantino, Jared Kushner'ın kardeşiyle Dünya Kupası'ndaki mülkiyet hisselerini özel yatırımcılara satmak için milyarlarca dolarlık bir anlaşma peşinde koşarak bir rüşvet hat-trick'i gerçekleştiriyor."

Norveç Futbol Federasyonu'nun, Folarin Balogun'a verilen kırmızı kartın FIFA tarafından askıya alınması olayına ilişkin bir önceki hafta içinde etik şikayeti değerlendirdiğini açıkladığı bildirilmiştir.

Futbol finansı uzmanı Kieran Maguire, BBC Sport'a yaptığı açıklamada, planın FIFA'ya "daha fazla para kazanma fırsatı" sunduğunu ve oyunda "pastadan pay almak isteyen çok sayıda ilgili tarafın" bulunduğunu belirtmiştir. Maguire, FFE kuruluşunun hissedarları memnun etmek için para kazanmak zorunda kalacağı gerekçesiyle, 64 takımlı bir Dünya Kupası'na ve turnuvanın iki yılda bir düzenlenmesine yönelik baskı oluşabileceğini ifade etmiştir.

FIFA tüzüğüne göre Infantino'nun, üçüncü ve son tam başkanlık dönemini tamamladıktan sonra 2031 yılında görevi bırakması gerekmektedir. Infantino'nun, çok sayıda tartışmaya rağmen önümüzdeki yıl dördüncü ve son dönemi için oybirliğiyle yeniden seçilmesinin beklendiği bildirilmiştir. Infantino'nun 2023 yılında Ruanda'da oybirliğiyle yeniden seçildiği toplantıda, benzer mali sonuçlar elde eden herhangi bir CEO'nun görevde sonsuza dek tutulacağını ima ettiği hatırlatılmıştır.

Yeni kurulacak FFE şirketinde Infantino için CEO benzeri bir "komiser" (commissioner) rolü oluşturulabileceği bildirilmiştir. Kaynaklara göre, Infantino'nun son başkanlık döneminin sona ermesinin ardından FFE'nin başına "komiser" sıfatıyla geçmesinin beklendiği ve bu rolün, Amerikan Ulusal Futbol Ligi (NFL) komiseri Roger Goodell'in yıllık yaklaşık 64 milyon dolarlık ücretine denk, yani Infantino'nun mevcut maaşının yaklaşık on katı bir ücret taşıyacağı öne sürülmüştür. FIFA'nın mali açıklamalarına göre, Infantino'nun mevcut yıllık geliri yaklaşık 3,3 milyon dolar baz maaş ve yaklaşık 2,8 milyon dolar performans primi olmak üzere toplam yaklaşık 6 milyon dolar seviyesindedir. FIFA, bu iddialara ilişkin olarak söz konusu düzenlemenin "hiçbir zaman tartışılmadığını" açıklamıştır.

FIFA'nın planının yürürlüğe girebilmesi için, FIFA'nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun onayının alınması gerekmektedir. FIFA, bu onayın ne zaman oylanacağına ilişkin bir soruya yorum yapmaktan kaçınmıştır. Konunun, FIFA Konseyi'nin sonbaharda yapılacak toplantısında ve ardından Aralık ayında Şampiyonlar Ligi galibi Paris Saint-Germain'in de yer alacağı FIFA Kıtalararası Kupası döneminde gündeme gelmesinin muhtemel olduğu belirtilmiştir. Planın, 211 üyenin tamamı tarafından Fas'ta düzenlenecek FIFA Kongresi'nde oylanabileceği kaydedilmiştir. FIFA'nın ayrıca, 2031 ve 2035 Kadınlar Dünya Kupası'na ev sahipliği yapacak ülkelerin teyit edilmesi amacıyla 23 Kasım tarihinde çevrimiçi bir kongre düzenlemesinin planlandığı bildirilmiştir.