Free Solo (Belgesel)

Free Solo, 2018 yılında Jimmy Chin ve Elizabeth Chai Vasarhelyi yönetmenliğinde çekilen, kaya tırmanıcısı Alex Honnold’un Yosemite Ulusal Parkı’nda yer alan El Capitan granit duvarını ip ve emniyet donanımı kullanmadan tırmandığı serbest solo (free solo) çıkışını konu alan uzun metrajlı belgesel filmdir. National Geographic Documentary Films tarafından yapımcılığı üstlenilen belgesel, Honnold’un yaklaşık 900 metrelik Freerider rotasını 3 Haziran 2017 tarihinde 3 saat 56 dakikada tamamladığı tırmanışın fiziksel, psikolojik ve lojistik yönlerini belgelendirmektedir.

Yapım, 2019 Akademi Ödülleri’nde “En İyi Belgesel Film” dalında Oscar ödülüne layık görülmüş; ayrıca BAFTA ve Emmy gibi pek çok uluslararası ödül almıştır. Belgesel; tırmanış sporu, insan sınırları, risk yönetimi ve zihinsel hazırlık gibi temaları akademik, sportif ve görsel anlatım diliyle ele almakta olup sinemada teknik görüntü yönetimi ve belgelendirme yaklaşımı açısından önemli kabul edilen yapıtlar arasında yer almaktadır.

Belgesel Yansımaları

Tırmanış, National Geographic tarafından kayıt altına alınmış ve 2018 yılında yayımlanan Free Solo adlı belgeselde kapsamlı biçimde belgelenmiştir. Film, 2019 yılında En İyi Belgesel dalında Akademi Ödülü (Oscar) kazanmıştır. Honnold’un hazırlık süreci ve tırmanışı çeşitli bilimsel ve kültürel platformlarda değerlendirilmiştir. Belgesel, bu tırmanış türünün fiziksel ve psikolojik yönlerini geniş izleyici kitlesine sunmuştur.

Free Solo Tırmanış: Tanım ve Riskler

Serbest solo tırmanış, sporcunun hiçbir ip, emniyet halatı veya koruyucu ekipman kullanmadan tek başına tırmanış yapmasıdır. Bu tarz tırmanışta en küçük bir hata veya düşüş, sporcunun ciddi şekilde yaralanmasına veya ölümüne yol açabileceği için tırmanışın en riskli biçimi olarak kabul edilir. Serbest solo tırmanış “en saf” tırmanış biçimi olarak övülse de aynı zamanda son derece tehlikelidir ve bu dalda ancak çok az sayıda elit tırmanıcı başarılı olabilmiştir.

Özellikle yüzlerce metre yükseklikteki uzun kaya duvarlarında serbest solo yapmak, tırmanıcının fiziksel yeteneklerinin yanı sıra üstün zihinsel dayanıklılık ve korkuyu kontrol edebilme becerisi gerektirir. Honnold gibi sporcular, bu riskleri en aza indirmek için rotaları önceden detaylı şekilde inceleyip ezberlemekte, yıllar süren antrenmanlarla vücutlarını ve zihinlerini hazırlamaktadır. Yine de, serbest solo tırmanışın doğasında var olan ölümcül riskler nedeniyle, bu tarz tırmanış birçok kişi tarafından “sıfır hataya yer olan” bir uğraş olarak tanımlanır.

Alex Honnold’un Tırmanış Kariyeri ve Free Solo Başarıları

Alex Honnold (d. 1985), Amerika Birleşik Devletleri vatandaşı bir kaya tırmanıcısıdır. Özellikle serbest solo tırmanış alanındaki faaliyetleriyle uluslararası ölçekte tanınmıştır. Honnold, genç yaşlarından itibaren kaya tırmanışında yeteneklerini sergileyerek kısa sürede dünyanın önde gelen serbest tırmanıcıları arasına girmiş, özellikle 2000’li yılların sonlarından itibaren yaptığı serbest solo tırmanışlar ile geniş kitlelerin dikkatini çekmiştir. Honnold, geleneksel ipli tırmanışlarda da başarılar elde etse de, onu üne kavuşturan başarıları genellikle serbest solo performansları olmuştur.

Honnold’un öne çıkan bazı serbest solo tırmanış başarıları kronolojik olarak listesi:

• 2007 (Eylül) – Yosemite’deki Astroman (5.11c) ve Rostrum (5.11c) rotalarını aynı gün içinde peş peşe serbest solo tırmandı. Bu başarı, 1987’de Peter Croft’tan sonra bu iki klasiği bir günde ipsiz çıkan ikinci kişi olmasını sağladı.

• 2008 (1 Nisan) – Utah Zion Ulusal Parkı’ndaki ünlü Moonlight Buttress rotasını (yaklaşık 5.12d zorlukta, 300m) ip kullanmadan tırmandı. Bu tırmanış ilk duyurulduğunda 1 Nisan şakası sanılmış, ancak sonrasında gerçek olduğu anlaşılınca tırmanış camiasında ses getirmiştir.

• 2008 (6 Eylül) – Yosemite’de Half Dome (Kuzeybatı Yüzü, 5.12a, ~600m) rotasını serbest solo olarak tamamladı. Half Dome tırmanışı, Honnold’u üne taşıyan başarı oldu ve 60 Minutes gibi televizyon programlarına konu edildi.

• 2012 (Mayıs) – Yosemite Vadisi’nde “Triple Crown” olarak anılan üç büyük duvarı (Mount Watkins, El Capitan ve Half Dome) art arda 18 saat 50 dakikada tırmandı; bu zincir tırmanışın yaklaşık %90’ını serbest solo olarak gerçekleştirdi . Bu esnada Half Dome’u bir kez daha, bu sefer yaklaşık 1 saat 22 dakika gibi rekor bir sürede solo tırmandı.

• 2014 (Ocak) – Meksika El Potrero Chico’da El Sendero Luminoso rotasını (15 ip boyu, ~500m, 5.12d) yaklaşık 3 saatte serbest solo olarak tırmandı.

• 2014 (Yıl içinde) – Yosemite’de Heaven (5.12d) ve Cosmic Debris (5.13b) gibi son derece teknik ve zor kısa rotaların serbest solosunu gerçekleştirdi . Ayrıca aynı yıl, geleneksel tırmanış tarihinde önemli bir eşik olan The Phoenix (5.13a) çatlak rotasını ipsiz tırmandı.

• 2016 – El Capitan’ın büyük yüzeyini hedefleyen tırmanış öncesi hazırlıkları kapsamında, El Capitan üzerindeki West Face (5.11c) ve East Buttress (5.10b) rotalarını da ip kullanmadan tırmandı. Her ne kadar bu iki hat El Capitan’ın ana duvarı üzerinde olmasa da, böylesi uzun rotaların ipsiz tırmanılması Honnold’un kapasitesini gösteren önemli adımlardı.

• 2017 (3 Haziran) – El Capitan – Freerider rotası (5.12d/13a, ~900m, 33 ip boyu) serbest solo tırmanışıdır. Haziran 2017’de Yosemite Ulusal Parkı’ndaki El Capitan kayalığında yaptığı serbest solo tırmanış ile tarihe geçmiş; 900 metreyi bulan bu dik granit duvara hiçbir emniyet ipi olmadan tırmanan ilk kişi olmuştur. Bu tırmanış, “Free Solo” adlı Oscar ödüllü belgesel filme konu olarak uluslararası çapta ilgi çekmiş ve hem tırmanış camiasında hem de genel kamuoyunda Honnold’un ismini duyurmuştur.

Honnold’un bu listedeki başarıları, serbest solo tırmanışta standartları oldukça yüksek bir seviyeye taşımıştır. Kendisinden önce 5.12 veya daha düşük dereceli kısa rotaların serbest soloları bilinse de, Honnold hem zorluk derecesi yüksek hem de uzun duvar rotalarında art arda gerçekleştirdiği sololarla bu alanda öne çıkmıştır.

El Capitan’daki “Freerider” Tırmanışı (2017)

Rota ve Zorluk Derecesi

El Capitan’ın 900 metrelik güneybatı yüzeyindeki Freerider rotasının yaklaşık güzergâhı, kırmızı çizgiyle ve önemli geçiş noktaları numaralandırılarak gösterilmektedir.

Freerider, Yosemite Ulusal Parkı’ndaki El Capitan kayalığının en ünlü ve zorlu serbest tırmanış rotalarından biridir. İlk olarak 1995 yılında Alexander Huber tarafından, 1961 tarihli klasik Salathé Wall rotasının bazı varyantları kullanılarak serbest (ipli) tırmanılmıştır. Freerider rotası yaklaşık 33 ip boyundan oluşur ve geleneksel Yosemite derecelendirmesine göre zorluğu 5.12d/5.13a seviyesindedir.

Bu, rotanın en zor hamlelerinin 5.13a (Fransız sistemiyle yaklaşık 7c+/8a) düzeyinde olduğu anlamına gelir. Freerider rotasının en kritik noktası, zirveye yakın 23. ip boyunda bulunan ve “Boulder Problem” olarak anılan kısa kaya pasajıdır; bu kısım yaklaşık 5.13a derece zorlukta çok teknik bir hamle seti içermektedir . Bunun yanında rotada Enduro Corner (5.12d), Monster Offwidth gibi fiziksel güç gerektiren çatlak ve baca tırmanış bölümleri, Freeblast Slab gibi neredeyse tutamak içermeyen sürtünme yüzeyleri ve hassas traversler bulunmaktadır.

Freerider, bir tırmanıcının parmak, ayak, kol gücü ile denge, esneklik ve dayanıklılık yeteneklerinin hepsini sınayan uzun bir büyük duvar (big wall) rotasıdır. Hatta rotanın bazı bölümleri o kadar az doğal tutamak vardır ki, tırmanıcı özel bir teknikle kaya yüzeyine tırmanış ayakkabısını sürterek (smearing) adeta “camın üzerinde yürür gibi” yukarı ilerlemek zorunda kalır.

Hazırlık Süreci

Alex Honnold, El Capitan’ı serbest solo tırmanma fikrini yıllar boyunca zihninde geliştirmiş ve 2016-2017 yıllarında bunu gerçekleştirmek için kapsamlı bir hazırlık dönemine girmiştir. Kendisi bu hedefi için “8 yıllık bir hayal ve 1,5 yıllık fiili hazırlık” ifadesini kullanmıştır.

Hazırlık sürecinde Honnold, rotayı önce ipli olarak defalarca tırmanıp tüm adımları ezberlemiş, riskli bölümler için alternatif varyantlar araştırmış ve gerekirse kendi küçük rota değişikliklerini planlamıştır. Örneğin, bazı güvensiz bulduğu hamleleri atlamak için rotanın orijinal hattından küçük sapmalar yaparak daha güvenli hissettiği güzergâhlar belirlemiştir. Serbest solo tırmanışta ip takmaya gerek olmadığı için bu tür küçük sapmalara imkân olduğunu ve bunun bir anlamda “özgürleştirici” olduğunu belirtmiştir.

Honnold, 2016 sonbaharında bir deneme girişiminde bulunmuş ancak hazırlıkların bitmediğine kanaat getirerek vazgeçmiştir. Kasım 2016’da havanın soğuması ve ayağındaki bir sakatlık nedeniyle Freerider rotasında yaptığı erken bir solo denemesinde, rotanın alt bölümündeki “Freeblast” slab etaplarında kendini rahat hissetmeyip tırmanışı yarıda kesmiştir.

2017 baharında Yosemite’ye geri dönen Honnold, öncelikle Kanadalı tırmanıcı Sonnie Trotter ile El Capitan’da başka rotalar keşfetmiş, ardından tüm dikkatini tekrar Freerider üzerine vermiştir. Orijinal rotanın tehlikeli bulduğu kısımlarında alternatif geçişler bulmak için ipli antrenmanlar yapmış, örneğin Heart Ledges üzerindeki ince bir slab hamlesini devre dışı bırakacak farklı bir tırmanış hattı bularak bu bölümü 5.11c yerine 5.10c zorlukla geçmeyi başarmıştır.

Haziran 2017’ye yaklaşırken Honnold’un hazırlıkları doruğa ulaşmıştır. Detaycı bir yaklaşımla hareket eden Honnold, rotanın her kritik hamlesini defalarca prova edip zihnine kazımış, antrenman günlüğünde tüm ilerlemesini not etmiş ve fiziksel olarak en güçlü seviyeye gelmek için parmak güçlendirme ve dayanaklılık idmanlarına ağırlık vermiştir. Tırmanıştan birkaç gün önce yakın arkadaşı ve ünlü tırmanıcı Tommy Caldwell ile Freerider’ı ipli olarak hız tırmanışı şeklinde geçerek son bir antrenman yapmış; ikili rotayı 5.5 saatte tamamlayarak kendi hız rekorlarını da kırmıştır.

Caldwell, Honnold’un bu provadaki performansı için “Alex alev almış gibiydi, onu hiç bu kadar iyi tırmanırken görmemiştim” diyerek zirve formunda olduğunu vurgulamıştır. Son hazırlık olarak Honnold, büyük tırmanıştan birkaç gün önce zirveye çıkıp rotayı tepe yönünden tekrar ip ile indi (rappel) ve daha önce kritik noktalara koyduğu tebeşir işaretlerinin hala orada olup olmadığını, son yağmurların rotayı ıslatıp ıslatmadığını kontrol etti. Neyse ki kaya yüzeyi tamamen kuruydu ve işaretleri duruyordu; artık önünde hayatının tırmanışı için yalnızca mental olarak dinlenip odaklanma kısmı kalmıştı .

Tırmanışın Gerçekleşmesi

3 Haziran 2017 sabahı, serbest solo tırmanışlarıyla tanınan Amerikalı dağcı Alex Honnold, El Capitan’ın ünlü granit yüzeyine hiçbir güvenlik halatı veya tırmanış partneri olmadan tırmanma kararı aldı. Günün erken saatlerinde, Yosemite Ulusal Parkı’ndaki kamp alanındaki minibüsünden kalkarak kahvaltısını yaptı. Yulaf ezmesi ve meyveden oluşan öğünün ardından yürüyerek El Capitan’ın tabanına ulaştı.

Honnold, yalnızca kırmızı bir tişört, şort, tırmanış ayakkabıları ve beline bağlı bir tebeşir torbası ile tırmanışa hazırlandı; yanında başka bir teknik ekipman bulunmamaktaydı. Sabah saat 05:32’de tırmanışa başladı. Rotanın en zorlu ve teknik bölümlerinden biri olan “Boulder Problem”i güneş ulaşmadan önce geçmeyi hedefledi. Bu stratejik tercih, kaya yüzeyinde oluşabilecek termal değişimlerin tutuş koşullarını olumsuz etkilemesini önlemeye yönelikti.

Alex Honnold, El Capitan tırmanışının ilk yüz metrelik bölümünde önceden belirlediği rota üzerinde kesintisiz biçimde ilerledi. Bu aşamada, teknik olarak orta zorluk derecesine sahip uzun çatlak etaplar ve “Monster Offwidth” adıyla bilinen fiziksel olarak zorlayıcı pasajlar yer almaktaydı. Honnold, bu tür bölümlerde zihinsel kontrolü sağlamak amacıyla dikkatini sıradan düşüncelere yönelttiğini ve böylece duygusal gerilimi azalttığını belirtmiştir.

Tırmanış anında çevrede yalnız bulunmasına karşın, yere yakın bölgelerde bulunan izleyiciler ve uzaktan gözlem yapanlar olmuştur. Ancak Honnold’un odak düzeyi, bu dış etkenlerden etkilenmediğini göstermektedir. Kendi ifadelerine göre, tırmanışın gerçekleşmekte olduğunu fark ettiği bir anda içsel bir sevinç duygusu yaşamış, bunu ise kısa süreli bir gülümsemeyle dışa vurmuştur. Bu durum, yüksek risk içeren serbest solo tırmanışta psikolojik dengeyi koruma yeteneğine işaret etmektedir.

Rotanın alt ve orta kısımlarındaki kritik noktaları planladığı şekilde aştıktan sonra Honnold, en zorlu kısım olan Boulder Problem adı verilen bölüme ulaştı. Bu kısacık bölüm, çok az sayıda küçük tutamak ve sürtünmeyle vücudun tüm ağırlığını taşıyan son derece teknik bir problem içeriyordu. Honnold bu noktada daha önce defalarca provada uyguladığı hareketi yaparak, ince bir kenara tek ayağıyla yana doğru hamle (bazı tırmanıcıların tabiriyle “karate tekmesi” attı ve elleriyle küçük çıkıntılara tutunarak en kritik hamleyi tamamladı. Bu eşiği aştıktan sonra geriye “Enduro Corner” denilen dik çatlak sistemi gibi birkaç zorlu ip boyu kalsa da, Honnold bunları da dengeli bir şekilde tırmandı.

Son bölümlerde zorluk derecesi düşmüştü; Honnold zirveye yaklaşırken hızını artırdı ve son düz slab etaplarını koşar adım çıktı. Saat 09:28’de, başladığından 3 saat 56 dakika sonra, El Capitan’ın zirvesine ulaştı. Böylece tarihte ilk kez biri, bu dev kaya duvarını tek başına ve ipsiz tırmanmış oldu. O an orada bulunan belgesel ekip üyeleri ve birkaç tanık, Honnold zirveye varıp güvenli zemine ayak bastığında bu başarıyı kutladılar. Tırmanış anbean National Geographic ekibi tarafından kayda alınmıştı; duvarın üstünden inen kameramanlar bile Honnold’un hızına yetişmekte zorlanmıştır. Honnold, zirveye ulaştıktan sonra duygularını “hayatımın en büyük hayalini gerçekleştirdim” diyerek ifade etmiştir.

Yankılar ve Belgesel “Free Solo”

Honnold’un El Capitan üzerindeki serbest solo tırmanışı, hem tırmanış topluluğunda hem de genel medyada bir yankı uyandırdı. Dünya çapında haber ajansları bu olayı “dünyanın en büyük monolitlerinden birine ip olmadan tırmanarak spor tarihine geçti” başlıklarıyla duyurmuştur. Tırmanış dergisi Alpinist, Honnold’un bu başarısını “tartışmasız tüm zamanların en büyük serbest solo tırmanışı” olarak nitelendirerek “tırmanış tarihinde eşi benzeri olmayan bir ustalık seviyesi” sergilendiğini vurguladı. American Alpine Journal olayı tek kelimeyle “Speechless” (nutkumuz tutuldu) diyerek karşıladı.

Ünlü dağcı Conrad Anker, Honnold için “Saygı. Hayat amacı gerçek oldu” ifadelerini kullanırken, Honnold’un yakın partneri Tommy Caldwell ise bu tırmanışı “zihinsel kontrol açısından tüm spor dallarında gelinen zirve anlarından biri” olarak tanımladı. Honnold’un tırmanış camiasındaki pek çok kişi tarafından idol haline geldiği bu olay, aynı zamanda serbest solo tırmanışın doğası gereği bazı tartışmaları da beraberinde getirdi. Kimi gözlemciler, böylesine riskli bir pratiğin geniş kitlelere duyurulmasının başkalarını tehlikeye atabileceğinden endişe ettiklerini dile getirdi.

Honnold’un başarısı, ana akım medya tarafından da ilgiyle karşılandı. The New York Times, NPR ve The Guardian gibi yayınlar Honnold’u manşetlere taşıdı. Olaydan bir yıl sonra, National Geographic tarafından Honnold’un hazırlık sürecini ve tırmanışını konu alan “Free Solo” belgeseli Eylül 2018’de gösterime girdi. Jimmy Chin ve Elizabeth Chai Vasarhelyi’nin yönetmenliğinde çekilen bu belgesel, Honnold’un hem fiziksel yolculuğunu hem de psikolojisini yakından belgeleyerek izleyicilere tırmanışın iç yüzünü aktarmayı amaçladı. “Free Solo”, 2019 yılında En İyi Belgesel dalında Oscar Ödülü’nü kazanarak şimdiye dek bu ölçekte başarı yakalamış ilk tırmanış filmi oldu.

Belgesel, sinemalarda beklenmedik bir gişe başarısı elde etti ve tırmanış sporunu daha önce bu dünyaya aşina olmayan geniş bir kitleye tanıttı. Yönetmen Chai Vasarhelyi, Oscar konuşmasında “Bu film, imkânsıza inanan herkese gelsin” diyerek Honnold’un insan sınırlarını zorlayan başarısının evrensel bir ilham taşıdığını belirtti. Belgeselin ve medyanın etkisiyle Alex Honnold, adeta bir efsane haline gelmiş; ismi, sadece tırmanış meraklılarınca değil, genel kamuoyunca da bilinir olmuştur. Hatta İngilizce’de “to honnold” fiili, yüksek bir yerde emniyetsiz durmayı tanımlayan bir mizahi tabir olarak dile girmiştir.

Bu uluslararası tanınırlık dalgası, Honnold’a birçok ödül ve onur unvanı da getirmiştir. 2018 yılında, dünyanın prestijli dağcılık ödülü Piolet d’Or (Altın Buz Baltası) jürisi, Honnold’u 2017 yılındaki tırmanış başarıları için özel bir mansiyon ile ödüllendirdi. Jüri, Freerider tırmanışının “son derece akılcı planlanmış bir çıkış olduğunu” belirterek Honnold’un bu performansta “kaya tırmanışı tarihinde muhtemelen eşsiz bir ustalık seviyesine” ulaştığını ilan etti. Yine 2018’de American Alpine Club, Honnold’a tüm tırmanış disiplinlerindeki mükemmelliği için Robert and Miriam Underhill ödülünü takdim etti.

Blegeselde Başlıca Kişiler

Alex Honnold

• Serbest solo tırmanıcı / Belgeselin ana karakteri
• El Capitan’daki Freerider rotasını ip ve emniyet sistemi olmadan tırmanan kişidir.

Jimmy Chin

• Yönetmen, dağcı, görüntü yönetmeni, sinemacı ve National Geographic fotoğrafçısıdır.
• Belgeselin eş yönetmeni ve aynı zamanda tırmanış sırasında görüntü ekibinin başındaki dağcıdır.
• Free Solo (2018) belgeselinin ortak yönetmeni ve görüntü yönetmenidir.

Elizabeth Chai Vasarhelyi

• Yönetmen, belgesel yapımcısı
• Jimmy Chin ile birlikte belgeselin eş yönetmenliğini üstlenmiştir.

Sanni McCandless

• Yaşam koçu, Alex Honnold’un partneri
• Belgeselde Honnold’un özel hayatındaki desteği ve psikolojik süreçlerine katkısıyla yer almıştır.

Tommy Caldwell

• Profesyonel kaya tırmanıcısı
• Honnold’un arkadaşı ve tırmanış stratejisinde danışmanlık yapan kişi; El Capitan’da daha önce “Dawn Wall” rotasını serbest tırmanan ilk kişilerdendir.

Mikey Schaefer

• Kameraman, dağ fotoğrafçısı
• Tırmanış sırasındaki çekimlerde duvar üzerindeki sabit kamera ekibinin liderlerindendir.

Renan Ozturk

• Kameraman, sanatçı, dağcı, ressam, belgeselci ve fotoğrafçıdır.
• Görsel içerik üretiminde görev almış; Jimmy Chin ile birlikte dağ belgeselleri konusunda tecrübelidir.

Claire Popkin

• Kameraman, görüntü yönetmeni
• Zemin ve geniş açılı kamera görüntülerinden sorumlu olan ekibin parçasıdır.

Bob Eisenhardt

• Kurgucu (film editörü)
• Belgeselin kurgu yönetmenidir; film yapımında belgesel ritmini oluşturan isimdir.

Marco Beltrami

• Besteci
• Belgeselin orijinal film müziklerini bestelemiştir.

Peter Bohler

• Alex Honnold’un çeşitli serbest tırmanış projelerinde yer alan, özellikle portre ve tırmanış aksiyonu fotoğrafları çeken bir foto muhabirdir.

Ödüller

Free Solo (2018) belgesel filminin aldığı başlıca uluslararası ödüller Bu liste, belgeselin sinema, belgeselcilik ve teknik alanlarda kazandığı en önemli ödülleri kapsamaktadır:

91. Akademi Ödülleri (Oscar) – 2019

 • En İyi Belgesel Film (Best Documentary Feature)

 • Veriliş Kuruluşu: Academy of Motion Picture Arts and Sciences (AMPAS)

BAFTA Film Awards – 2019

 • En İyi Belgesel (Best Documentary)

 • Veriliş Kuruluşu: British Academy of Film and Television Arts (BAFTA)

Primetime Emmy Ödülleri – 2019 (Toplam 7 ödül)

 • Outstanding Directing for a Documentary/Nonfiction Program

 • Outstanding Cinematography for a Nonfiction Program

 • Outstanding Creative Achievement in Interactive Media within an Unscripted Program

 • Outstanding Picture Editing for a Nonfiction Program

 • Outstanding Sound Mixing for a Nonfiction Program

 • Outstanding Sound Editing for a Nonfiction Program

 • Outstanding Music Composition for a Documentary Series or Special

Critics’ Choice Documentary Awards – 2018

 • Best Sports Documentary

 • Most Compelling Living Subject of a Documentary (Alex Honnold)

Directors Guild of America (DGA) Awards – 2019

 • Outstanding Directorial Achievement in Documentary (Jimmy Chin & Elizabeth Chai Vasarhelyi)

American Cinema Editors (ACE) – Eddie Awards – 2019

 • Best Edited Documentary (Feature)

Cinema Eye Honors – 2019

 • Outstanding Achievement in Production

Toronto International Film Festival – 2018

 • People’s Choice Award – Documentary (Resmî adaylık)

Bu ödüller, belgeselin hem sinematografi hem de belgesel anlatımı açısından uluslararası düzeydeki başarısını belgelemektedir. 

Honnold’un Kişisel Felsefesi ve Risk Algısı

Alex Honnold, serbest solo tırmanış gibi aşırı riskli bir alanda başarının anahtarını “korkuyu yönetebilme” becerisine dayandırmaktadır. El Capitan solosu sonrasında yaptığı söyleşilerde, bu tırmanış tarzında korkunun doğal olduğunu ancak duvarda ilerlerken korkuya kapılmanın hiçbir fayda sağlamadığını vurgulayarak, “Tehlikede olduğumu elbette biliyorum, fakat oradayken korku hissine kapılmak performansıma hiçbir şekilde yardım etmiyor; bu yüzden onu bir kenara koyup işime odaklanıyorum” demiştir.

Honnold’un soğukkanlılığı bilim insanlarının da dikkatini çekmiş; beyin görüntüleme çalışmaları, tehlike anında çoğu insanda aktif hale gelen amigdala bölgesinin Honnold’un beyninde alışılmadık derecede düşük tepki verdiğini ortaya koymuştur. Elbette bu özellik doğuştan gelebileceği gibi, Honnold’un 20 yılı aşkın tırmanış deneyimi boyunca adım adım korku eşiğini yükseltmesinin de bir sonucu olarak görülebilir. Kendisinin ifadesiyle, yıllar içinde konfor alanını genişleterek eskiden “çılgınca” görünen hedefleri zamanla mümkün hale getirmiştir.

Honnold, serbest solo tırmanışı asla fevri veya düşüncesizce alınmış bir risk olarak görmediğini, aksine hesaplanmış bir stratejinin zirve noktası olduğunu belirtmektedir. Tırmanışa uzun süre hazırlanmış olması, binlerce irili ufaklı kararı önceden verip zihninde prova etmesi sayesinde, uygulama anında “boş bir zihinle, sadece o anki harekete odaklanarak” tırmandığını söylemiştir.

Onun bu yaklaşımı, spor çevrelerince de takdir edilmiştir. Yakın dostu Tommy Caldwell, Honnold’un başarısını mümkün kılan şeyin inanılmaz fiziksel gücünden ziyade zihinsel disiplin ve korku kontrolü olduğunu vurgulamıştır. Bir diğer ünlü tırmanıcı Adam Ondra ise Freerider gibi bir rotayı serbest solo tırmanabilmek için gereken cesaret ve zihinsel direnci, “9a (5.14d) derece bir spor rotayı ipli solo tırmanmaktan daha zor” bulduğunu ifade etmiştir.

Honnold, kendi risk algısını açıklarken, tırmanışlarının dışarıdan “ölümcül” görülmesine rağmen kendisinin bu riskleri sistematik hazırlıkla minimize ettiğini vurgular. Örneğin, “ölüm ihtimalini düşünüp endişelenmek yerine, bunu engellemek için ne gerekiyorsa yapıyorum” diyerek aslında serbest solo tırmanışın en önemli kısmının hazırlık aşamasında gerçekleştiğini ima etmektedir. Nitekim Honnold, tırmanış esnasında farklı bir bilinç hali yaşadığını, duygulardan ziyade göreve odaklanmış bir zihinde olduğunu belirtir. Bu yönüyle, onun felsefesi bazılarınca stoacı bir tutumla kıyaslanmıştır: Duyguları değil, eylemleri kontrol etmek.

Fizyolojik ve Nörolojik Bulgular

Serbest solo tırmanış esnasında karar verme süreçlerinin işleyişine dair yapılan bazı nörogörüntüleme çalışmaları, Honnold’un amigdalasının dış uyaranlara diğer bireylere göre daha düşük tepki verdiğini göstermiştir. Bu durum, serbest solo sırasında zihinsel istikrarın ve düşük tehdit algısının rolü açısından değerlendirilmiştir. Söz konusu durumun doğuştan mı yoksa uzun süreli maruz kalma ve antrenman yoluyla mı geliştiği bilimsel olarak kesinleşmiş değildir.

Alex Honnold’un serbest solo tırmanışları, insan sınırlarının hem fiziksel hem de zihinsel boyutta nerelere kadar esneyebileceğini göstermiş, bu alandaki risk ve başarı kavramlarını yeniden tanımlamıştır. 2017’deki El Capitan tırmanışı ise bu yolculuğun zirve noktası olarak tarihe geçmiştir.