G7 Ülkelerinin Koordineli Petrol ve Dizel Stok Salımı (Ekim, 2026)

G7 Koordineli Petrol ve Dizel Stok Salımı (Ekim 2026), G7 liderlerinin 2 Ekim 2026 tarihinde Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron başkanlığında gerçekleştirdiği çevrim içi toplantının ardından, küresel enerji güvenliği ve petrol piyasalarındaki istikrarı desteklemek amacıyla aldığı koordineli stok salımı kararıdır. G7 ülkeleri, Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) aracılığıyla 100 milyon varil petrol ve petrol ürününün dört ay boyunca piyasaya sürülmesi konusunda mutabakata varmıştır. Plan kapsamında, ilk 20 gün içinde önemli miktarda dizel yakıtın öne çekilerek piyasaya sunulması, G7 ülkeleri arasında enerji ve enerji ürünlerine yönelik ihracat kısıtlamalarından kaçınılması ve G7 ülkelerindeki rafinerilerin bakım takvimlerinin koordine edilmesi kararlaştırılmıştır.^【1】

Karar, ABD-İran savaşı ile Rusya-Ukrayna Savaşı'nın küresel yakıt arzı üzerindeki etkilerinin ve petrol ile dizel fiyatlarındaki yükselişin sürdüğü bir dönemde alınmıştır. Toplantı öncesinde ABD yönetimi, Avrupa ülkelerinden acil durum dizel stoklarını piyasaya sürmelerini talep etmiş; ABD'nin dizel ihracatına kısıtlama getirebileceği seçeneği de gündeme gelmiştir.^【2】 ABD'de motorin fiyatları Eylül 2026'da rekor seviyeye ulaşırken Avrupa'da dizel fiyatları da rekor düzeylere çıkmıştır.^【3】

Bu karar, G7 ülkelerinin stratejik petrol ve petrol ürünü stoklarını koordineli biçimde kullanarak küresel yakıt arzındaki sıkışıklığa müdahale etmeye yönelik ortak adımlarını kapsamaktadır.^【4】

ABD ve İsrail'in 28 Şubat 2026'da İran'a yönelik başlattığı savaş, 2 Ekim 2026 itibarıyla sekizinci ayındadır. Savaş Yakın Doğu'dan ham petrol ve rafine ürün akışını aksatmış^【5】, Körfez'den yapılan enerji ihracatını neredeyse durma noktasına getirmiş ve Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğinde kısıtlamalara yol açmıştır.^【6】

Rusya, Ukrayna'nın rafinerilerine yönelik insansız hava aracı saldırılarının ardından dizel ihracatını yasaklamış; Moskova yasağı 2026 yılı Ekim ayı sonuna kadar uzatmıştır.^【7】 Trump'ın, 2 Ekim 2026'dan bir önceki hafta Ukrayna'ya Rus dizel tesislerine yönelik saldırıları durdurması yönünde baskı yaptığı iddia edilmiştir.^【8】

Bir Beyaz Saray yetkilisi 1 Ekim 2026'da yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullanmıştır: “Dizelde sıkışıklık yaşıyoruz, çünkü Rusya'dan dizel ihracatını kaybettik… Orta Doğu'dan bazı dizel ihracatını da kaybettik, ancak bunları yeniden sağlıyoruz ve Çin'den dizel ihracatını kaybettik. Yani çok fazla aksama var. Ancak Amerikan rafinerileri rekor seviyelerde çalışıyor.” Aynı yetkili, Avrupa'dan gelecek yeni arz duyurularının da fiyatları aşağı çekeceğini belirtmiştir.^【9】

ABD'de motorinin ortalama galon fiyatı, Amerikan Otomobil Birliği (AAA) verilerine göre Eylül 2026'da ilk kez 6 doları aşmıştır.^【10】 Ortalama fiyat 22 Eylül 2026'da rekor seviyeye ulaşmıştır.

Avrupa Komisyonu verilerine göre Avrupa'da ortalama dizel fiyatı litre başına 2,24 euro (galon başına 9,56 dolar) ile tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaşmıştır.^【11】 Avrupa Komisyonu'nun yayımladığı verilerde AB'nin 12 üyesi ülkenin yeni tüm zamanların zirvesini kaydettiği, bunların arasında İtalya, Belçika, Romanya ve Polonya'nın bulunduğu belirtilmiştir.^【12】 Intercontinental Exchange verilerine göre Avrupa'nın referans dizel fiyatları, Şubat 2026 sonunda başlayan savaşın başlangıcından bu yana iki katından fazla artmıştır.^【13】 ABD dizel stokları 11 Eylül 2026 itibarıyla rekor düşük seviye olan 107,9 milyon varile gerilemiştir.^【14】

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) üyesi ülkeler Mart 2026'da İran savaşından kaynaklanan arz aksamalarına karşı acil durum stoklarından petrol ve petrol ürünü piyasaya sürülmesi konusunda karar almıştır. Karara konu olan miktar 400 milyon varildir.^【15】 Bu salım tarihteki en büyük acil durum petrol stoku salımı olmuştur.^【16】 Karar, IEA'nın 32 üyesi ülke tarafından alınmıştır.^【17】

ABD dünyanın en büyük dizel ihracatçısı, Avrupa ise dizelin ithalatçısıdır.^【18】 IEA verilerine göre ABD, AB'nin Ağustos 2026'daki dizel ithalatının yaklaşık yarısını karşılamıştır.^【19】

Trump, 2026 Eylül ayının son haftası dizel ihracatına yasak getirme seçeneğini gündeme getirmiş, ABD'deki petrol sektörü ve iş dünyası ise bu adıma karşı çıkmıştır. Trump daha sonra, yasağın benzin fiyatları üzerindeki olası etkisini dikkate alarak ihracat yasağı konusunda geri adım atmıştır. ABD'deki bazı Cumhuriyetçiler Trump yönetiminden dizel ihracatını yasaklamasını talep etmiştir.

Trump, 2 Ekim 2026'da, yükselen dizel fiyatları nedeniyle ihracat kısıtlaması seçeneğinin hâlâ değerlendirilip değerlendirilmediğine ilişkin soruya, ABD'nin “yapması gerekeni yapacağını” söylemiştir. Aynı gün Beyaz Saray'da gazetecilerin ihracat yasağına ilişkin sorusunu yanıtlayan Trump, “Bunu asla yapmayacaktık”, “İhracat yasağını uygulamayacağız” ve “Yapmamız gerekeni yapacağız” demiştir. Trump ayrıca Avrupa'nın “büyük bir dünya katkısı” sunduğunu ve ABD'nin de aynı şekilde katkıda bulunduğunu söylemiştir.^【20】

Trump'ın Almanya ve Fransa başta olmak üzere Avrupa ülkelerine dizel stoklarını piyasaya sürmeleri yönünde baskı yaptığı, Avrupalı yetkililerin ise bu talebe temkinle yaklaştığı aktarılmıştır.^【21】 Washington, bu ülkelerden daha önce tek tek acil durum dizel stoklarını piyasaya sürmelerini istemiş ve salım yapmamaları hâlinde ABD'nin dizel ihracat yasaklarıyla karşılaşabilecekleri konusunda uyarmıştır.^【22】

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, 1 Ekim 2026'da sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda Avrupalı ortakların mevcut taahhütlerinin teslimini hızlandırması ve devam eden aksamaları gidermek için ilave arzı derhal piyasaya sunması gerektiğini söylemiştir.

Trump, aynı gün gazetecilere yönetiminin Avrupa ülkelerinden dizel stoklarını piyasaya sürmelerini isteyebileceğini açıklamıştır. ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, Fransa, Almanya ve İtalya'nın “ABD ile birlikte, piyasaya nasıl daha fazla dizel ulaştırabileceğimiz konusunda işbirliğine dayalı bir yol izlemeyi çok isteyeceğine” inandığını söylemiştir. ABD Enerji Bakanı Wright ise Fox News'e yaptığı açıklamada, “Hasat sezonuna ve ısınma amaçlı yakıt talebinin arttığı döneme girerken dizel stoklarını koordineli biçimde piyasaya sürmenin zamanı geldi. Şimdi piyasaya daha fazla dizel sunmamız gerekiyor” ifadelerini kullanmıştır.^【23】

Wright ayrıca Avrupa'nın acil durum dizel envanterlerini piyasaya sürerek küresel fiyatların düşürülmesine yardımcı olabileceğinden “son derece emin” olduğunu söylemiştir Bessent ve Wright, aynı hafta Avrupa ülkelerini dizel stoklarını piyasaya sürmeye çağırmıştır.

Bir AB hükümet yetkilisi, ABD yönetiminin 1 Ekim 2026'da AB liderlerine, ulusal stratejik rezervlerden 180 gün içinde 120 milyon varil dizel salımı talep eden bir öneri gönderdiğini açıklamıştır.^【24】

1 Ekim 2026'da Fransa, Almanya, İtalya, İrlanda ve Birleşik Krallık, Avrupa Komisyonu ile bir toplantı yaparak ABD'ye “tek ses” ile yanıt verme konusunda mutabık kalmıştır. 2 Ekim 2026'da Avrupa Komisyonu ile 27 AB üyesi ülkeden oluşan AB enerji görev gücü, Washington'ın taleplerine nasıl yanıt verileceğini görüşmek üzere yeniden toplanmıştır. Avrupalı yetkililer aynı gün kriz görüşmeleri gerçekleştirmiştir. Avrupa Komisyonu, 2 Ekim 2026'da ABD'nin Avrupa ülkelerini harekete geçmeye zorlamaya yönelik “tehditleri” olarak nitelendirdiği tutuma karşı çıkmıştır. AB, ihracat yasağı tehdidini tümüyle reddetmiştir.^【25】

Toplantıya ilişkin bilgi sahibi yetkililer, AB liderlerinin Fransa'nın sunduğu bir öneriyi görüştüğünü aktarmıştır. Öneriye göre Avrupa ülkeleri 50 milyon varil dizel, IEA üyeleri ise 50 milyon varil ham petrol piyasaya sürecektir. AB ülkeleri, Cuma günkü acil toplantılarında ilave dizel stoku salımlarının ABD'nin tek taraflı bir dizel ihracat yasağından kaçınma taahhüdünü içermesi gerektiği konusunda mutabık kalmıştır.^【26】

G7 liderlerinin çevrim içi toplantısı 2 Ekim 2026'da, Macron'un başkanlığında gerçekleştirilmiştir. Fransa, toplantının ardından ortak açıklamayı yayımlamıştır. Bir Beyaz Saray yetkilisi, Trump'ın Avrupa dizel stoklarının piyasaya sürülmesini müzakere etmek üzere G7 liderlerinin toplantısına telefonla katıldığını söylemiştir. Aynı yetkili, Trump'ın 1 Ekim 2026 akşamı Macron ile görüştüğünü açıklamıştır.^【27】

Fransa'nın ABD Büyükelçiliği, Trump'ın Macron ile gece boyunca yakıt fiyatlarındaki artışın ve petrol ürünlerinin bulunabilirliğinin ele alınması gerektiği konusunda görüştüğünü, Macron'un da Cuma günü G7 liderlerinin videokonferansına başkanlık ettiğini açıklamıştır.

Trump, G7 açıklamasından kısa süre önce Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, “Avrupa, stoklarında yüksek miktarda bulunan dizelin büyük bir miktarını piyasaya sürmeyi kabul etti. Süreç derhal başlayacak.” ifadelerini kullanmıştır.^【28】 Trump paylaşımını 2 Ekim 2026 Cuma günü yapmış ve dizel salımının “derhal” gerçekleşeceğini söylemiştir.

Açıklamanın bölümleri aşağıda yer almaktadır.

“Bugün, G7 Liderleri olarak, enerji güvenliğimize yönelik derinleşen zorlukları ele almak üzere sanal bir toplantı gerçekleştirdik. Petrol piyasalarında görülen benzeri görülmemiş oynaklık karşısında — yükselen fiyatlar ekonomik istikrarı ve vatandaşlarımızın refahını tehdit etmektedir — anlık enerji arzını istikrara kavuşturmak, hanehalklarını ve işletmeleri fiyat şoklarından korumak ve küresel enerji sistemlerinin uzun vadeli dayanıklılığını güçlendirmek için kararlı ve koordineli tedbirler üzerinde mutabık kaldık.”

“G7 rafinerileri genelinde bakım takvimlerini, eş zamanlı kapasite kapanmalarını önleyecek şekilde koordine edeceğiz ve mümkün olduğu yerlerde kapasite kullanım oranlarını geçici olarak artıracağız. Ayrıca, bu segmentte süren piyasa baskıları göz önünde bulundurularak, başta dizel olmak üzere rafine ürünlerin küresel üretimini artırmak amacıyla önemli rafinaj kapasitesine sahip ülkelerle iletişimi teşvik ediyoruz. G7, IEA'dan Mart 2026 taahhütlerinin derhal ve tam olarak uygulanmasını izlemesini talep etmektedir. Bu kapsamda, hâlihazırda yerine getirilmiş taahhütleri de dikkate alarak, taahhütlerimizi IEA aracılığıyla 4 ay içinde derhal başlayacak 100 milyon varillik (MB) koordineli bir salımla yerine getireceğiz; bu salım, G7 üyeleri ve ortakları tarafından ilk 20 gün içinde gerçekleştirilecek öne çekilmiş önemli bir dizel salımını da içermektedir. Gerektiğinde ilave dizel salımı olasılığını görüşmek üzere önümüzdeki günlerde IEA çerçevesinde toplanacağız.”

Rafineri çıktısının artırılmasına ilişkin tedbirler ve G7 ortak ülkeleri arasında enerji ve petrol ürünleri ticaretinin kısıtlanmaması taahhüdü de pakete dahil edilmiştir.

“G7 ülkeleri arasında enerji ve enerji ürünlerine yönelik ihracat kısıtlamalarından kaçınma taahhüdümüzü yeniden teyit ediyoruz. Bütün üreticileri, piyasa gerilimlerini daha da kötüleştirebilecek yasaklar uygulamaktan kaçınmaya çağırıyoruz.”

“IEA'yı bu tedbirlerin enerji güvenliği ve piyasa istikrarı üzerindeki etkisini izlemeye ve taahhütlerin uygulanmasını takip etmeye davet ediyoruz. Stokların yeniden doldurulması dahil olmak üzere gelecekteki müdahaleleri geliştirmeye yönelik uygulanabilir tavsiyeler içeren bir takip raporu 20 günden önce sunulmalıdır.”

“İran'ın bölgesel komşularına yönelik devam eden saldırılarını ve uluslararası ticareti, enerji güvenliğini ve küresel ekonomiyi bozmasını kınıyoruz. Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer haklarının ve ilkelerinin derhal ve tam olarak yeniden tesis edilmesi çağrısında bulunuyor ve bu amaçla ortak çabalarımızı artırma kararlılığımızı ifade ediyoruz. Hürmüz Boğazı'ndan ticaretin serbest akışını sağlamaya yönelik çabaları nedeniyle ABD'yi takdir ediyoruz.”

“Rusya’ya yönelik yaptırımları sürdüreceğiz. Aynı zamanda, akaryakıt, gaz ve diğer emtia piyasalarına yansıyan olumsuz etkilerin daha da yayılmasını önlemek için Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) ve küresel ortaklarımızla birlikte çalışacağız.”

“Vatandaşlarımızın enerji fiyatlarına ilişkin endişeleri en öncelikli konu olmaya devam etmektedir. Gelişmeleri yakından izleyeceğiz ve gerektiğinde tedbirleri ayarlamaya hazırız. Bugünkü mutabakatlar, daha güvenli, şeffaf ve dayanıklı bir enerji geleceğine doğru atılmış bir adımdır.”^【29】

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, G7 kararına ilişkin açıklamasında, “Bu ortak karar ve bu birlik fiyatları aşağı çekmelidir. Piyasaya sürdüğümüz hacimler ayrıca piyasaya likidite katmalı ve fiyatları düşürmelidir.” ifadelerini kullanmıştır.

Macron, G7 ülkelerinin toplam 100 milyon varile kadar dizel ve ham petrol salımını ve ihracat yasaklarının dışlanmasını duyurmuştur.

100 milyon varilin dört ay boyunca eşit biçimde serbest bırakılması hâlinde günlük yaklaşık 830.000 varile karşılık gelmektedir. Salımın etkisi, ülkelerin stoklarını ne kadar hızlı piyasaya sürdüğüne ve petrolün ne kadarının sonuçta dizele dönüştürülebildiğine bağlı olacaktır.