Giuseppe Garibaldi (C-551)

Giuseppe Garibaldi (C-551), İtalyan Donanmasına ait Garibaldi sınıfı bir uçak gemisidir. Monfalcone tersanelerinde inşa edilen gemi, deniz ve hava-deniz kuvvetleri için komuta-kontrol görevleri icra etmek, amfibi harekâtları desteklemek ve İtalyan Donanmasına verilen temel operasyonel görevlerde kullanılmak üzere tasarlanmıştır. Hava unsurunda göreve göre EH101, SH90A ve AB212 helikopterleri ile STOVL AV-8B Plus Harrier II taktik uçakları yer alabilmektedir.

Giuseppe Garibaldi (C-551) (picryl)

Tasarım ve Görev Kabiliyetleri

Giuseppe Garibaldi (C-551), deniz ve hava-deniz kuvvetleri üzerinde komuta ve kontrol işlevi yürütmek üzere tasarlanmış bir uçak gemisidir. Gemi, sahip olduğu hava unsurları sayesinde İtalyan Donanmasına verilen temel operasyonel görevleri yerine getirebilecek şekilde yapılandırılmıştır.

Orta düzeyde deplasmana sahip olan Giuseppe Garibaldi, gemisavar ve uçaksavar füzeleri dâhil çeşitli silah sistemleri taşımaktadır. Aktif ve pasif öz savunma sistemleriyle donatılan gemi, görev gereksinimlerine göre farklı hava unsurlarını konuşlandırabilmektedir.

Geminin hava unsuru; EH101, SH90A ve AB212 helikopterleri ile STOVL AV-8B Plus Harrier II taktik uçaklarından oluşabilmektedir. Bu yapı, gemiye deniz kontrolü, hava-deniz harekât desteği, amfibi operasyonlara destek ve kriz yönetimi görevlerinde kullanım imkânı sağlamaktadır.

Giuseppe Garibaldi, denizden ve deniz üzerinde güç aktarımı görevleri kapsamında Landing Helicopter Assault niteliğinde de kullanılabilmektedir. Bu kapsamda gemi, amfibi operasyonlarda asker ve malzeme taşınmasına yönelik taarruz helikopterlerini kullanabilen bir platform olarak görev yapabilmektedir.

Teknik Özellikler

Gemi, Cantieri Navali tarafından Monfalcone’de inşa edilmiştir. Denize indirilme tarihi 20 Şubat 1978, hizmete giriş tarihi ise 4 Haziran 1983 olarak belirtilmiştir.^【1】

Operasyonel Geçmiş

Giuseppe Garibaldi (C-551), hizmet süresi boyunca Akdeniz bölgesi ve Afrika açıklarında çeşitli görevlerde yer almıştır. Gemi, Somali, Yugoslavya, Afganistan, Lübnan ve Libya bağlantılı harekâtlarda kullanılmış; ayrıca Avrupa Birliği’nin Orta Akdeniz’deki deniz güvenliği görevlerinde komuta platformu olarak görev yapmıştır.^【2】

18 Şubat-5 Nisan 1994 tarihleri arasında Giuseppe Garibaldi, Somali’deki Operation Restore Hope kapsamında İtalyan birliğinin amfibi operasyonlarını desteklemek üzere görevlendirilmiştir. Gemi, 1995 yılında yine Somali’de, UNOSOM Task Force kapsamında Birleşmiş Milletler birliğine destek sağlamıştır.

Garibaldi C-551 Önünde Denizciler (picryl)

26 Nisan-17 Haziran 1999 tarihleri arasında Adriyatik Denizi’nde görev yapan Giuseppe Garibaldi, Yugoslavya’daki DINAK Operation kapsamında operasyonel ve lojistik destek sağlamıştır.

Kasım 2001-Mart 2002 döneminde gemi, Operation Enduring Freedom kapsamında uçak gemisi ve komuta karargâhı olarak kullanılmıştır. Bu görev sırasında 87 gün kesintisiz seyirle yaklaşık 20.000 mil yol katetmiştir.^【3】Söz konusu dönemde deniz kontrolü, önleme ve erişimi engelleme faaliyetleri yürütmüş; AV-8B uçakları için uçuş güvertesi görevi görmüştür. Bu uçaklar, koalisyonun diğer hava araçlarıyla birlikte Afganistan’da destek ve erişimi engelleme görevleri icra etmiştir.

29 Ağustos-19 Ekim 2006 tarihleri arasında Giuseppe Garibaldi, önce Operation Mimosa, ardından Operation Leonte kapsamında Lübnan’da komuta karargâhı olarak konuşlandırılmıştır. Bu süreçte gemideki hava araçları, Lübnan’a giden ticari konvoyları devriye göreviyle takip etmiş; gemi ise Reggimento San Marco, Kara Kuvvetleri amfibi unsurları ve özel kuvvetlerden oluşan yaklaşık 1.000 kişilik bir birliğin Güney Lübnan’a çıkarılması sürecine odaklanmıştır.^【4】

Mart 2011’de Lübnan krizi sırasında Giuseppe Garibaldi, Operation Odyssey Dawn kapsamında destek gemisi olarak görev yapmıştır. 26 Mart-26 Temmuz 2011 tarihleri arasında Unified Protector Operation içinde yer almış ve bu görevin bir bölümünde komuta karargâhı olarak kullanılmıştır. 1970 ve 1973 sayılı Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararları doğrultusunda yürütülen görev, deniz yoluyla silah kaçakçılığına yönelik ambargonun kontrolü ve Libya uçuşa yasak bölgesinin uygulanmasıyla ilişkilendirilmiştir.^【5】Bu görev sırasında gemi 78 günde kesintisiz 20.000 mil yol katetmiştir.

Kasım 2015-Nisan 2017 döneminde Giuseppe Garibaldi, Avrupa Birliği’nin Operation SOPHIA görevinde ağırlıklı olarak amiral gemisi olarak kullanılmıştır. Bu görevin amacı, Orta Akdeniz’de insan kaçakçılığı ağlarının işleyişini bozmak ve denizde yaşanan can kayıplarını önlemek olarak belirtilmiştir.

Hizmet Dışı Kalma Süreci

Giuseppe Garibaldi (C-551), kırk yılı aşan operasyonel kullanımın ardından 31 Aralık 2024 itibarıyla idari olarak yedek statüsüne alınmıştır. Bu karar, geminin operasyonel ömrünün sonuna ulaşması ve teknik-operasyonel eskime gerekçeleriyle ilişkilendirilmiştir.

Geminin hizmet dışı kalma sürecinde yapısal aşınma ve gemi içi sistemlerin eskimesi temel unsurlar arasında gösterilmiştir. Yıllar içinde modernizasyon çalışmaları yapılmasına rağmen komuta ve kontrol, öz savunma, modern hava sistemleriyle entegrasyon ve lojistik sürdürülebilirlik alanlarındaki kabiliyetlerinin güncel teknolojik ve doktrinsel standartlarla tam uyumlu olmadığı belirtilmiştir.^【6】

Yeni ve daha esnek, birlikte çalışabilirliği yüksek ve çok alanlı harekât kabiliyetine sahip sınıfların hizmete girmesi de geminin hizmet dışı kalma sürecinde dikkate alınan unsurlar arasında yer almıştır. Giuseppe Garibaldi’nin devre konu yapılandırmasında, mevcut silah sistemlerinin çalışır durumda olmadığı ve geminin operasyonel taarruz kabiliyetlerinden arındırıldığı belirtilmiştir. Bu yapılandırmada yalnızca emniyet, gemide yaşam ve sevk sistemleri için gerekli unsurların korunduğu; bunun da geminin transfer amacıyla seyrine olanak sağlamak için yapıldığı ifade edilmiştir.^【7】

Endonezya’ya Devredilmesi

Giuseppe Garibaldi (C-551), hizmet dışı kalma sürecinin ardından İtalya tarafından Endonezya’ya bedelsiz olarak devredilmesi planlanan bir deniz platformu hâline gelmiştir. İtalya Savunma Bakanı, 19 Şubat 2026 tarihinde geminin Endonezya Cumhuriyeti Deniz Kuvvetlerine bedelsiz devrine ilişkin bakanlıklar arası kararname taslağını parlamentoya iletmiştir. Taslak, İtalya Temsilciler Meclisinde Dışişleri ve Savunma komisyonlarına, Senatoda ise Dışişleri ve Savunma Komisyonuna sevk edilmiştir. İlgili komisyonların görüş bildirmesi için son tarih 16 Mart 2026 olarak belirlenmiştir.

İtalya parlamentosu, 28 Nisan 2026 Salı günü Giuseppe Garibaldi’nin Endonezya’ya bağışlanmasına ilişkin planı onaylamıştır.^【8】 Bu karar, 2024 yılında yedeğe ayrılan geminin Endonezya Deniz Kuvvetlerine devredilmesi sürecinin temel aşamalarından biri olarak kaydedilmiştir. Roma’nın devri Aralık 2026’ya kadar sonuçlandırmayı hedeflediği aktarılmıştır.

Devre ilişkin belgelerde geminin toplam tahmini değeri yaklaşık 54.022.426,67 euro olarak verilmiştir.^【9】Devrin, İtalya devlet bütçesine ek yük getirmeyeceği; çünkü Savunma İdaresi açısından yeni harcama taahhüdü doğurmadığı belirtilmiştir.

Devir sürecinde Giuseppe Garibaldi’nin operasyonel taarruz kabiliyetlerinden arındırılmış durumda bulunacağı ifade edilmiştir. Gemideki silah sistemlerinin çalışır durumda olmadığı, yalnızca emniyet, gemide yaşam ve sevk sistemleri için gerekli unsurların korunacağı belirtilmiştir. Bu yapılandırmanın amacı, geminin transfer için seyrine olanak sağlamak olarak açıklanmıştır.

Devrin gerekçeleri arasında İtalya ile Endonezya silahlı kuvvetleri arasındaki iş birliğini ve savunma alanındaki ilişkileri güçlendirme hedefi yer almaktadır. İtalyan hükümeti, devrin Endonezya kurumlarına destek kapsamında değerlendirildiğini ve savunma malzemesi paylaşımının iki ülke arasında birlikte çalışabilirliği artırabileceğini ifade etmiştir.^【10】 Endonezya tarafında ise bağışı kabul etmenin yeni bir gemi satın almaya kıyasla zaman kazandırabileceği ve geminin afet-acil durum yönetimi için yararlı olabileceği belirtilmiştir.

Mali gerekçeler de devir sürecinde öne çıkarılmıştır. İtalya açısından geminin elde tutulması, 2025 yılı için yaklaşık 5 milyon euro bakım maliyetiyle ilişkilendirilmiştir. Bu maliyetin elektrik tüketimi, güvenlik, gözetim ve platformun yaşanabilirliği ile bütünlüğünü korumaya yönelik asgari faaliyetlerden kaynaklandığı belirtilmiştir. Geminin devredilmemesi durumunda, söküm için alienasyon sürecinin başlatılması gerekeceği; bu sürecin en az 24 ay süreceği ve yaklaşık 18,7 milyon euro maliyet doğurabileceği ifade edilmiştir.^【11】