Gökmen Uzay ve Havacılık Eğitim Merkezi (GUHEM)

Gökmen Uzay Havacılık Eğitim Merkezi (GUHEM), Türkiye’de uzay ve havacılık temalı çalışmaların toplumla buluşturulması amacıyla kurulmuş bir bilim merkezidir. Merkez, genç nesillerin bu alana yönelik ilgisini artırmayı, bilimsel meraklarını yönlendirmeyi ve eğitim süreçlerine katkı sağlamayı hedeflemektedir.

GUHEM, yalnızca sergi alanlarından ibaret olmayıp, aynı zamanda interaktif düzenekler, uygulamalı atölyeler ve eğitim programlarıyla öğrenme süreçlerini destekleyen çok yönlü bir yapıya sahiptir. Bu özelliğiyle Türkiye’de uzay ve havacılık temalı ilk kapsamlı merkez olma niteliğini taşımaktadır.

Kuruluş ve Temel Özellikler

Bursa Ticaret ve Sanayi Odası (BTSO) öncülüğünde ve Bursa Büyükşehir Belediyesi, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) iş birliği ile inşa edilen Gökmen Uzay Havacılık Eğitim Merkezi (GUHEM), yaklaşık 13.000 metrekarelik kapalı alanı ile Türkiye’de uzay temalı ilk interaktif merkez olarak tanımlanmaktadır. GUHEM’in inşası için 200 milyon TL yatırım yapılmış ve TÜBİTAK tarafından 80 milyon TL destek sağlanmıştır.^【1】  Merkez, fiziksel büyüklüğü ve kapsamı açısından ulusal ölçekte dikkate değer bir yapısal örnek teşkil etmektedir.

GUHEM’in tasarımında, ziyaretçilere yalnızca görsel ve interaktif deneyimler sunmak amaçlanmamış; aynı zamanda araştırma, uygulamalı eğitim ve teknolojik öğrenme süreçlerini bir araya getiren çok işlevli bir yapı olarak planlanmıştır. Merkez bünyesinde yer alan laboratuvarlar, eğitim atölyeleri, tematik sergi alanları ve interaktif düzenekler aracılığıyla, farklı yaş gruplarından bireylerin uzay ve havacılık konularına yönelik bilgi edinimleri sistematik olarak desteklenmektedir.

Merkez, eğitim ve deneyim odaklı bir yapı olarak, genç nesillerin bilimsel merak ve sorgulama yeteneklerini geliştirmeyi amaçlayan bir ortam sunmaktadır. Yapının çok işlevli karakteri, yalnızca bir sergi alanı olmanın ötesinde, araştırma projelerinin yürütülebileceği, uygulamalı deneylerin gerçekleştirilebileceği ve çeşitli eğitim modüllerinin uygulanabileceği bir altyapıyı da içermektedir.

Eğitim ve Araştırma Altyapısı

GUHEM, genç kuşakların bilimsel araştırmalara yönlendirilmesi ve yerli-milli teknolojilerin geliştirilmesine katkı sağlaması amacıyla inşa edilmiştir.

Merkez, toplumun farklı kesimlerinden bireylerin uzay, havacılık ve teknoloji alanlarında bilgi edinmesini kolaylaştırmakta; özellikle gençler için ilham verici bir öğrenme ve keşif ortamı sunmaktadır. Milli Uzay Programı ile Uyumlu ve Türkiye’nin Milli Uzay Programı’nda belirlenen 10 stratejik hedef doğrultusunda faaliyetlerini sürdüren GUHEM, kapsamlı bir eğitim ve deneyim altyapısına sahip olmuştur.

Bu kapsamda merkezde şu olanaklar yer almaktadır:

• 154 interaktif düzenek
• Havacılık Eğitim Merkezi
• Uzay İnovasyon Laboratuvarı
• Kimya ve Biyoloji Laboratuvarı
• Matematik, Robotik Kodlama, Uzay ve Havacılık Atölyeleri

Havacılık Bölümü'nün İlk Kısmı (GUHEM)

Kurucu Başkanın Açıklaması

Gökmen Uzay Havacılık Eğitim Merkezi’nin (GUHEM) kuruluş sürecinde, Türkiye’nin uzay ve havacılık alanındaki stratejik konumunun güçlendirilmesi hedeflenmiştir. GUHEM'in kurucu başkanı İbrahim Burkay, merkezin yalnızca bir sergi alanı olarak tasarlanmadığını; aynı zamanda gençlerin öğrenme, araştırma ve uygulama yapabilecekleri bir ortam sunacak şekilde kurgulandığını ifade etmiştir.^【2】 

Açıklamada, gençlerin bilimsel meraklarının geliştirilmesi, uzay ve havacılık teknolojilerine ilgilerinin artırılması ve bu alanda uzmanlaşmalarının teşvik edilmesinin merkezin temel amaçları arasında olduğu belirtilmiştir. Ayrıca, merkezin Milli Uzay Programı’nda öngörülen stratejik hedeflerle uyumlu şekilde planlandığı vurgulanmıştır.

Mimari ve Uluslararası Tanınırlık

2013 yılında BTSO tarafından açıklanan makro projelerden biri olan GUHEM, bu gereksinimi karşılamaya yönelik olarak planlanmıştır. Proje, Türkiye’nin uzay ve havacılık teknolojilerinde daha etkin bir konuma ulaşmasını hedeflemektedir. GUHEM, özgün mimarisiyle Avrupa’nın en büyük, dünyanın ise sayılı merkezlerinden biri olarak değerlendirilmektedir.

2019 yılında Avrupa Gayrimenkul Ödülleri kapsamında “Kamusal Yapılar” kategorisinde ödül kazanarak uluslararası ölçekte de dikkat çekmiştir. Projenin nihai amacı, GUHEM’in Avrupa’da ilk sıralarda yer alması ve dünya çapında ilk beş uzay-havacılık merkezinden biri olarak konumlanmasıdır.

Astronot ve Kozmonotların GUHEM Ziyareti

Astronot ve kozmonotların GUHEM’de gençlerle buluştuğu etkinlik, 27 Eylül 2023 tarihinde Bursa Merinos Atatürk Kongre ve Kültür Merkezi Osmangazi Salonu’nda gerçekleşmiştir. Bu etkinlik, 25-29 Eylül 2023 tarihleri arasında düzenlenen Planetary Congress kapsamında yapılmıştır.

GUHEM, uluslararası astronot ve kozmonotların ziyaret ettiği bir merkez olarak gençlerin uzay bilimine olan ilgisini artırma açısından önemli bir platform oluşturmuştur. Ziyaret sırasında, Apollo 9 misyonunda görev alan ABD’li astronot Rusty Schweickart ile NASA’nın Artemis 2 misyonu için görevlendirdiği Victor Glover, GUHEM’in eğitim altyapısını ve interaktif düzeneklerini deneyimlemiştir.

Buluşmada, astronotlar gençlerle bir araya gelerek uzay tecrübelerini paylaşmış ve öğrencilerin merak ettikleri soruları yanıtlamıştır. Moderatörlüğü GUHEM Genel Müdürü Halit Mirahmetoğlu tarafından yapılan etkinlik, Osmangazi salonunda yaklaşık 1.700 kişi ve online platformlarda 60 binden fazla kişi tarafından takip edilmiştir.

Ziyaret kapsamında astronotlar, ay simülasyonu ve uçuş simülatörü deneyimleyerek merkezin uygulamalı eğitim altyapısını incelemişlerdir. Bu etkinlik, gençlerin uzay teknolojilerine yönelik ilgisini artıran ve öğrenme süreçlerini destekleyen bir fırsat olarak kayda geçmiştir.

^{Astronot ve Kozmonotların Buluşması (}GUHEM⁾