Gönül Paçacı Tunçay, Türk müziği sanatçısı, müzikolog, besteci ve akademisyendir. Osmanlı-Türk müziğinin tarihi, nazariyatı ve icrası üzerine araştırmalar yürütmüş; müzik eğitimi, yayıncılık, konser ve arşiv çalışmaları gerçekleştirmiştir.

Gönül Paçacı, İstanbul Belediye Konservatuvarının altı yıllık Türk Müziği Nazariyatı bölümünü tamamlamış, ardından İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Türk Müziği Devlet Konservatuvarı Temel Bilimler Bölümünden mezun olmuştur. 1983 yılında İstanbul Belediye Konservatuvarının kadrolu ses sanatçılığı sınavını kazanarak Türk Musikisi İcra Heyetine katılmıştır.^【1】

Meslek hayatının ilk döneminde ses sanatçılığı görevinin yanı sıra kurumun tarihine yönelik araştırmalarda da bulunmuştur. Darülelhan'dan İstanbul Belediye Konservatuvarına intikal eden arşivin yeniden yapılandırılması amacıyla oluşturulan kurulda görev almış, konservatuvarın kurum tarihine ilişkin araştırmalar ve çeşitli yayınlar hazırlamıştır.

Paçacı, 1986-1994 yılları arasında İTÜ Sosyal Bilimler Enstitüsünde yüksek lisans ve sanatta yeterlik (doktora) eğitimini tamamlamıştır. Sanatta yeterlik çalışmasını “Örneği Az Bulunan Makamlarda Bestelenmiş Olan Bir Kâr-ı Nâtık: Kâr-ı Nâdirat” başlığıyla hazırlamıştır. Çalışmasında ele aldığı eser, aynı yıl Cemal Reşit Rey (CRR) Konser Salonu'nda çeşitli sanatçıların katılımıyla, Kâni Karaca'nın solistliğinde seslendirilmiştir.^【2】

Paçacı, öğretim faaliyetlerini farklı üniversitelerde sürdürmüştür. Osmanlı-Türk müziğinin tarihi ve teorik yapısı üzerine farklı kurumlarda konferanslar vermiştir. 2000-2006 yılları arasında İstanbul Belediyesi Atatürk Kitaplığında ayda iki kez halka açık Klasik Türk Müziği seminerleri düzenlemiştir.^【3】 Bu seminerlerde gerçekleştirdiği konuşmaların bir bölümü daha sonra yayımlanmıştır. Sanatta yeterlik çalışmasında ele aldığı Kâr-ı Nâtık eserleri üzerine konser faaliyetlerini de sürdürmüştür.

Gönül Paçacı, Osmanlı-Türk müziğinin tarihî gelişimi, bestecileri ve icra geleneğine ilişkin çalışmalarını çeşitli yayınlara aktarmıştır. “Osmanlı'nın Sesleri” ve “Türk Müzik Geleneğini Yaşatanlar” adlı kitap ve CD/DVD serilerinin sanat yönetmenliğini yapmıştır. Itrî'den günümüze farklı dönemlerde yaşamış on sanatçının tanıtıldığı kitapların metinlerini yazmıştır. Bu metinlerden hazırlanan bir özet, “Magnificent Ottoman Composers” adıyla İngilizce olarak yayımlanmıştır.

Tarih Vakfı için yakın dönem müzik tarihine ilişkin belgeseller hazırlamış, “Cumhuriyetin Sesleri” adlı kitabın editörlüğünü üstlenerek ana makalelerini yazmıştır. Ayrıca farklı yayınlarda araştırma, makale ve bildirileri yayımlanmıştır.

Osmanlı-İslam, Rum-Ortodoks, Ermeni ve Yahudi topluluklarının dinî ve din dışı müzik örneklerini bir araya getiren konserlerin sanat yönetmenliğini yapmıştır. Konserlerde yer verilen müzik örnekleri, Tarih Vakfı ve Boyut Yayınları ortaklığıyla yayımlanan “İstanbul-Müziğin Renkleri” adlı kitap ve CD çalışmasında bir araya getirilmiştir.

İstanbul Üniversitesi Devlet Konservatuvarında sanatçı öğretim elemanı olarak görev yaptığı dönemde, 2005-2010 yılları arasında Kültür Bakanlığına müzik müzesi uzmanı olarak görevlendirilmiştir. Bu görev kapsamında Osmanlıca basılı müzik yayınlarının envanterini hazırlamıştır.^【4】

2010 Kültür Projeleri çerçevesinde kendi koleksiyonundan seçtiği belgeleri de kullanarak Yıldız Sarayı Mabeyn Salonu'nda “Neşriyât-ı Mûsıki” başlıklı bir sergi düzenlemiştir.^【5】 Üç ay süren sergi kapsamında belgelerden hareketle konserler de gerçekleştirilmiştir. Aynı dönemde hazırladığı “Neşriyât-ı Mûsıki / Osmanlı Müziğini Okumak” adlı kitap Kültür Bakanlığı tarafından yayımlanmıştır.^【6】

Paçacı, 2011 yılında İstanbul Üniversitesi Devlet Konservatuvarına yeniden atanarak Türk Müziği İcra Heyeti şefi olmuştur. Aynı dönemde Müzikoloji Bölümüne bağlı Osmanlı Dönemi Karşılaştırmalı Müzik Lisans Programının ve İstanbul Üniversitesi Rektörlüğüne bağlı Osmanlı Dönemi Müziği Uygulama ve Araştırma Merkezinin (OMAR) kurulmasını sağlamıştır. Ocak 2012'de resmen kurulan OMAR'ın müdürlüğüne atanarak merkezin kurucu müdürü olmuştur.^【7】 Merkez bünyesinde Osmanlı dönemi müziğine ilişkin müzikolojik yayın faaliyetleri başlatmış, başta Osmanlı Arşivi olmak üzere çeşitli kurumlarla iş birliği içerisinde açıklamalı konserler hazırlamıştır.

OMAR bünyesinde “Itrî”, “Ustalar OMAR'da”, “Dârü'l-elhân Mecmuası” ve “Sırlanmış Sesler: Dârülelhan Taş Plak Kayıtları” gibi yayın faaliyetlerini başlatmıştır. Ayrıca OMAR yayını olarak “Tanburî Cemil Bey Tarafından” adlı kitabı kaleme almıştır. Sanatta yeterlik çalışmasından hareketle hazırladığı “Önce Söz: Kâr-ı Nâtık” başlıklı sözlü külliyat ise ses kayıtlarıyla birlikte 2018 yılında Üsküdar Belediyesi Yayınları tarafından yayımlanmıştır.^【8】

Gönül Paçacı, 2026 yılında Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülleri kapsamında müzik alanında ödüle layık görülmüştür. Ödül sahipleri 29 Ekim 2026 tarihinde kamuoyuna duyurulmuştur.^【9】