Gülten Dayıoğlu, 1935 yılında Kütahya’nın Emet ilçesinde doğdu. İlköğrenimini Kütahya Otuz Ağustos İlkokulu’nda tamamladı. Annesi geleneksel bir Anadolu kadını, babası ise şapka imalatıyla uğraşan bir esnaftı.Gülten Dayıoğlu halen hayatta evli, iki çocuk ve sahibidir. Yurt içi ve yurt dışında birçok edebiyat etkinliğine katılmış, okullarda ve üniversitelerde konferanslar ve söyleşiler gerçekleştirmiştir. Türkiye’de adı çeşitli mekânlara verilmiştir.

Yazarlığa İlk Adımlar ve Eğitimi

İkinci Dünya Savaşı sonrası Kütahya’da yaşanan ekonomik sıkıntılar ve babasının mesleğinin İstanbul’da daha yaygın olması nedeniyle ailesi İstanbul’a taşındı. Dayıoğlu, burada Nişantaşı Ortaokulu’na devam etti.Daha ilkokul üçüncü sınıftayken öğretmeninin yönlendirmesiyle öykü yazmaya başladı. Henüz on beş yaşındayken 1950 yılında ilk öyküsü “Bahçıvanın Oğlu” Afyon’da yerel bir gazetede yayımlandı. İlk yazdıkları çocuk öyküleri değildi, ancak sonraki süreçte koşulların da etkisiyle çocuk edebiyatına yöneldi. 1956’da İstanbul Atatürk Kız Lisesi’nden mezun oldu. Lisedeki edebiyat öğretmeni, onun yeteneğini keşfederek okuması gereken dünya edebiyatı klasiklerini içeren bir liste hazırlayarak onu okumaya teşvik etti. Dayıoğlu, yazarlığın temel şartı olarak okumayı gördüğünü ifade etmiş ve bunu hayatının merkezine yerleştirmiştir.

Öğretmenlik Dönemi ve Çocuk Edebiyatı

İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde öğrenimine başlamışken evlenerek eğitimini yarım bıraktı. 1962’de dışarıdan sınavlarla Çapa Öğretmen Okulu’nu tamamlayarak ilkokul öğretmeni oldu. İlk ataması İstanbul Kasımpaşa’daki Piyalepaşa Okulu’na yapıldı, ardından Silivri’nin köylerinde, Şişli Talatpaşa İlköğretim Okulu’nda ve Selim Sırrı Tarcan İlköğretim Okulu’nda görev yaptı.

1963 yılında öğretmenlik yaptığı dönemde çocuk kitaplarının yetersiz olduğunu düşünerek oğluna anlattığı hikâyeleri sınıfında öğrencileriyle paylaştı ve öğrencilerin ilgisi üzerine çocuklar için öyküler yazmaya başladı. Böylelikle çocuk ve gençlik edebiyatında önemli bir kariyere doğru ilerledi. Öğretmenlik ve annelik rollerinin çocuklarla kurduğu ilişki, yazarlığına da olumlu etki etti. On beş yıl öğretmenlik yaptıktan sonra, 1977 yılında istifa ederek yazmaya odaklandı.

Edebî Kariyeri ve Tematik İçeriği

Dayıoğlu, 1963 yılında ilk kitabı Bahçıvanın Oğlu”nu yayımladı. Çeşitli gazete ve dergilerde eğitim üzerine yazıları yayımlandı.Dayıoğlu, edebiyatın toplumsal konulara kayıtsız kalamayacağına inanır. Romanlarında dönemin toplumsal değişimlerini gözlemler ve bunları eserlerinde işler. Romanları, geleneksel kırsal hayattan kent yaşamının zorluklarına ve sonrasında bilim ve teknoloji toplumunun meselelerine uzanan bir süreç izler.

Gülten Dayıoğlu (TRT2)

Başlıca Eser Türleri ve Temaları

Gülten Dayıoğlu'nun eserleri hem edebi kalite açısından hem de içerdiği pedagojik değerler bakımından önem taşır. Toplumsal duyarlılık, doğa sevgisi, evrensel barış, bilimsel merak ve kültürlerarası anlayış gibi temaları işler. Eserleri; sade, akıcı dili ve güçlü anlatımıyla dikkat çeker. Aynı zamanda pek çok eserinde fantastik ve bilimkurgu unsurlarını başarıyla harmanlayarak çocuklara farklı düşünme yolları sunar.

Roman ve Öykü: Fadiş, Ben Büyüyünce, Dört Kardeştiler, Yeşil Kiraz, Kıyamet Çiçekleri, Mo’nun Gizemi serisi gibi eserlerinde aile ilişkileri, toplumsal sınıflar, kültürel kimlikler ve bilimsel ögeler öne çıkar.

Bilimkurgu/Fantastik: Işın Çağı Çocukları, Mo’nun Gizemi gibi eserlerle bu türü Türk çocuk edebiyatında yaygınlaştıran yazarlardan biridir.

Gezi Kitapları: Yazar, 1970’lerden itibaren yaptığı yurt dışı seyahatlerini kitaplaştırmıştır. Kaf Dağının Ardına Yolculuk, Amerika’ya Yolculuk, Çin’e Yolculuk, Antarktika’ya Yolculuk gibi gezi kitapları bilgi verici olduğu kadar eğlenceli anlatımıyla da dikkat çeker.

Hayvan Öyküleri: Okuma alışkanlığını destekleyen kısa öykü kitapları ile okul öncesi ve ilköğretim çağındaki çocuklara yönelik çok sayıda resimli kitap yazmıştır.

Ulusal ve Uluslararası Tanınma

Dayıoğlu’nun birçok eseri Almanca, Macarca, Rusça, Arapça, İngilizce gibi dillere çevrilmiştir. Dünya Çocukların Olsa adlı kitabı, Alman Yayıncılar Birliği tarafından gençliğe umut veren 300 kitap arasında gösterilmiştir. UNESCO'ya bağlı IBBY ve Japonya JBBY gibi kurumlarda tanıtılmıştır. Ayrıca çocuk kitapları, TRT'de televizyon oyunu olarak yayımlanmıştır.

Ödüllerinden Bazıları

1974–1975 Arkın Çocuk Edebiyatı Ödülleri

1984 Alman Yayıncılar Birliği Ödülü

1987 Koç Vakfı Öykü Ödülü

1989 İzmir Büyükşehir Belediyesi Roman Ödülü

2000 Türkiye Edebiyatçılar Derneği Onur Ödülü

2001 Çocuk Edebiyatı Yaşam Boyu Hizmet Ödülü

2009 Behçet Necatigil Edebiyat Ödülü

2012 TÜYAP İstanbul Kitap Fuarı Onur Yazarı

2013 Uluslararası Antalya Rotary Kulübü Yaşam Boyu Hizmet Ödülü

2015 Ankara Üniversitesi ÇOGEM Yılın Sanatçısı Ödülü