Gümüşhane Dut Pestili

Gümüşhane Dut Pestili, Gümüşhane il ve ilçelerinde (Kelkit, Köse, Şiran, Torul, Kürtün) üretilen, dut, bal, süt ve ceviz veya fındık kullanılarak yapılan, coğrafi işaret tesciline sahip bir pestil çeşididir. Ürün, 23.01.2004 tarihinden geçerli olmak üzere Mahreç İşareti türünde tescillenmiş ve 27.12.2004 tarihinde tescil numarası 63 ile Türk Patent Enstitüsü tarafından tescil edilmiştir. Gümüşhane Dut Pestili, belirli teknik özellikler ve geleneksel üretim yöntemleri ile üretilmektedir.

Gümüşhane Dut Pestili (AA)

Ayırt Edici Özellikleri

Gümüşhane Dut Pestili, parlak ve yumuşak bir yapıya sahiptir. İçeriğine bal ve süt eklenir; ayrıca iç ceviz ve iç fındık daha fazla miktarda kullanılır. 100 kg Gümüşhane pestili elde etmek için en az 20 kg bal, en az 15 kg süt ve en az 20 kg iç ceviz veya iç fındık kullanılmaktadır. Süt ve dut Gümüşhane bölgesinden temin edilir. Pestilin yapımında ve kalitesinde yörenin flora yapısı ile pestil ustalarının uyguladığı yöntemler etkilidir.

Üretim Metodu

Gümüşhane Dut Pestili üretiminde dut, bal, ceviz veya fındık, un ve süt kullanılır. Üretim süreci, dutların yıkanarak kazanda kaynatılmasıyla başlar. Kaynatılan dutların şırası süzülür; süzülen şıranın bir kısmı un ile çırpılmak üzere ayrılır, geri kalan şıra ise herle kazanına konarak bal ve şeker ile ısıtılır. Kaynamaya başladıktan sonra ayrılan şıra ve süt ile çırpılan un kazana eklenir ve bir süre pişirilir. Hazırlanan herle, ızgaraların üzerine serilen bezlere dökülür ve fındık veya ceviz eklenir. Serim işleminin ardından pestil kurutmaya bırakılır; kuruma tamamlandıktan sonra bezin serili olmayan yüzeyi su ile ıslatılır ve pestil bezden ayrılır. Son aşamada katlanan pestil ambalajlanır. Kurutma işlemi hijyenik ortamda yapılır.

Geleneksel Üretim

Gümüşhane Dut Pestili üretiminde, dutlar ağaçlardan toplanarak kazanlarda süt ve şekerle kaynatılır ve herle adı verilen karışım hazırlanır. Herle, bezlerin üzerine serildikten sonra fındık veya ceviz eklenir ve kurutma işlemine tabi tutulur. Kuruma tamamlandıktan sonra pestil bezden ayrılır ve ambalajlanır. Üretim süreci köylerde ve kırsal kesimde, birden fazla kişinin birlikte çalıştığı imece yöntemiyle gerçekleştirilir.

Gümüşhane Dut Pestili (AA)

Muhafaza Koşulları ve Denetim

Gümüşhane Dut Pestili, rutubetsiz ve doğrudan güneş ışığı almayan yerlerde muhafaza edilmelidir. Hiçbir katkı maddesi kullanılmadan oda sıcaklığında üç ay içinde tüketilmelidir. 5–10 °C’de saklandığında muhafaza süresi altı aya kadar uzayabilir.

Gümüşhane Dut Pestili’nin özelliklerine uygunluğu, Gümüşhane İl Özel İdaresi koordinatörlüğünde oluşturulan en az üç kişilik uzman komisyon tarafından denetlenir. Kontroller, Tarım İl Müdürlüğü, Sanayi ve Ticaret Müdürlüğü ve İl Sağlık Müdürlüğü tarafından yılda en az iki kez yapılır; şikayet durumunda ise her zaman denetim gerçekleştirilebilir.