Güneykent Gül Bahçeleri

Güneykent, Isparta ilinin Gönen ilçesine bağlı, Türkiye’nin gül yağı üretim kapasitesinin önemli bir kısmını karşılayan ve tarımsal faaliyetlerini "Rosa Damascena" (Isparta Gülü) üzerine yoğunlaştırmış stratejik bir yerleşim birimidir. Kasaba, coğrafi konumu, iklim özellikleri ve toprak yapısı itibarıyla gül tarımına en elverişli havzalardan birinde yer almaktadır. Gönen ilçesi genelinde bin kadar üretici tarafından sürdürülen yaklaşık 3745 dekarlık gül tarımı alanının yarısından fazlası, tek başına 2060 dekar arazi ile Güneykent bünyesinde bulunmaktadır. Gül bitkisinin verimsiz topraklarda dahi yetişebilme kabiliyeti, kasaba arazisinin büyük bir kısmının bu üretime ayrılmasına olanak tanımıştır. Güneykent’in toplam gelir kaynağının %80’ini teşkil eden bu üretim dalı, bölge halkının %95’inin doğrudan gül bahçesi sahibi olmasıyla toplumsal bir nitelik kazanmıştır.

Tarımsal Verimlilik ve Üretim Teknolojisi

Güneykent’te yetiştirilen gül çiçekleri, morfolojik ve kimyasal açıdan yüksek uçucu yağ oranına sahiptir. Bölgesel veriler ve işletme kayıtları, Güneykent’teki ürünlerin endüstriyel verimliliğinin diğer yörelere göre daha yüksek olduğunu kanıtlamaktadır. Diğer bölgelerde 1 kilogram gül yağı elde etmek için ortalama 3,5 ton gül çiçeği işlenmesi gerekirken, Güneykent’te bu miktar 3 tona kadar düşmektedir. Hasat dönemi, hava sıcaklıklarına ve mevsimsel koşullara bağlı olarak genellikle Mayıs ayının ortalarında başlamakta ve Haziran ayının sonlarına kadar devam etmektedir. Gül çiçeklerindeki uçucu yağın gün ısısıyla kayba uğramasını önlemek amacıyla hasat işlemi, sabahın erken saatlerinde, güneşin etkisi artmadan gerçekleştirilmektedir.

Toplanan ürünler, uçucu bileşenlerin korunması için ivedilikle alıcılara teslim edilmekte ve işleme fabrikalarına ulaştırılmaktadır. Kasaba bünyesinde günümüz teknolojisine uygun tasarlanmış iki adet modern gülyağı fabrikasının yanı sıra, klasik yöntemlerle faaliyetini sürdüren dört adet butik işletme bulunmaktadır. Üretim sürecinden arta kalan gül posası ise tarımsal faaliyetlerde organik gübre olarak değerlendirilerek çevre dostu bir geri dönüşüm döngüsüne dahil edilmektedir.

Tarihsel Süreç ve Gül Sanayisi Mirası

Güneykent’te modern anlamda gül sanayisinin temelleri 1950’li yıllarda atılmıştır. 1950 yılında kurulan Güneykent Gülyağı Fabrikası, bölgedeki ticari hacmin genişlemesinde ve Isparta gülünün markalaşmasında kilit rol oynamıştır. 1977 yılında Gülbirlik bünyesine dahil olan bu tesis, günümüzde üretim işlevinin yanı sıra bir endüstriyel miras olarak değerlendirilmektedir. Fabrika içerisinde bulunan ve 100 yıla yakın geçmişi olan kömürlü buhar kazanı, bir Rus gemisine ait olması sebebiyle teknik bir değer taşımaktadır. Bu yapı, Gönen Kaymakamlığı, Güneykent Belediye Başkanlığı ve Gülbirlik iş birliğiyle yürütülen müze projesi kapsamında, gülün yağa dönüşme serüvenini ziyaretçilere aktarmayı hedeflemektedir.

Doğa, Kültür ve İnanç Turizmi Potansiyeli

Gül bahçeleri, tarımsal üretimin yanı sıra bölgede doğa ve kültür turizminin temelini oluşturmaktadır. Özellikle hasat döneminde Güneykent, yoğun bir ziyaretçi akınına uğramaktadır. 2011 yılında düşük sayılarla başlayan bu turizm faaliyeti, günümüzde binlerce yerli ve Uzak Doğulu (Japonya, Kore vb.) turisti ağırlayan uluslararası bir boyuta ulaşmıştır. Ziyaretçiler, gül bahçeleri arasından geçen ve "Güneykent Yürüyüş Parkuru" olarak adlandırılan trekking rotasında doğa yürüyüşü yapabilmekte, aynı zamanda geleneksel gül yağı üretim atölyelerini ve Gül Müzesi’ni ziyaret edebilmektedir.

Kültürel zenginlik bağlamında kasaba, Anadolu tasavvufunun öncülerinden Yunus Emre’ye atfedilen bir makama (mezar) ev sahipliği yapmaktadır. Yunus Emre’nin hayatı, şiirleri ve insan sevgisine dayalı öğretileri, kasabanın sosyal kimliğinde derin izler bırakmıştır. GÜNDER (Güneykent Yunus Emre Sosyal Yardımlaşma Dayanışma Kültür ve Eğitim Derneği) aracılığıyla bu kültürel miras korunmakta, Yunus Emre Kültür Parkı ve çeşitli etkinliklerle gelecek nesillere aktarılmaktadır. Güneykent; tarihi fabrikaları, dini turizm noktaları, trekking imkânları ve geniş gül plantasyonları ile tarım ve turizmin entegre olduğu kapsamlı bir merkez niteliği taşımaktadır.