Hakkari Kadesi

Hakkari kadesi, Türkiye’nin Hakkari iline özgü, geleneksel yöntemlerle hazırlanan bir fırıncılık ürünüdür. 11 Ocak 2023 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından mahreç işareti statüsünde tescillenmiş olan Hakkari Kadesi, Hakkari ilinin kültürel ve gastronomik mirasını yansıtan önemli bir üründür. Tescil süreci 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında yürütülmüş ve ürünün coğrafi sınırı Hakkari ili ile sınırlanmıştır. Ürünün ambalajında veya işletmede kolayca görülecek şekilde “Hakkari Kadesi” ibaresi ve mahreç işareti amblemi yer alır.

^{Hakkari Kadesi (}Türk Patent Ve Marka Kurumu⁾

Hakkari kadesi, elle hazırlanan hamurun özel bir iç harç ile doldurulması ve üzerine yumurta, susam ve/veya çörekotu serpilerek pişirilmesiyle elde edilir. Hamurun açılmasında merdane veya oklava gibi mutfak aletleri kullanılmaz; hamur tamamen elle açılır ve “nakış atma” adı verilen geleneksel şekil verme yöntemiyle şekillendirilir. Ürün genellikle daire veya yarım daire formunda hazırlanır. Kullanılan bileşenler ve üretim metodu, Hakkari Kadesi’ni diğer çörek türlerinden ayıran ayırt edici unsurlardır.

Hakkari kadesi, bölge halkı tarafından özellikle dini bayramlarda ve özel günlerde imece usulüyle hazırlanır. Maddi durumu elverişli olmayan kişilerle paylaşılır ve kahvaltı sofralarında, düğünlerde veya çeşitli merasimlerde sunulur. Ayrıca misafirliklerde hediye olarak takdim edilmesi, ürünün sosyal ve kültürel bağlamdaki önemini pekiştirir. Halk arasında “kade” olarak da bilinen bu çörek, Hakkari’nin geleneksel fırıncılık mirasının sembolü haline gelmiştir.

• İç harç:
• • 1 kg özel amaçlı buğday unu
  • 750 g tereyağı/sadeyağ veya margarin
  • 200 g dövülmüş ceviz içi
  • 150 ml ayçiçek yağı
  • 25 g tuz
• Hamur:
• • 2 kg özel amaçlı buğday unu
  • 500 ml ılık su
  • 400 g tereyağı/sadeyağ
  • 100 ml ayçiçek yağı
  • 40 g yaş ekmek mayası
  • 30 g beyaz şeker
  • 30 g tuz
• Üzeri için:
• • 3 adet yumurta
  • 100 g susam ve/veya çörekotu

1. İç harç hazırlanır: Ayçiçek yağı ve tereyağı tencerede eritilir. Un yavaş yavaş eklenir, kahverengi olana kadar kavrulur. Ceviz içi ve tuz eklenir, soğumaya bırakılır.
2. Hamur yoğrulur: Un bir kaba alınır, ortası açılır. Eritilmiş tereyağı, su, maya, şeker ve tuz eklenerek yumuşak, ele yapışmayan hamur yoğrulur.
3. Hamur dinlendirilir: Hamur ayçiçek yağıyla topak yapılır, 30 dakika oda sıcaklığında dinlendirilir.
4. Beze hazırlanır: Hamur bezelere ayrılır, unsuz zeminde elle açılır. İç harç konulup kapatılır, 10 dakika dinlendirilir.
5. Şekil verilir: Hamurlar avuç büyüklüğünde açılır, kenar ve üzeri elle “nakış” yöntemiyle şekillendirilir.
6. Üzeri hazırlanır: Yumurta, susam/çörekotu sürülür.
7. Pişirilir: Önceden ısıtılmış 160–180 °C taş fırın veya tandırda alt-üst pişirilir.
8. Soğutulur ve sunulur: Oda sıcaklığında kısmen soğutulup servis edilir.

Hakkari kadesi, üretiminin tamamının Hakkari ili sınırları içerisinde gerçekleştirilmesi gereken bir üründür. Hamurun elle yoğrulması, açılması ve pişirilmesi aşamaları ustalık gerektirir ve ürünün ayırt edici özelliklerini korumak için denetlenir. Denetimler, Hakkari Ticaret ve Sanayi Odası koordinatörlüğünde, Hakkari İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ile birlikte en az üç kişiden oluşan bir komite tarafından yılda en az bir kez yapılır. Denetimlerde tespit edilen uygunsuzluklar ilgili kişi veya kurumlara bildirilir ve gerekli tedbirler alınır.