Şeyh Hamad bin Halife Al Sani (Hamad bin Khalifa Al Thani; d. Ocak 1952, Doha - ö. 12 Temmuz 2026), 27 Haziran 1995-25 Haziran 2013 tarihleri arasında Katar Emiri olarak görev yapan Katarlı devlet adamıdır. Babası Şeyh Halife bin Hamad Al Sani'nin görevden uzaklaştırılmasının ardından emirlik görevini devralmış, yaklaşık 18 yıl süren yönetimi sırasında Katar'da ekonomik, sosyal, diplomatik ve kültürel alanlarda çeşitli dönüşüm süreçleri yaşanmıştır.^【1】 Görevini 25 Haziran 2013 tarihinde oğlu Şeyh Temim bin Hamad Al Sani'ye devrederek emirlikten ayrılmış, 12 Temmuz 2026 tarihinde 74 yaşında hayatını kaybetmiştir.^【2】

Hamad bin Halife Al Sani, Ocak 1952'de Katar'ın başkenti Doha'da dünyaya gelmiştir. İlk öğrenimini Katar'da tamamlamıştır. Ardından Birleşik Krallık'ta bulunan Sandhurst Kraliyet Askeri Akademisi'nde eğitim görmüş ve 1971 yılında bu akademiden mezun olmuştur.^【3】

Sandhurst Kraliyet Askeri Akademisi'nden mezun olduktan sonra yarbay rütbesiyle Katar Silahlı Kuvvetleri'ne katılan Şeyh Hamad, sonraki yıllarda çeşitli üst düzey askeri görevlerde bulunmuş ve tümgeneral rütbesine yükselmiştir. Bu dönemde Katar Silahlı Kuvvetleri'nin donanım ve teçhizat kapasitesinin geliştirilmesine yönelik çalışmalarda görev almış, ordunun modernizasyon sürecinde sorumluluk üstlenmiştir.^【4】

31 Mayıs 1977 tarihinde Veliaht Prens ve Savunma Bakanı olarak atanmıştır^. 10 Mayıs 1989 tarihinde, ülkenin sosyal ve ekonomik politikalarının belirlenmesinden sorumlu Planlama Yüksek Konseyi'nin başkanlığına getirilmiştir.^【5】

Şeyh Hamad, 27 Haziran 1995 tarihinde babası Şeyh Halife bin Hamad Al Sani'yi görevden uzaklaştırarak bir darbeyle Katar'ın yönetimini devralmıştır.

İktidara geldikten kısa süre sonra, Ekim 1995'te yerel basın üzerindeki sansür uygulamaları kaldırılmıştır. 1998 yılında ise Enformasyon Bakanlığı lağvedilmiştir. 1996 yılında Katar Ticaret ve Sanayi Odası'nın ilk seçimleri gerçekleştirilmiştir. Mart 1999'da yapılan ilk belediye meclisi seçimlerinde kadınlar, Katar tarihinde ilk kez seçme ve seçilme hakkını kullanmıştır. 29 Nisan 2003 tarihinde yapılan halkoylamasının ardından, 8 Haziran 2004 tarihinde Katar'ın ilk daimi anayasası yürürlüğe girmiştir. Anayasayla egemenliğin kaynağının halk olduğu belirtilmiş, devlet yönetiminin erkler ayrılığı ve iş birliği ilkeleri çerçevesinde yürütüleceği hükme bağlanmıştır. Ekonominin uzun vadede çeşitlendirilmesini hedefleyen "Katar Ulusal Vizyonu 2030" belgesi de bu dönemde hazırlanmıştır.^【6】

Şeyh Hamad'in emirliği döneminde Katar'ın gayrisafi yurt içi hasılası (GSYH) 24 kattan fazla, kişi başına düşen GSYH ise yaklaşık altı kat artmış; hidrokarbon sektöründeki katma değer 11 milyar Katar Riyalinden 403 milyar Katar Riyaline yükselmiştir.

Kuzey Sahası'ndaki doğal gaz üretimi bu dönemde büyük artış göstermiş, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ihracatı 1996 yılında başlamıştır. 2006 yılında Katar, dünyanın en büyük LNG ihracatçısı konumuna yükselmiş, 2010 yılı itibarıyla yıllık üretim kapasitesi 77 milyon tona ulaşmıştır. Ekim 2001'de, ülkenin ekonomi, enerji ve yatırım politikalarını yürütmek üzere Ekonomik İşler ve Yatırım Yüksek Konseyi kurulmuştur. Ağustos 1995'te bilimsel ve kültürel gelişimi desteklemek amacıyla Katar Vakfı (Qatar Foundation) kurulmuştur. Aynı dönemde Katar, Londra'daki Harrods mağazasının mülkiyetini devralmış; Paris Saint-Germain futbol kulübünde çoğunluk hissesi edinmiş ve İspanyol futbol kulübü Barcelona ile sponsorluk anlaşması imzalamıştır.^【7】

1996 yılında Katar merkezli uluslararası yayın kuruluşu Al Jazeera yayın hayatına başlamıştır. Kanal, kuruluşundan itibaren siyasi gelişmelere geniş yer vermiş; Mısır'da hükümet karşıtı gösterileri yayın yasağına rağmen ekrana taşıması gibi yayınları nedeniyle bazı ülkelerle diplomatik gerilimlere konu olmuştur.

Şeyh Hamad döneminde Katar, Sudan'ın Darfur bölgesindeki çatışma, Lübnan'daki iç siyasi anlaşmazlıklar ve Filistin'de Hamas-Fetih ayrılığı gibi konularda arabuluculuk girişimlerinde bulunmuştur.

Şeyh Hamad'in emirliği döneminde Katar, dış politikada daha etkin bir rol üstlenmiş ve çeşitli bölgesel krizlerde arabuluculuk girişimlerinde bulunmuştur. Bu kapsamda Sudan'ın Darfur bölgesindeki çatışmalar, Lübnan'daki siyasi anlaşmazlıklar ve Filistin'deki Hamas-Fetih ayrılığına ilişkin diplomatik süreçlerde yer almıştır.

Arap Baharı sürecinde Katar, bazı ülkelerdeki halk hareketlerine destek veren politikalar izlemiştir. Suriye'de, dönemin Devlet Başkanı Beşşar Esad'a önce görevi bırakması çağrısında bulunulmuş, ardından hükümetin göstericilere yönelik sert müdahalesi nedeniyle Şam ile ilişkiler kesilmiştir. Libya'da ise Katar, NATO liderliğindeki askeri misyonu destekleyerek savaş uçakları göndermiş ve Libyalı muhaliflere askeri ve mali destek sağlamıştır.

Ekim 2012'de Şeyh Hamad, Hamas'ın Gazze Şeridi'nde kontrolü ele almasından sonra bölgeyi ziyaret eden ilk devlet başkanı olmuş ve bu ziyarette toplam 400 milyon dolar tutarında proje ve yatırım sözü vermiştir. 2007 yılında İsrail'in dönemin Dışişleri Bakanı Tzipi Livni ile Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda görüşmüştür. Katar, Doha'da bir İsrail ticaret ofisinin faaliyet göstermesine izin vermiş, bu ofis İsrail'in 2008 sonundaki Gazze saldırıları üzerine kapatılmıştır.

Şeyh Hamad'in emirliği döneminin sonlarında Katar'da Afganistan Talibanı'na ait bir siyasi ofis açılmış; bu ofis daha sonraki yıllarda ABD ile Taliban arasında yürütülen müzakerelerde temas noktalarından biri olarak kullanılmıştır. Aynı dönemde Katar Havayolları'nın uluslararası ölçekte faaliyetlerini genişletmesi desteklenmiş ve Doha'da inşa edilen, Şeyh Hamad'ın adını taşıyan uluslararası havalimanı hizmete açılmıştır.

Bu dönemde Katar'ın İran, Hamas ve Mısır'daki Müslüman Kardeşler hareketiyle geliştirdiği ilişkiler, bazı bölge ülkeleri ile Batılı müttefikler tarafından eleştirilmiştir. Bahreyn ve Birleşik Arap Emirlikleri 2020 yılında İsrail ile diplomatik ilişkiler kurarken, Katar bu sürece katılmamıştır. Şeyh Temim döneminde Bahreyn, Mısır, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri tarafından Katar'a yıllar süren bir abluka uygulanmış; bu ablukanın bir bölümünün, Şeyh Hamad döneminde sürdürülen politikalarla ilişkilendirildiği bildirilmiştir.^【8】

Şeyh Hamad, aralarında Şeyha Mözze bint Nasır el-Misned'in de bulunduğu birden fazla evlilik yapmıştır. Şeyh Hamad, ülkeler arasındaki ikili ilişkilerin güçlendirilmesine ve işbirliği alanlarının geliştirilmesine yönelik çabaları nedeniyle çeşitli Arap ve yabancı ülkeler tarafından kendisine verilen çok sayıda nişan ve madalya ile onurlandırılmıştır.

Şeyh Hamad, 25 Haziran 2013 tarihinde emirlik görevini veliaht prensi olan oğlu Şeyh Temim bin Hamad Al Sani'ye devretmiştir. Bu görev değişimi, Körfez İşbirliği Konseyi ülkelerinde iktidarın gönüllü ve barışçıl biçimde devredildiği az sayıdaki örneklerden biri olarak değerlendirilmiştir.

Katar Emirlik Divanı'nın açıklamasına göre, Şeyh Hamad bin Halife Al Sani 12 Temmuz 2026 (hicri 27 Muharrem 1448) tarihinde sabah saatlerinde 74 yaşında vefat etmiştir. Katar Haber Ajansı da vefat haberini duyurmuş ancak ölüm nedenine ilişkin bilgi vermemiştir.

Şeyh Hamad bin Halife Al Sani'nin vefatının ardından çeşitli ülkelerin devlet ve hükümet yetkilileri taziye mesajları yayımlamıştır. Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi, Katar Devleti, Emir Şeyh Temim bin Hamad Al Sani, hükümeti ve halkına başsağlığı dileklerini iletmiştir. Pakistan Cumhurbaşkanı Asif Ali Zerdari de Şeyh Temim bin Hamad Al Sani'ye, Katar hükümetine ve halkına taziye mesajı göndermiş, Şeyh Hamad'in Katar'ın gelişimine yaptığı katkılara değinmiştir. Birleşik Arap Emirlikleri Cumhurbaşkanı Muhammed bin Zayed Al Nahyan da yayımladığı taziye mesajıyla Katar halkına ve yönetimine başsağlığı dileklerini iletmiştir.