Hasan Hüsrev Hatemi (12 Aralık 1938, İstanbul – 2 Nisan 2026), Türk hekim, akademisyen, şair ve yazardır. İç hastalıkları ve endokrinoloji alanlarında uzmanlaşmış, İstanbul Üniversitesi ve Cerrahpaşa Tıp Fakültesi’nde akademik görevlerde bulunmuş, aynı zamanda şiir, deneme, hatıra ve çeviri türlerinde eserler vermiştir. Şiirlerinde toplumsal meseleler, kültür tarihi ve insanın varoluşuna ilişkin temaları işlemiştir.

Hasan Hüsrev Hatemi, 2005 - (Anadolu Ajansı)

Doğumu ve Ailesi

Hasan Hüsrev Hatemi, 12 Aralık 1938 tarihinde İstanbul’da doğmuştur. Yazı ve şiirlerinde zaman zaman “Hasan Hüsrev” ve “Ali Fikret” imzalarını kullanmıştır.^【1】

Babası Ali Asgar Hatemi, İran Azerbaycanı’nda yer alan Selmas şehrinden İstanbul’a göç etmiş bir aileye mensup olup kırtasiyecilik yapmıştır. Annesi Cemile Bilali Hanım, 1896–1900 yılları arasında ekonomik nedenlerle İstanbul’a yerleşmiş bir ailenin kızıdır. Aile, diğer aile fertleriyle birlikte İstanbul’da Kurtuluş Caddesi’ndeki Modern Apartmanı’nda ikamet etmiştir.^【2】

Hatemi’nin ağabeyi, çocuk hastalıkları alanında profesör olan ve 1980 yılında hayatını kaybeden Prof. Dr. Nadir Hatemi’dir. İkiz kardeşi ise hukuk profesörü ve yazar Prof. Dr. Hüseyin Hatemi’dir.

İkiz kardeşler 12 Aralık 1938 tarihinde aynı evde doğmuşlardır. İlkokuldan lise son sınıfa kadar aynı okulda ve aynı sınıfta eğitim görmüşlerdir. Mahalle çevresinde birbirlerine Azeri lehçesinden geldiği değerlendirilen “ede” hitabını kullanmaları nedeniyle “Edeler” lakabıyla tanınmışlardır.^【3】

Eğitimi

Hasan Hüsrev Hatemi, ilk ve ortaöğrenimini İstanbul’da tamamlamıştır. Şişli Talat Paşa İlkokulu’nda başladığı öğrenim hayatını Şişli Ortaokulu’nda sürdürmüş; 1956 yılında Atatürk Erkek Lisesi’nden mezun olmuştur.^【4】 Lise yıllarında aruz veznine ilgi duymaya başlamış; bu dönemde aruzla yazılmayan şiiri şiir olarak kabul etmeyen bir tutum benimsemiştir.

Yükseköğrenimini İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde tamamlamış ve 1962 yılında mezun olmuştur. Tıp fakültesinde öğrenciyken 1959 yılında, ilerleyen yıllarda eşi olacak Sezer Göze ile tanışmıştır. 1963 yılında evlenmişlerdir. Bu evlilikten iki çocukları olmuştur.

Akademik Kariyeri

Hatemi, mezuniyetinin ardından akademik çalışmalarına İstanbul Üniversitesi’nde devam etmiştir. 1966 yılında iç hastalıkları uzmanlığını kazanmış; 1971 yılında doçent, 1978 yılında ise Cerrahpaşa Tıp Fakültesi’nde iç hastalıkları profesörü olmuştur.

1982–1986 yılları arasında Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Nükleer Tıp Anabilim Dalı Başkanlığı görevini yürütmüştür. 1999–2002 yılları arasında İç Hastalıkları Anabilim Dalı Başkanlığı görevini üstlenmiştir.^【5】 1986 yılında kurulan Tıp Tarihi Araştırmaları adlı yıllık yayının editörlüğünü yapmıştır.

2006 yılında emekli olmuştur. Emekliliğinin ardından Alman Hastanesi’nde iç hastalıkları ve endokrinoloji uzmanı olarak görev yapmaya devam etmiştir. Endokrinoloji alanında ders kitabı kaleme almış; çok sayıda öğrenci yetiştirerek tıp eğitimine katkı sağlamıştır.

Edebi Kişiliği ve Yapıtları

Şiiri

Hasan Hüsrev Hatemi, ilk şiirlerini ikiz kardeşi Hüseyin Hatemi ile birlikte altı buçuk–yedi yaşlarında yazmaya başlamıştır. Şiirlerini Fikir ve Sanatta Hareket, Mavera, Türk Edebiyatı, Dergah, Düş Çınarı ve Tarih ve Toplum gibi dergilerde yayımlamıştır. Ayrıca Cumhuriyet, Tercüman, Milliyet ve Zaman gazetelerinde de şiir ve yazıları yayımlanmıştır.

İlk şiiri olan “İkbal Gazeli”, 1963 yılında İslam dergisinin şiir yarışmasında birincilik ödülü kazanmıştır. İlk şiir kitabı Eski Kentte Bir Gece 1968 yılında yayımlanmıştır. Bu eseri sırasıyla Akşam Gümrükçüleri (1972), Şiirler (1984), Lodosçu (1987), Grili Çocuk (1988), Bütün Şiirler (1990), Gün Akşamlıdır (1994), Çengelköy'de Bir Çeng (1996), Şiirler (1968–1990), Şiirler (1990–2000), Karakavak Şiirleri ve On Yıl Öncekiler (2005), Kişver: Son Şiirler, İlk Şiirler (2011) ve Şiirler (2013) adlı kitaplar izlemiştir.

Hatemi, şiirlerinde ferdi konulardan çok toplumsal meselelere yönelmiş ve muhalif bir tutum geliştirmiştir. Kültür tarihi, coğrafya ve millet macerası şiirlerinde işlenen başlıca temalar arasında yer almıştır. Kendi ifadesine göre muhalefeti, “başta hükm-i zaman ve ölüm olmak üzere ‘insan oluş durumu’na karşı” bir muhalefettir.

Şiirinde etkilendiği isimler arasında Yunus Emre, Hafız-ı Şirazi, Fuzuli, Pir Sultan Abdal, Yahya Kemal, Tevfik Fikret, Cenap Şahabettin, Nazım Hikmet, Attila İlhan ve Ece Ayhan yer almıştır. Biçim özellikleri ve şiiri kavrayışı bakımından Ahmet Haşim’e, tarih ve toplum karşısında geliştirdiği tutum açısından ise Yahya Kemal’e yakın bulunmuştur.

Gelenekten yararlanan, şiirini metinlerarası ilişkilerle besleyen bir şair olarak tanımlanan Hatemi’nin Karakavak adlı bir şiir albümü de yayımlanmıştır. “Grili Çocuk” adlı şiiri O. Pamir tarafından bestelenmiş; M. Işık tarafından bestelenen şiirleri ise Gün Akşamlıdır adlı kasette bir araya getirilmiştir.^【6】

Deneme, Hatıra ve Diğer Nesir Yapıtları

Hasan Hüsrev Hatemi, şiirin yanı sıra deneme ve hatıra türlerinde de çok sayıda eser vermiştir. Yazılarında insan, hayat, ölüm, kader, inanç ve tasavvuf konularını işlemiştir. Deneme kitaplarının başlıcaları Yozlaşmadan Uzlaşmak (1988), Hoşça Bak Zatına (1988), Çelebi, Bizi Unutma (1989), Türk Aydını: Dünü-Bugünü (1991), Baba Ben Druid miyem? (1996), Kimlik Kuyusu (1997), Darülfünun ve Darüşşifa (1998), Aydın, Toplum ve Tarih (1998), Eriyen Mumlar (1998), Dekorlar Kaldı Geride (2008), İl, Dil, Din Üzerine (2010), Bilim Tarihi ve Kültür Yazıları (2013), Görüntüler ve Görüşler (2014) adlı eserlerdir.

Hatıra türündeki başlıca yapıtları ise Anıcak Ol Meclisi (2001), Karton Kutudan Güfteler (2002), Anılar: Ömür Süvarisi (2007), Hüsrev Hatemi’den Duyduklarımız (2008) ve Tapu Sicil Muhafızının Anıları: Zerrât-ı Tahattur (2014) adlı kitaplardır.

Edebiyat araştırmacısı Beşir Ayvazoğlu, Hatemi’yi Defterimde 40 Suret (1999) adlı eserinde “unutulmuş değerleri tozlu kitaplar arasında bulup gün ışığına çıkaran bir edebiyat arkeoloğu ve bir anılar kuyumcusu” olarak nitelendirmiş, onu “bütün kültürün tapu sicil muhafızı” şeklinde tanımlamıştır.

Çeviri ve Derleme Çalışmaları

Hatemi, başta Mevlana ve Ömer Hayyam rubaileri olmak üzere çeşitli çeviriler yapmıştır. Bu alandaki yapıtları arasında Hz. Mevlana’dan Rubailer: Vuslat Denizi (2010) ve Rubailer / Ömer Hayyam (2012) yer almaktadır. Göğe Giden Kervanlar: Mevlâna’dan Deyişler (2006) ve Osmanlı İmparatorluğu’ndan Yeni Nizamların Cedreli Türkiye (1988) ise derleme niteliğindedir.

Ödülleri

1963 yılında, “İkbal Gazeli” şiiriyle İslam Dergisi Şiir Yarışması’nda birincilik ödülü kazanmıştır. 1988 yılında Yozlaşmadan Uzlaşmak adlı eseriyle Türkiye Yazarlar Birliği Deneme-Eleştiri Ödülü’ne layık görülmüştür. 1994 yılında ise Gün Akşamlıdır adlı şiir kitabıyla Türkiye Yazarlar Birliği “Yılın Şairi” Ödülü’nü almıştır.^【7】

Üyelikleri

Hatemi, Türk Edebiyatı Vakfı ve Eczacıbaşı Kültür Girişimi üyesidir.

Vefatı

Prof. Dr. Hasan Hüsrev Hatemi, 2 Nisan 2026 tarihinde 88 yaşında vefat etmiştir. Vefatı, Dergah Yayınları’nın sosyal medya hesabı aracılığıyla "Prof. Dr. Hasan Hüsrev Hatemi, bu fani dünyaya veda etti. Ağabeyimiz, dostumuz, doktorumuz, dert ortağımız, yazarımızdı. Yüce Allah onu rahmet deryalarında ağırlasın, ailesine, meslektaşlarına, dostlarına, talebelerine sabırlar ihsan eylesin. Nice hastaya şifa, nice talebeye ilim, nice insana tebessüm, nice çiçeğe göz oldu. Yol gösterdikleri, elinden tuttukları, sohbetine mahrem ettikleri daha fazladır. Şimdi bunların hepsi onun ahiret yolculuğunda heybesinden taşıyor. 'İyi biliriz' Hatemi ağabey. Yolun açık, mekanın cennet olsun." mesajıyla kamuoyuna duyurulmuştur.^【8】