HAVELSAN KAŞİF

KAŞİF, HAVELSAN tarafından geliştirilmiş modüler bir Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) çözümüdür. Hem masaüstü hem de web tabanlı uygulamalar için ayrı istemci kütüphaneleri (KAŞİF-J ve KAŞİF-W) ile sunucu bileşeni (KAŞİF-S) olmak üzere üç ana modülden oluşur. Amacı kara, deniz ve hava harekâtlarında gerçek zamanlı ve tarihsel coğrafi verilerin toplanması, işlenmesi ve görselleştirilmesi yoluyla durumsal farkındalık sağlamaktır.

Tarihçe ve Gelişim Süreci

KAŞİF’in temelleri, HAVELSAN’ın 1990’ların sonlarında askeri simülasyon ve komuta-kontrol ihtiyaçlarına yönelik CBS altyapı projeleriyle atılmıştır. Başlangıçta Java tabanlı bir masaüstü istemci kütüphanesi olarak geliştirilen KAŞİF-J, sonraki yıllarda hem gerçek zamanlı hareketli platform takibi hem de semboloji desteğiyle zenginleştirilmiştir. 2005–2010 döneminde mobil ve web tabanlı gereksinimlerin artmasıyla KAŞİF-W projesi başlatılmış; bu aşamada WebGL destekli 2B/3B harita görselleştirme yetenekleri eklenmiştir. Paralel olarak, askeri ve sivil kuruluşların coğrafi veri servislerini ortak platformda sunması amacıyla OGC (Open Geospatial Consortium) standartlarını kullanan KAŞİF-S modülü oluşturulmuştur. 2012–2015 yılları arasında yürütülen saha testleri ve entegrasyon çalışmaları sonucunda, günümüzde kullanımda olan modüler yapıya ulaşılmıştır.

Mimarî ve Bileşenler

KAŞİF-J (Java İstemci Kütüphanesi)

KAŞİF-J, Java Virtual Machine (JVM) üzerinde çalışan masaüstü tabanlı bir CBS istemcisidir. OpenGL tabanlı çizim motoru sayesinde hem 2B harita katmanlarını hem de 3B arazi modellerini gerçek zamanlı sunar. NATO APP-6A/6B/6D, MIL-STD-2525C ve TAF MS-76-2 gibi uluslararası askeri semboloji standartlarına uygun semboller barındırır. Ayrıca WMS, WFS, WCS ve WMTS protokolleri aracılığıyla raster ve vektör veri katmanlarını sunucudan alıp istemciye aktarabilir. Çok çekirdekli işlemcilerde paralel veri işleme yeteneği ile yüksek performans sağlar; rol tabanlı erişim denetimi (RBAC) ve uçtan uca şifreleme (HTTPS/TLS) gibi güvenlik işlevleri içerir.

KAŞİF-J ()

KAŞİF-W (Web Tabanlı İstemci Kütüphanesi)

KAŞİF-W, modern web tarayıcılarında çalışan JavaScript/TypeScript tabanlı bir istemcidir. WebGL destekli 2B/3B arazi modelleme ve harita katmanları, kullanıcıların tarayıcı üzerinden entegre coğrafi veriye erişmesine imkân tanımaktadır. Zaman serili veri gösterimi (time slider) ile tarihsel veya gerçek zamanlı sensör verilerini oynatabilir. Semboloji yönetimi, alan/mesafe/tampon bölge gibi temel coğrafi analiz araçları içerir. CMAPI 1.3.0 uyumluluğu sayesinde harici komuta-kontrol sistemleri ile standart temelli entegrasyon sağlar. Sunucuya yönelik RESTful ve WebSocket tabanlı veri akışı desteği mevcuttur.

KAŞİF-W ()

KAŞİF-S (Sunucu Bileşeni)

KAŞİF-S, OGC uyumlu harita ve veri servisleri (WMS, WFS, WCS, WMTS) sunan ölçeklenebilir bir sunucu altyapısıdır. GeoTIFF, ECW, MrSID gibi raster formatlardan; ESRI Shapefile, GeoJSON, KML, PostGIS gibi vektör formatlardan veri alır ve bunları istemcilere dinamik olarak dağıtır. S57/S63/AML formatındaki elektronik seyrüsefer haritaları (ENC) entegrasyonu sayesinde denizcilik uygulamalarına da hizmet eder. NETCDF, GRIB ve Metar gibi meteorolojik veri formatlarını coğrafi referanslı katmanlara dönüştürebilir. Coğrafi analiz motoru, viewshed, network analysis gibi karmaşık hesaplamaları sunucu tarafında gerçekleştirir. Küme (cluster) mimarisi ile yüksek erişilebilirlik ve yük dengeleme sağlayarak büyük veri kümelerinin gerçek zamanlı işlenmesine imkân tanır.

KAŞİF-S ()

Teknik Özellikler ve Standartlar

OGC Uyumlu Veri Servisleri

• WMS (Web Map Service): Raster haritaları dinamik katmanlar halinde sunar.
• WFS (Web Feature Service): Vektör coğrafi özelliklerini JSON veya GML formatında iletir.
• WCS (Web Coverage Service): Dijital arazi modelleri ve raster veri kümelerini paylaşır.
• WMTS (Web Map Tile Service): Harita dilimleme (tile) tekniğiyle hızlı harita tarama deneyimi sunar.
• Projeksiyon dönüşümleri (WGS84, UTM, ED50) sunucu tarafında otomatik olarak yönetilir.

Askerî Semboloji Standartları

• NATO APP-6A/6B/6D, MIL-STD-2525C ve TAF MS-76-2 uyumlu sembol kütüphaneleri, kara, deniz ve hava unsurlarını hiyerarşik olarak tanımlar.
• Kullanıcı tanımlı sembol ekleme özelliği, özel görev gereksinimlerine uygun görselleştirme yapmayı mümkün kılar.

Veri Formatları ve Entegrasyon

• Raster Format Desteği: GeoTIFF, ECW, Erdas IMG, MrSID.
• Vektör Format Desteği: ESRI Shapefile, GeoJSON, KML, GML, PostGIS.
• ENC (Electronic Navigational Chart): S57/S63/AML formatındaki elektronik seyir haritaları, deniz platformları için hassas rota planlamayı destekler.
• Meteorolojik Veriler: GRIB, NETCDF ve Metar gibi haberleşme formatları, deniz ve hava operasyonlarında risk analizini sağlar.

Güvenlik ve Erişim Kontrolü

• RBAC (Role-Based Access Control): Kullanıcı rolleri, harita katmanlarına ve analiz işlevlerine erişim izinlerini belirler.
• HTTPS/TLS ile Uçtan Uca Şifreleme: Veri aktarımında dinleme ve değişiklik girişimlerini engeller.
• Denetim Kayıtları (Audit Logs): Kullanıcı etkinlikleri ve veri erişimleri geriye dönük incelemeye uygun olarak kaydedilir.

Performans ve Ölçeklenebilirlik

• GPU hızlandırmalı 3B arazi modelleme (istemci tarafında) ve paralel veri işleme (sunucu tarafında) ile yüksek performans sağlar.
• Küme (cluster) mimarisi ve önbellekleme (GeoWebCache) ile katmanlı harita verilerinin hızlı dağıtımını sağlar.
• Veri tabanı indeksleme (GiST, SP-GiST) ve piramit katman oluşturma (overviews) teknikleriyle büyük raster ve vektör verilerin işlenme süresi kısalır. 

İşlevsellik ve Modüller

Harita Görselleştirme ve Modelleme

KAŞİF, çok katmanlı 2B/3B harita sunumunu destekler. Uydu görüntüleri, topografik haritalar, altyapı katmanları ve dijital yükseklik modelleri (DEM) sunucuya yüklendikten sonra istemci tarafında dinamik olarak görüntülenebilir. Kullanıcılar, harita katmanlarının gösterim hiyerarşisini ayarlayabilir; sembol setlerini açıp kapatarak bilgi yoğunluğunu kontrol edebilirler. Üçüncü boyutlu arazi modelleri, görüş alanı (viewshed) analizi, yükseklik profili çıkarma ve gölgeleme hesaplamaları için temel oluşturur.

Coğrafi Analiz Araçları

• Temel Analizler: Poligon kesişim, tampon bölge (buffer), yakınlık (proximity), alan ve mesafe hesaplama gibi temel coğrafi işlemler, mekânsal verilerin daha iyi anlaşılmasını ve karar süreçlerinin desteklenmesini sağlar.
• Ağ Analizi (Network Analysis): Karayolu ağı, deniz rotaları veya hava trafik koridorları üzerinde en kısa ya da en ekonomik rotanın hesaplanması, lojistik planlama ve operasyonel verimlilik açısından öneme sahiptir.
• Viewshed Analizi: Kritik gözetleme noktalarından görünürlük alanı belirleme; radar ve elektro-optik sistemlerin yer seçiminde kullanılır.
• Zaman Serili Veri İşleme: Gerçek zamanlı platform takibi (örneğin kara birlikleri, deniz platformları) ve tarihsel hareket verilerinin analizine imkân tanır.

Elektronik Seyir Haritaları (ENC)

S57/S63/AML formatındaki elektronik seyir haritaları, deniz platformlarının navigasyon ve harekât planlamasında kritik öneme sahiptir. KAŞİF-S, bu formatlardaki ENC dosyalarını işleyerek deniz aşırı rota güvenliğini artırır. Su altı topografisi, su derinlikleri ve tehlike alanları gibi bilgiler harita üzerinde katmanlı olarak sunulur. EMC (electronic nautical chart) güncellemeleri periyodik olarak sunucuda işlenir; böylece denizaltı ve yüzey gemilerinin seyir güvenliği desteklenir.

Meteorolojik ve Oşinografik Veriler

KAŞİF-S, GRIB ve NetCDF formatındaki meteorolojik verileri coğrafi referanslı katmanlara dönüştürür. Rüzgâr hızı/yönü, basınç, sıcaklık, yağış, dalga yüksekliği ve deniz akıntı bilgileri dinamik harita katmanı olarak sunulur. Deniz ve hava harekâtlarında risk analizini destekleyen bu katmanlar, gemi ve uçuş planlamalarında rotanın meteorolojik koşullara göre uyarlanmasına imkân verir.

Kullanım Alanları

Kara Kuvvetleri ve Taktik Komuta Merkezleri

Kara birliklerine ait GPS verileri, taktik komuta merkezlerine gerçek zamanlı olarak iletilir. Birliklerin konum değiştirmeleri, ikmal hatları ve harekât planları harita üzerinde gösterilerek karar vericilere anlık geri bildirim sağlar. Elektronik harp sistemlerinden gelen algılama noktaları, KAŞİF-J üzerinde sembollerle görselleştirilir; bu sayede muhtemel tehditler erkenden tespit edilir. Taktik planlama modülleri, hem yönetsel hem de saha ekibine yönelik rota optimizasyonu ve ikmal destek çözümleri sunar.

Deniz Kuvvetleri ve Denizaltı Platformları

KAŞİF-W, savaş gemileri, deniz karakol gemileri ve denizaltı platformlarında gemi üstü komuta-kontrol merkezlerinde kullanılır. S57/S63 tabanlı ENC haritaları, denizaltıların hassas konumlandırma ve rota güvenliği ihtiyaçlarını karşılar. 2016’da Pakistan Donanması’nın Agosta 90B denizaltı modernizasyonu projesinde, HAVELSAN tarafından geliştirilen KAŞİF CBS çözümü entegre edilmiştir. Bu projede denizaltı navigasyonu, su altı tehlike haritaları ve sonar verilerinin harita üzerinde birlikte işlenmesi sayesinde harekât güvenliği artırılmıştır.

Hava Kuvvetleri ve İnsansız Hava Araçları (İHA)

KAŞİF-W, hava sahası verileri, irtifa katmanları ve meteorolojik katmanları kullanarak uçuş planlama desteği sağlar. Radar izleme noktaları ve olası tehdît senaryoları, komuta-kontrol merkezi haritasında dinamik olarak güncellenir. İHA görevlerinde görüş hattı ötesi (beyond-line-of-sight) uydu haberleşmesi (SATCOM) destekli link, uzun menzilli görüntü istihbarat (ISR) görevlerini mümkün kılar.

Sivil Afet Yönetimi ve Kentsel Planlama

Deprem, sel ve yangın gibi afet senaryolarında KAŞİF, kritik altyapı noktalarını, nüfus yoğunluğu haritalarını ve lojistik dağıtım hatlarını analiz eder. Tahliye planlama modülleri, en uygun güzergâhları çıkararak sivil savunma birimlerinin müdahale süresini kısaltır. Şehir planlamasında, altyapı projeleri ve yeşil alan yönetimi için coğrafi analizler yapılabilir; bu sayede sürdürülebilir kentsel gelişim hedefleri desteklenir.

Uluslararası İş Birlikleri ve Örnek Projeler

Pakistan—Agosta 90B Denizaltı Modernizasyonu

2016’da Pakistan Donanması’nın Agosta 90B sınıfı denizaltılarının modernizasyonu projesinde, HAVELSAN tarafından KAŞİF-S ve KAŞİF-J modülleri entegre edilmiştir. Bu proje kapsamında:

• Denizaltı Navigasyonu: S57/S63 tabanlı ENC haritaları, su altı topografyası ve derinlik verilerini sunucuya entegre ederek, denizaltının hassas konumlandırma kabiliyetini artırmıştır.
• Taktik Planlama ve Durumsal Farkındalık: Su altı tehlike alanları, sonar verileri ve manyetik anomali tarama (MAD) bilgileri harita üzerinde birlikte işlenerek mürettebata gerçek zamanlı harekât desteği sunulmuştur.
• Komuta-Kontrol Entegrasyonu: Pakistan Donanması’ndaki yerel komuta-kontrol sistemleri ile KAŞİF-W tabanlı ortak harita platformu oluşturulmuş, hem denizaltı hem de yüzey platformları arasında merkezi koordinasyon sağlanmıştır.

Suudi Arabistan ve Diğer Ortaklıklar

Suudi Arabistan Kraliyet Kuvvetleri’ne yönelik projelerde KAŞİF-S sunucusu ve KAŞİF-W istemcisi kullanılarak çok uluslu tatbikatlarda ortak harita platformları kurulmuştur. Özellikle sıcak iklim koşullarında meteorolojik verilerin entegrasyonu, çöl bölgelerinde İHA/UGV görevlerinin planlanmasında avantaj sağlamıştır. Orta Asya ve Kuzey Afrika’daki iş birliklerinde, altyapı kısıtlı bölgelerde düşük bant genişliğine uygun istemci modülleri tercih edilmiştir.

Lisanslama, Eğitim ve Destek

Lisanslama Modeli

KAŞİF, modüler lisanslama yapısına sahiptir. Kullanıcı kurumlar, ihtiyaçlarına göre KAŞİF-J, KAŞİF-W veya KAŞİF-S bileşenlerini ayrı ayrı veya paket hâlinde lisanslayabilir. Eşzamanlı kullanıcı sayısı, analiz modülleri ve ek semboloji paketleri, lisans anlaşmalarına göre belirlenir. Yıllık bakım sözleşmesi kapsamında yazılım güncellemeleri, hata düzeltmeleri ve teknik destek hizmetleri sunulur.

Eğitim ve Sertifikasyon

HAVELSAN Akademi aracılığıyla verilen eğitim programları, KAŞİF-J ve KAŞİF-W kullanıcılarına yönelik başlangıç ve ileri düzey kursları içerir. Temel derslerde harita katmanı oluşturma, semboloji yönetimi ve temel analiz araçlarının kullanımı işlenir. İlerleyen aşamalarda sunucu altyapısı kurulumu, performans optimizasyonu ve veri güvenliği konuları ele alınır. Proje bazlı eğitimler, entegrasyon süreçlerinde sahada kullanılacak özel modüllerin eğitimini kapsar.