Hazar Denizi'nde İran Gemisine Yönelik Ukrayna Saldırısı (2026)

Hazar Denizi'nde İran Gemisine Yönelik Ukrayna Saldırısı, 25 Temmuz 2026 tarihinde Ukrayna kuvvetlerinin Hazar Denizi'nde seyreden İran bağlantılı bir gemiyi hedef aldığı saldırıdır. Olayın ardından İran ile Ukrayna arasında diplomatik gerginlik yaşanmıştır. İran Dışişleri Bakanlığı, saldırıya uğrayan geminin bir ticaret gemisi olduğunu, saldırı sonucunda bir denizcinin hayatını kaybettiğini ve en az bir denizcinin de yaralandığını açıklamıştır. Ukrayna Güvenlik Servisi (SBU) ve Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ise hedef alınan geminin, uluslararası yaptırımları ihlal ederek İran ile Rusya arasında askeri kargo taşıdığını öne sürmüştür. Saldırının ardından İran, Ukrayna'nın Tahran Maslahatgüzarını Dışişleri Bakanlığına çağırmış ve olayı düşmanca ve suç niteliğinde bir eylem olarak nitelendirerek kınamıştır.

Ukrayna Güvenlik Servisi (SBU), 25 Temmuz 2026 tarihinde Hazar Denizi'nde İran ile Rusya arasında askeri kargo taşıyan bir gemiye saldırı düzenlendiğini açıklamıştır.^【1】Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, sosyal medya platformu üzerinden yaptığı açıklamada, Ukrayna kuvvetlerinin Hazar Denizi sularında uzun menzilli saldırılarla önemli sonuçlar elde ettiğini, bu kapsamda İran ile bağlantılı askeri kargo sevkiyatında kullanılan gemiler ile bir savaş gemisinin hedef alındığını belirtmiştir.^【2】 SBU, hedef alınan geminin uluslararası yaptırımlardan kaçınarak faaliyet gösterdiğini ve iki ülke arasında askeri kargo taşıdığını doğrulamıştır.^【3】

İran Dışişleri Bakanlığı, saldırıya uğrayan geminin bir ticaret gemisi olduğunu bildirmiştir. Bakanlığa göre gemi, Rusya'nın Astrahan Limanı'ndan İran'ın Enzeli Limanı'na seyir halindeyken 25 Temmuz sabahı erken saatlerde saldırıya uğramış, geminin köprüsü tahrip olmuş, bir denizci hayatını kaybetmiş, bir diğer denizci de yaralanmıştır.^【4】

İran Dışişleri Bakanlığı, 25 Temmuz gecesi yayımladığı bildiride saldırıyı şiddetle kınamış ve olayı Birleşmiş Milletler Şartı'nın 2/4. maddesinin ihlali ile bir saldırganlık eylemi olarak nitelendirmiştir.^【5】Bakanlık, Ukrayna yönetiminin saldırıyı üstlenmiş olmasının, Kiev'in İran'a yönelik irrasyonel ve düşmanca tutumunun sürdüğünü gösterdiğini belirtmiştir.^【6】Bildiride, İran'ın Rusya-Ukrayna çatışmasına hiçbir zaman doğrudan müdahil olmadığı yinelenmiş, saldırının uluslararası hukuka aykırı bir eylem teşkil ettiği ve savaşın kapsamını tehlikeli biçimde genişletme girişimi olduğu ifade edilmiştir.

Bakanlık, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ni, Avrupa ülkelerini ve tüm BM üyesi devletleri sorumlu bir tutum almaya, Ukrayna hükûmetini de bu eylemden hesap vermeye çağırmıştır.^【7】Bakanlık ayrıca, uluslararası hukuk ve meşru müdafaa hakkı çerçevesinde İran'ın ulusal çıkarlarını ve güvenliğini savunmaktan çekinmeyeceğini, olayın sonuçlarının sorumluluğunun Ukrayna hükûmetine ve destekçilerine ait olacağını vurgulamıştır.^【8】İran, Zelenskiy'nin "maceracılığının" doğuracağı sonuçlardan yine Ukrayna'nın sorumlu olacağı uyarısında bulunmuştur.^【9】

Ukrayna'nın Tahran Maslahatgüzarı, 25 Temmuz gecesi İran Avrasya İşleri Genel Müdürü tarafından Dışişleri Bakanlığına çağrılmış, kendisine İran'ın saldırıya ilişkin protestosu iletilmiştir.^【10】Görüşmede İranlı yetkili, saldırının yalnızca BM Şartı'nın temel ilkelerinin ihlali ve bir saldırganlık eylemi olmadığını, aynı zamanda Hazar Denizi'ne kıyısı bulunan tüm devletlerin güvenliğine yönelik açık bir tehdit oluşturduğunu belirtmiştir.^【11】 Yetkili, Ukrayna hükûmetinin saldırıdan sorumlu tutulması ve saldırıyı emreden ile gerçekleştirenlerin adalet önüne çıkarılması gerektiğini vurgulamıştır.^【12】

Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, konuya ilişkin sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Ukrayna'nın eyleminin İsrail'in isteği doğrultusunda Avrupa'yı savaşın içine çekmeyi amaçladığını ve Birleşmiş Milletler Şartı'nın açık bir ihlali olduğunu ileri sürmüştür. Erakçi, Avrupa Birliği Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas ve Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ile yaptığı telefon görüşmelerinde, Kiev yönetiminin eyleminin “cevapsız kalmayacağını” açıkça ifade ettiğini belirtmiştir.^【13】

Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bakayi, 27 Temmuz Pazartesi günü düzenlediği haftalık basın toplantısında, Ukrayna'nın eyleminin Birleşmiş Milletler Şartı'na aykırı, hukuka aykırı ve hesapsızca bir girişim olduğunu, bu eylemin cevapsız kalmayacağını yinelemiş, olayın sonuçlarının öngörülemez olacağını belirtmiştir.^【14】

İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Başkanı İbrahim Azizi, 27 Temmuz'da sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, “Ukrayna yakında İran'ın hiçbir eylemi karşılıksız bırakmadığını anlayabilir” uyarısında bulunmuştur. Azizi, İran'a yönelik saldırıların her zaman bir bedeli olduğunu, ABD ve İsrail'in de bu durumun farkında olduğunu vurgulamış, yanlış hesap yapan ülkelerin sayısının arttığını ima etmiştir.^【15】

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, saldırıya ilişkin açıklamasında hedef alınan ticari geminin kimliğini doğrulamamıştır. Zelenskiy ayrıca, Rusya'nın İran'ın Orta Doğu'daki askeri faaliyetlerine destek amacıyla uydu gözetim verilerini Tahran'a aktardığını iddia etmiştir. Buna göre, 2026 yılı Temmuz ayı başından itibaren Rusya'nın Körfez ülkeleri ile bu ülkelerde bulunan ABD askeri üslerine yönelik yoğun uydu gözetimi gerçekleştirdiği, elde edilen görüntülerin daha sonra İran tarafından kullanıldığının tespit edildiğini öne sürmüştür.^【16】

Zelenskiy, Rusya'nın sağladığı uydu görüntüleri ile İran'ın saldırıları arasında hem saldırı öncesi hedef belirleme hem de saldırı sonrası hasar tespiti açısından bağlantı bulunduğunu savunmuştur. Bu kapsamda, 19-20 Temmuz tarihlerinde Rus uydularının Bahreyn'de iki, Ürdün'de bir ve Kuveyt'te bir olmak üzere toplam dört hava üssünü gözetlediğini açıklamıştır.^【17】

Öte yandan Ukrayna İstihbarat Servisi (HUR), Telegram üzerinden yaptığı açıklamada, uluslararası yaptırımlar kapsamında bulunan ve İran ile Rusya arasında askeri kargo taşımacılığında kullanıldığı belirtilen gemilere yönelik saldırılar düzenlendiğini bildirmiştir.^【18】

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, saldırıda hayatını kaybeden İranlı denizci nedeniyle İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi'ye taziyelerini iletmiştir. Rusya Dışişleri Bakanlığının açıklamasına göre Erakçi, geminin sefere başladığı Astrahan bölgesindeki yerel makamların mürettebata sağladığı destek için teşekkür etmiş ve Kiev yönetiminin bu tür eylemlerine son verilmesi gerektiğini ifade etmiştir. Açıklamada ayrıca Erakçi'nin, Orta Doğu'daki gerilimin azaltılmasına yönelik diplomatik girişimlerin sürdüğü konusunda Lavrov'u bilgilendirdiği belirtilmiştir.^【19】