Hindistan Hamam Böceği Hareketi

Hamam Böceği Hareketi (İngilizce: Cockroach Janta Party; kısaltmasıyla CJP), 2026 yılında Hindistan'da eğitim sistemindeki usulsüzlük iddiaları ve ulusal sınavlarda yaşanan soru sızıntıları sonrasında ortaya çıkmış gençlik odaklı toplumsal harekettir. Hareket; eğitim sisteminde reform yapılması, sınav güvenliğinin yeniden yapılandırılması, eğitim yönetiminde hesap verebilirliğin sağlanması ve Eğitim Bakanı Dharmendra Pradhan'ın görevden ayrılması talepleri etrafında örgütlenmiştir. İlk olarak sosyal medya platformlarında faaliyet göstermeye başlamış, daha sonra Yeni Delhi başta olmak üzere ülkenin çeşitli kentlerinde oturma eylemleri, yürüyüşler ve protestolar düzenlemiştir.

Hareketin adı, Hindistan Yüksek Mahkemesi Başkanı Surya Kant'ın bir duruşma sırasında bazı işsiz gençleri "hamam böceği" (cockroach) olarak nitelendirmesinin ardından protestocular tarafından benimsenen ifadeden gelmektedir. Protestocular, aşağılayıcı olarak değerlendirilen bu ifadeyi hareketin adı ve sembolü hâline getirmiştir.

Hamam Böceği Hareketi'nin ortaya çıkışı, Hindistan'da merkezi sınav sistemine ilişkin uzun süredir devam eden tartışmalarla ilişkilendirilmiştir. Hindistan'da yükseköğretime kabul ve kamu kurumlarına personel alımları büyük ölçüde ulusal düzeyde gerçekleştirilen merkezi sınavlara dayanmaktadır. Bu sınavlarda farklı dönemlerde soru sızıntıları, organizasyon eksiklikleri ve usulsüzlük iddiaları gündeme gelmiştir.

2026 yılında ülkenin tıp fakültelerine öğrenci kabulünde kullanılan ulusal giriş sınavında soruların sınav öncesinde sızdırıldığı belirlenmiştir. Bunun üzerine sınav iptal edilmiş ve yaklaşık 2,2 milyon aday yeniden sınava girmiştir. Yeniden düzenlenen sınav sürecinde güvenlik önlemleri artırılmış, hükûmet tarafından yeni soru sızıntılarının önlenmesi amacıyla Telegram uygulamasına geçici erişim kısıtlaması getirilmiştir.

Sınavın yeniden yapılması nedeniyle öğrencilerin hazırlık süreci uzamış; sınav güvenliği, eğitim yönetimi ve kamu kurumlarının sorumluluğu kamuoyunda tartışma konusu olmuştur. Protestolar sırasında hareket temsilcileri, yaşanan sorunların yalnızca tek bir sınavla sınırlı olmadığını, eğitim sisteminde kapsamlı reform yapılması gerektiğini ifade etmiştir.

Hamam Böceği Hareketi, Mayıs 2026'da sosyal medya üzerinden örgütlenmeye başlamıştır. Hareketin kurucusu olarak Boston Üniversitesi öğrencisi Abhijeet Dipke gösterilmiştir.

İlk aşamada sosyal medya kampanyaları yürüten hareket, kısa süre içerisinde fiziksel protestolar düzenlemeye başlamıştır. Yeni Delhi'deki Jantar Mantar protesto alanı, hareketin temel toplanma noktası hâline gelmiştir. Burada oturma eylemleri gerçekleştirilmiş, basın açıklamaları yapılmış ve eğitim sistemine ilişkin talepler kamuoyuyla paylaşılmıştır.

"Cockroach Janta Party" adı kullanılmasına rağmen hareket, seçimlere katılan resmî bir siyasi parti niteliği taşımamıştır. "Janta Party" ifadesi, Hindistan'daki siyasi parti isimlerine yapılan sembolik bir göndermeyi ifade etmiştir.

Hamam Böceği Hareketi tarafından dile getirilen talepler şunlardır:

• Eğitim Bakanı Dharmendra Pradhan'ın görevden ayrılması,
• Ulusal sınavlarda yaşanan soru sızıntılarının bağımsız biçimde soruşturulması,
• Eğitim sisteminde kapsamlı reform gerçekleştirilmesi,
• Sınav güvenliğine ilişkin yeni düzenlemeler yapılması,
• Sınav usulsüzlüklerinden etkilenen öğrencilere destek sağlanması,
• Sınav süreçleri nedeniyle yaşamını yitiren öğrencilerin ailelerine tazminat ödenmesi,
• Genç işsizliğine yönelik yeni kamu politikalarının hazırlanması.

Temmuz 2026'da mühendis, eğitim reformu savunucusu ve çevre aktivisti Sonam Wangchuk, Hamam Böceği Hareketi'ne destek amacıyla Yeni Delhi'deki Jantar Mantar'da açlık grevine başlamıştır.

Yaklaşık yirmi gün süren açlık grevinin ardından 18 Temmuz 2026 tarihinde Wangchuk'un sağlık durumunun kötüleştiği bildirilmiştir. Delhi Polisi, doktor tavsiyesi ve mahkeme talimatı doğrultusunda Wangchuk'u hastaneye sevk etmiştir.

Hamam Böceği Hareketi ise Wangchuk'un kendi rızası ve ailesinin onayı olmaksızın hastaneye götürüldüğünü ileri sürmüştür. Polis müdahalesi sırasında protestocular ile güvenlik güçleri arasında kısa süreli arbede yaşanmıştır. Olayın ardından Jantar Mantar çevresindeki güvenlik önlemleri artırılmış ve bölgeye ilave polis ekipleri konuşlandırılmıştır.

Wangchuk'un hastaneye kaldırılmasının ardından hareketin kurucusu Abhijeet Dipke, dayanışma amacıyla açlık grevine başlayacağını duyurmuş ve ülke genelinde protesto çağrısında bulunmuştur.

Hamam Böceği Hareketi, 20 Temmuz 2026 tarihinde Yeni Delhi'de Hindistan Parlamentosu'na yürüyüş düzenlemiştir. Yürüyüş, parlamentonun muson dönemi oturumlarının başladığı gün gerçekleştirilmiştir.

Protestocular, bir gece önceden Jantar Mantar'da toplanmış ve sabah saatlerinde Parlamento binasına doğru yürüyüşe geçmiştir. Delhi Polisi, Parlamento çevresinde güvenlik önlemleri almış; bazı metro istasyonlarının çıkışlarını kapatmış, yürüyüş güzergâhına bariyerler yerleştirmiş ve çevik kuvvet ekiplerini görevlendirmiştir.

Buna karşın çok sayıda gösterici farklı metro istasyonlarında inerek yürüyüşe yaya olarak devam etmiştir. Delhi Polis Komiser Yardımcısı Sachin Sharma, protesto alanında ve yürüyüş güzergâhında 10 binden fazla kişinin bulunduğunu açıklamıştır.

Yürüyüş sırasında bazı protestocuların polis bariyerlerini aşmaya çalışmasının ardından güvenlik güçleri göz yaşartıcı gaz kullanmış ve coplarla müdahalede bulunmuştur. Gün içerisinde farklı noktalarda güvenlik güçleri ile protestocular arasında arbede yaşanmıştır. Hareket, yürüyüş sırasında kurucusu Abhijeet Dipke'nin polis tarafından gözaltına alındığını duyurmuştur. Aynı gün Hindistan hükûmeti, hareket temsilcilerinden iki kişiyi üst düzey bir kabine bakanıyla görüşmeye davet etmiştir. Hareket sözcüleri ise taleplerinde herhangi bir değişiklik bulunmadığını açıklamıştır.