İlhan Berk (1918-2008), Türk şair ve yazar. Asıl adı Emrullah İlhan Birsen'dir. Türk edebiyatında İkinci Yeni akımının önde gelen temsilcilerinden biri olarak kabul edilir.

Hayatı

İlhan Berk, Manisa'da doğdu. Babası Veli Bey, annesi Hesna Hanım'dır. Çocukluğunda babasının evi terk etmesi nedeniyle annesi ve ağabeyleri tarafından büyütüldü. İlk ve orta öğrenimini Manisa'da tamamladıktan sonra Balıkesir Necatibey Öğretmen Okulundan mezun oldu. Ardından Giresun'un Espiye ilçesinde iki yıl ilkokul öğretmenliği yaptı.

Ankara Gazi Eğitim Enstitüsü Fransızca Bölümünü bitirdikten sonra Zonguldak, Samsun, Kırşehir gibi çeşitli şehirlerde Fransızca öğretmenliği görevinde bulundu. 1956-1969 yılları arasında Ankara'da Ziraat Bankası Yayın Bürosunda çevirmen olarak çalıştı ve emeklilik sonrasında Bodrum'a yerleşti ve hayatının sonuna kadar burada yaşadı.

İlhan Berk - Yeni Şafak

Edebi Kişiliği

İlk şiirleri "Uyanış", "Yeni Doğuş", "Ses" ve "Varlık" dergilerinde yayımlandı. İlk kitabı olan Güneşi Yakanların Selamı henüz 17 yaşındayken 1935 yılında çıktı. İlk kitabında hece veznini kullandı ve dönemin hâkim temalarından olan karamsarlık temini şiirlerinde işledi. Ardından yazdığı İstanbul (1947) kitabıyla toplumcu şiir çizgisinde eserler verdi. Daha sonra 1950'lerde İkinci Yeni şiir akımına katılarak dil ve biçim açısından yenilikçi ve deneysel şiirler yazmaya başladı. Bu dönemde Galile Denizi (1958) kitabıyla İkinci Yeni şiirinin önemli isimleri arasında yer aldı.

İlhan Berk, şiirlerinde dil ve biçim yenilikleriyle öne çıkarak geleneksel kalıpların dışına çıkmış ve modern Türk şiirine önemli katkılarda bulunmuştur. Şiirlerini görsel imgeler, mitolojik öğeler ve soyut anlatımlarla zenginleştirmiştir. Dildeki sınırsız olanakları kullanarak modernist şiirin alanını genişletmiştir. Berk'in şiirlerinde şehir, mitoloji, erotizm ve doğa temaları yoğun bir şekilde işlenir. Şiirin konudan bağımsız bir yapı olduğunu savunan Berk, şiir anlayışını "Salt Şiir" olarak tanımlar ve anlamın şiirde temel bir öğe olmadığını savunur.

İnci Enginün İlhan Berk hakkında şunları söylemiştir: “İkinci Yeni’nin henüz adı konmadan yolunu açan, orijinal şairlerinden İlhan Berk bu akımın en yaşlı üyesidir. Hece vezniyle olan şiirlerini ilk defa 1935’te kitaplaştıran İlhan Berk, sürekli denemelerle şiirin yapısını da değiştirir. Gündelik yaşayış sahnelerini tasvirden, zamanla nesre yaklaşan bir anlatıma yönelir. Zengin çağrışımlar, anlamsız, yığın tesiri uyandıran ifadeler, İstanbul yorumları, tarihe olumsuz bakış, cinsiyetle ilgili yer yer pornografiye ulaşan yoğun telmihler İlhan Berk’in şiirinden alınan ilk izlenimlerdir. (…) İlhan Berk uzun şiir serüveninde daima farklı olmayı amaçlamış ve cinselliği asla unutmamıştır.”^【1】 

Edebiyat alanında şiir dışında deneme, günlük, çeviri ve otobiyografik anlatılar türünde eserler verdi. Eserlerinde Baudelaire, Arthur Rimbaud ve Ezra Pound gibi isimlerden etkilenmiş ve bu isimlerin şiirlerini çevirerek kitaplaştırmıştır. Aynı zamanda resimle de ilgilenmiş ve çeşitli sergiler açmıştır.

İlhan Berk - İzdiham Dergi

Önemli Eserleri

Şiir kitapları arasında; Güneşi Yakanların Selamı (1935), İstanbul (1947), Günaydın Yeryüzü (1952), Türkiye Şarkısı (1953), Köroğlu (1955), Galile Denizi (1958), Çivi Yazısı (1960), Otağ (1961), Mısırkalyoniğne (1962), Âşıkane (1968), Şenlikname (1972), Taşbaskısı (1975), Atlas (1976), Kül (1978), İstanbul Kitabı (1980), Deniz Eskisi (1982), Delta ve Çocuk (1984), Galata (1985), Güzel Irmak (1988), Pera (1990), Dün Dağlarda Dolaştım Evde Yoktun (1993), Avluya Düşen Gölge (1996), Şeyler Kitabı (1997) ve Çok Yaşasın Sayılar (1998), Eşik (1947-1975 Toplu Şiirler, 1999), Aşk Tahtı (1976-1982 Toplu Şiirler, 1999), Akşama Doğru (1984-2005 Toplu Şiirler), Tümceler Geliyorum (2007) bulunmaktadır.

Diğer türlerdeki eserleri arasında; Şifalı Otlar Kitabı (1982), Uzun Bir Adam (1982), Kanatlı At (1994), Inferno (1994), El Yazılarına Vuruyor Güneş (1997), Logos (1996), Poetika (1997) önemli yer tutar.

Çevirileri arasında; Arthur Rimbaud'dan Seçme Şiirler (1962), Dünya Edebiyatından Aşk Şiirleri (1968), Dünya Şiiri ve Ezra Pound: Seçme Kantolar (1969), Asılı Eros (1996) bulunmaktadır.

Aldığı Ödüller

Edebiyat hayatı boyunca birçok ödül kazandı:

• 1979: Türk Dil Kurumu Şiir Ödülü (Kül)
• 1980: Behçet Necatigil Şiir Ödülü (İstanbul Kitabı)
• 1983: Yeditepe Şiir Armağanı (Deniz Eskisi)
• 1988: Simavi Vakfı Edebiyat Ödülü (Güzel Irmak) 

Ölümü

İlhan Berk, 28 Ağustos 2008 tarihinde 89 yaşında Bodrum'da vefat etti ve Bodrum Türbe Mezarlığı'na defnedildi. Modern Türk şiirinin ve İkinci Yeni hareketinin öncü isimlerinden biri olarak edebiyat tarihinde yerini aldı.