İliyana Malinova Yotova (Iliana Iotova olarak da yazılmaktadır; d. 24 Ekim 1964, Sofya), Bulgar gazeteci ve siyasetçidir. 1990-1997 yılları arasında Bulgaristan Ulusal Televizyonunda (BNT) muhabir, editör, sunucu ve haber direktörü olarak çalışmış, ardından Bulgaristan Sosyalist Partisinde (BSP) görev almıştır. 2005-2007 yıllarında Bulgaristan Ulusal Meclisinde milletvekili, 2007-2017 yıllarında Avrupa Parlamentosu üyesi olarak bulunmuştur. 2017 yılından itibaren Cumhurbaşkanı Rumen Radev ile birlikte iki dönem cumhurbaşkanı yardımcılığı yapmıştır. Radev'in istifasının ardından 23 Ocak 2026 tarihinde cumhurbaşkanlığı görevini devralmış ve Bulgaristan tarihindeki ilk kadın devlet başkanı olmuştur.^【1】 1 Kasım 2026 tarihinde yapılan cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci turunda cumhurbaşkanı seçilmiştir.^【2】

^{Bulgaristan Cumhurbaşkanı İliyana Yotova - (Anadolu Ajansı)}

Yotova, 24 Ekim 1964 tarihinde Bulgaristan'ın başkenti Sofya'da doğmuştur.^【3】 Ailesinin kökleri Sofya bölgesindeki Kostinbrod ve Slivnitsa'ya dayanmaktadır. Babası Dr. Malin Todorov, kadın hastalıkları ve doğum uzmanıdır; belediye hastanesinin başhekimliğini yürütmüş, ardından 1999-2003 yılları arasında Slivnitsa belediye başkanlığı yapmıştır.^【4】 Dr. Malin Todorov, Ağustos 2003'te Slivnitsa'ya giderken trende yaşanan bir kazada hayatını kaybetmiştir.^【5】

Yotova, ilk eğitimini Sofya'daki 9. Fransız Dili Lisesi "Alphonse de Lamartine"de almıştır. Lise yıllarında Roman kültürüne, edebiyatına ve Avrupa klasik felsefesine ilgi duymuştur. Sofya Üniversitesi "Aziz Kliment Ohridski"nin Bulgar Filolojisi ve Fransız Filolojisi bölümlerinden mezun olmuştur. Mezuniyet yılı 1989'dur.^【6】

Yotova, Fransa'daki Ulusal Yönetim Okulunda (École nationale d'administration – ENA) ve Strazburg'daki Avrupa Çalışmaları Merkezinde (Centre des Études Européennes de Strasbourg) uzmanlık yüksek lisansı yapmıştır.^【7】

Yotova, okul yıllarında o dönem tıp öğrencisi olan Andrey Yotov ile tanışmış ve onunla evlenmiştir. Prof. Dr. Andrey Yotov, ortopedi ve travmatoloji uzmanıdır; Pirogov Üniversite Hastanesi, Askeri Tıp Akademisi (VMA) ve Sofiamed'de klinik yöneticiliği yapmıştır.^【8】

Çiftin oğlu Marin Yotov, Londra'daki Westminster Üniversitesinde finans bilimleri alanında öğrenim görmüş, ardından Bulgaristan'a dönerek bankacılık ve finans sektöründe çalışmaya başlamıştır. Marin Yotov, Eylül 2020'de Kristiana ile evlenmiş; çiftin ilk çocuğu Maksim, Mart 2023'te dünyaya gelmiştir.

Yotova, Fransızcayı akıcı, Rusça ve İngilizceyi iyi düzeyde konuşmaktadır.

^{Bulgaristan Cumhurbaşkanı İliyana Yotova - (Anadolu Ajansı)}

Yotova, 1990-1997 yılları arasında Bulgaristan Ulusal Televizyonunda (BNT) muhabir, editör, haber sunucusu ve Haber Müdürlüğü başkanı olarak çalışmıştır.^【9】 Bu dönemde muhabirlik ve siyaset editörlüğünden başlayarak ana haber programı "Dünyada ve Yurtta" (Around the World and at Home)'nın sunuculuğuna ve "Haberler ve Güncel Olaylar" departmanının direktörlüğüne kadar kurumun farklı kademelerinde görev yapmıştır.^【10】 1990'lı yıllarda BNT'nin tanınan yüzlerinden biri olmuştur.^【11】

Yotova'nın BNT'deki görev yılları; 1991 Anayasası'nın kabulü, siyasi kutuplaşmalar, hükümet krizleri ve 1996-1997 kışındaki kitlesel protestoların yaşandığı döneme denk gelmiştir.^【12】

Yotova, 1997 yılında gazetecilikten siyasete geçerek Bulgaristan Sosyalist Partisine (BSP) katılmıştır.^【13】 1997-2007 yılları arasında BSP Ulusal Konseyinin basın servisinin direktörlüğünü yürütmüştür.^【14】

Yotova, 2000-2016 yılları arasında BSP Yüksek Konseyi üyesi olarak görev yapmıştır. Ocak 2006'da BSP Sofya Şehir Konseyi başkan yardımcılığına seçilmiş ve bu görevi 2012 yılına kadar sürdürmüştür. 2012 yılında BSP Yürütme Bürosu üyeliğine seçilmiş ve 2016 yılına kadar bu görevde bulunmuştur.^【15】

Yotova, 2005 yılında Bulgaristan için Koalisyon listesinden 40. Ulusal Meclis'e milletvekili seçilmiştir. Meclisteki genel kurul ve komisyon çalışmalarında dış politikaya ve Bulgaristan'ın Avrupa Birliğine katılım öncesi süreçlerine odaklanmıştır.^【16】

Milletvekilliği döneminde Frankofoni Parlamenter Asamblesindeki Bulgaristan Delegasyonunun Başkanlığı ile Avrupa Konseyi Parlamenter Asamblesindeki (AKPM) Bulgaristan Parlamento Delegasyonunun Başkan Yardımcılığı görevlerini yürütmüştür.^【17】

Bulgaristan'ın 1 Ocak 2007 tarihinde Avrupa Birliğine katılmasının ardından Mayıs 2007'de ülkede ilk Avrupa Parlamentosu seçimleri yapılmıştır. Yotova'nın Avrupa Parlamentosu üyeliği 2009 ve 2014 yıllarında yapılan seçimlerde yenilenmiştir.^【18】 Yotova, Haziran 2007'de Sosyalistler ve Demokratlar İlerici İttifakı (S&D) Grubundan Avrupa Parlamentosu üyesi seçilmiştir.^【19】

Yotova, Avrupa Parlamentosundaki ilk döneminde İç Pazar ve Tüketicinin Korunması Komisyonu (IMCO) ile Sivil Özgürlükler, Adalet ve İçişleri Komisyonu (LIBE) üyesi olarak görev yapmıştır.^【20】

Yotova, ikinci döneminde Avrupa Parlamentosunun Organize Suç, Yolsuzluk ve Kara Para Aklama Komisyonunun (CRIM) başkan yardımcılığını ve AB-Moldova Parlamenter Ortaklık Komitesi Delegasyonunun başkan yardımcılığını yürütmüştür. Bu dönemde Balıkçılık Komisyonu (PECH), Dilekçe Komisyonu (PETI), Euronest Parlamenter Asamblesi Delegasyonu, Sivil Özgürlükler, Adalet ve İçişleri Komisyonu (LIBE) ve Mağrip Ülkeleri ve Arap Mağrip Birliği ile İlişkiler Delegasyonu (DMAG) üyesi; İstihdam ve Sosyal İşler Komisyonunun (EMPL) yedek üyesi olarak görev almıştır.

Yotova, bu dönemde Avrupa Parlamentosunun Karadeniz ve Karadeniz balıkçılığına ilişkin ilk raporunu hazırlamıştır.^【21】

^{Bulgaristan Cumhurbaşkanı İliyana Yotova - (Anadolu Ajansı)}

Yotova, Avrupa Parlamentosunun 8. yasama döneminde 1 Temmuz 2014 - 16 Ocak 2017 tarihleri arasında S&D Grubu üyesi olarak yer almış, ulusal parti olarak Bulgaristan Sosyalist Partisini temsil etmiştir.^【22】

Bu dönemde 1-6 Temmuz 2014 tarihleri arasında üyesi olduğu Sivil Özgürlükler, Adalet ve İçişleri Komisyonunda (LIBE) 7 Temmuz 2014 - 16 Ocak 2017 tarihleri arasında başkan yardımcılığı görevini yürütmüştür. AB-Karadağ İstikrar ve Ortaklık Parlamento Komitesi Delegasyonunda 14 Temmuz - 12 Ekim 2014 tarihleri arasında üye, 13 Ekim 2014 - 16 Ocak 2017 tarihleri arasında başkan yardımcısı olarak bulunmuştur. 14 Temmuz 2014 - 16 Ocak 2017 tarihleri arasında Akdeniz için Birlik Parlamenter Asamblesi Delegasyonu üyesi olmuştur.^【23】

Yotova, aynı dönemde 8 Temmuz 2014 - 16 Ocak 2017 tarihleri arasında Bölgesel Kalkınma Komisyonunun (REGI) ve Kadın Hakları ve Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Komisyonunun (FEMM), 10 Ekim 2014 - 16 Ocak 2017 tarihleri arasında ise Mağrip Ülkeleri ve Arap Mağrip Birliği ile İlişkiler Delegasyonunun yedek üyesi olarak görev yapmıştır.^【24】

Yotova'nın Avrupa Parlamentosundaki çalışmalarının temel öncelikleri ve konuları terörle mücadele, kişisel verilerin korunması, mülteci krizinin yönetimi ve Bulgaristan'ın Schengen bölgesine üyeliği olmuştur. Göç krizinin ele alınmasına yönelik Avrupa yasama raporları ve önerileri hazırlamıştır. Bölgesel Kalkınma Komisyonunda, Avrupa Parlamentosunun AB'deki dağlık bölgelerin uyum politikasına ilişkin ilk raporunu kaleme almıştır.^【25】 Göç sorunlarının ele alınmasına yönelik Avrupa çabaları kapsamında çok sayıda rapor ve yasa önerisi hazırlamıştır.^【26】

Yotova, LIBE Komisyonu başkan yardımcısı olarak Bulgaristan ve Romanya'nın Schengen bölgesine tam katılımını savunmuştur. 2014 sonrasındaki mülteci krizi sürecinde sığınma, Birliğin dış sınırlarının korunması ve Dublin Tüzüğü'nün reformu konularındaki yasama paketleri üzerinde çalışmış; ön cephe ülkeleri ile diğer üye devletler arasında sorumluluğun paylaşılmasını talep etmiştir. Bölgesel Kalkınma Komisyonunda uyum politikası fonlarının korunmasını savunmuş ve bu fonları Doğu ve Batı Avrupa arasındaki sosyoekonomik farklılıkların giderilmesinde temel bir araç olarak nitelendirmiştir. Kadın Hakları ve Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Komisyonunda eşit olmayan ücrete ve aile içi şiddete karşı yasal düzenlemeler üzerinde çalışmıştır.^【27】

Yotova, 2016 yazında bağımsız aday Tümgeneral Rumen Radev ile birlikte cumhurbaşkanı yardımcısı adayı gösterilmiştir.^【28】 Kasım 2016'da yapılan seçimde Radev ile birlikte seçilerek Bulgaristan Cumhurbaşkanı Yardımcısı olmuştur. İkili, 19 Ocak 2017 tarihinde 43. Ulusal Meclis önünde yemin etmiş ve 22 Ocak 2017 tarihinde beş yıllık görev sürelerine başlamıştır.^【29】

Radev ve Yotova, Kasım 2021'de yapılan seçimde ikinci dönem için yeniden seçilmiştir. İkili, seçimin ikinci turunda oyların %63,9'unu almıştır.^【30】 Radev ve Yotova, 19 Ocak 2022 tarihinde ikinci kez Ulusal Meclis önünde yemin etmiştir.^【31】

Bulgaristan'da cumhurbaşkanı yardımcılığı ayrı bir anayasal makamdır. Anayasa, cumhurbaşkanının yetkilerinin erken sona ermesi hâlinde cumhurbaşkanı yardımcısının görev süresinin geri kalanında bu makamı üstlenmesini öngörmektedir.

Yotova, cumhurbaşkanı yardımcısı olarak Bulgar vatandaşlığı, af ve sığınma konularındaki cumhurbaşkanlığı komisyonları aracılığıyla kendisine verilen anayasal yetkileri kullanmıştır. Bu kapsamda Bulgar pasaportu edinilmesinde yasaya uyulmasını şart koşan kurumsal bir düzen getirmiştir. Soy bağına dayalı Bulgar vatandaşlığı prosedürlerini sıkılaştırmış, af ve sığınma başvurularını değerlendirmiştir. Bu alandaki çalışmalarını Adalet Bakanlığı ve Devlet Mülteciler Ajansı ile yürütmüştür.

Yotova'nın cumhurbaşkanı yardımcılığı döneminde faaliyetlerinin ana odağı, tarihi Bulgar diasporalarına ve yeni göçe yönelik politika olmuştur. Ukrayna, Moldova, Arnavutluk, Sırbistan, Kuzey Makedonya, Batı Avrupa ve Kuzey Amerika'daki Bulgar topluluklarına yönelik çeşitli ziyaretler gerçekleştirmiştir.^【32】 Cumhurbaşkanlığı kurumundaki dokuz yıl boyunca temel öncelikleri; yurt dışındaki Bulgar topluluklarının desteklenmesi, Bulgar pazar okullarının korunması ve Bulgarca öğreniminin teşvik edilmesi olmuştur.^【33】

Yotova, dünya genelindeki 400'ü aşkın pazar okulunu Bulgar dilinin ve ulusal bilincin merkezleri olarak nitelendirmiş ve bu okulları sistematik biçimde desteklemiştir. Pazar okullarıyla koordinasyonun yanı sıra Besarabya, Tavriya, Pomoravlye ve Mala Prespa'daki Bulgarların haklarının korunması konularında Eğitim ve Bilim Bakanlığı ve Yurt Dışındaki Bulgarlar Devlet Ajansı ile çalışmıştır.^【34】

Yotova'nın kişisel girişimiyle, dünyanın farklı ülkelerinden Slavistleri, dilbilimcileri ve Bulgaristik uzmanlarını bir araya getiren "Alfabe. Dil. Kimlik." Uluslararası Kiril Alfabesi Forumu başlatılmıştır. Bu forumlar ve bilim diplomasisine yönelik çalışmalar Bulgar Bilimler Akademisi ve Sofya Üniversitesi "Aziz Kliment Ohridski" ile birlikte yürütülmüştür. Yotova ayrıca yurt dışında Bulgarca öğretimini ve ulusal dil eğitimi programlarını desteklemiştir.^【35】

Yotova'ya, Bulgaristik çalışmalarına ve Kiril ile Metodiy mirasının korunmasına katkıları nedeniyle 2025 yılında Veliko Tırnovo Üniversitesi "Aziz Kiril ve Metodiy" tarafından fahri doktora (Doctor Honoris Causa) unvanı verilmiştir. 30 Haziran 2026 tarihinde ise Bulgar Bilimler Akademisi, "Prof. Marin Drinov" salonunda düzenlenen törenle Yotova'ya fahri doktora unvanı vermiştir.^【36】

Cumhurbaşkanı Rumen Radev, 19 Ocak 2026 tarihinde yaptığı ulusa sesleniş konuşmasında istifa kararını açıklamıştır. Radev bu kararı, yolsuzluk modeline karşı parti siyasetindeki mücadeleye doğrudan katılma ve yeni bir toplumsal sözleşme kurma gerekliliğiyle gerekçelendirmiştir. Radev konuşmasında Yotova hakkında şunları söylemiştir: "Cumhurbaşkanı ve cumhurbaşkanı yardımcısı olarak geçen bu 9 yıl boyunca ortak bir hedef için etkili ve uyum içinde çalışabileceğimizi gösterdik ve İliyana Yotova'nın layık bir devlet başkanı olacağından eminim."^【37】

Anayasa Mahkemesi, 23 Ocak 2026 tarihli 1 sayılı kararıyla Radev'in yetkilerini erken sona erdirmiştir. Bulgaristan Cumhuriyeti Anayasası'nın 97. maddesinin 3. fıkrası uyarınca cumhurbaşkanı yardımcısı, görev süresinin sonuna kadar devlet başkanlığı görevini üstlenmektedir. Bu kararla Yotova, Bulgar devletinin tarihindeki ilk kadın cumhurbaşkanı olmuştur. Yotova, aynı gün devlet başkanı olarak göreve başlamıştır.^【38】

Yotova, Bulgar cumhurbaşkanlığının 33 yıllık tarihindeki altıncı devlet başkanıdır. Cumhurbaşkanı sıfatıyla silahlı kuvvetlerin başkomutanlığı görevini de üstlenmiş olup ülkenin beşinci cumhurbaşkanının görev süresini tamamlamak üzere göreve gelmiştir.

Rosen Jelyazkov hükümetinin istifasının ardından yaşanan hükümet krizi sürecinde Yotova, Anayasa'nın değiştirilmiş 99. maddesinin 5. fıkrası uyarınca geçici hükümeti kurma sorumluluğunu üstlenmiştir. "Ev kitabı" (house book) olarak adlandırılan listede yer alan kişilerle bir dizi istişare gerçekleştirmiştir. 12 Şubat 2026 tarihinde Bulgaristan Merkez Bankası Başkan Yardımcısı Andrey Gyurov'a geçici hükümeti kurma görevi vermiştir. 19 Şubat 2026 tarihinde geçici kabine, Yotova'nın huzurunda Ulusal Meclis önünde yemin etmiştir. Yotova, parlamento seçimlerini 19 Nisan 2026 tarihine belirleyen kararnameyi yayımlamıştır.^【39】

Rumen Radev, istifasının ardından İlerici Bulgaristan partisini kurmuştur. Parti, Nisan 2026'da yapılan parlamento seçimlerinde Ulusal Meclisin 240 sandalyesinden 131'ini kazanarak mutlak çoğunluk elde etmiştir.^【40】

Yotova, yerel yönetimlerle aktif ve sürekli bir diyalog sürdürmüştür. Yıllar içinde Bulgaristan Cumhuriyeti Belediyeler Ulusal Birliğinin (NAMRB) düzenlediği büyük forumlara ve ulusal etkinliklere defalarca katılmış, Bulgar belediyelerini ve belediyelerin ülkenin sürdürülebilir kalkınmasındaki rolünü desteklediğini ifade etmiştir. Yerinden yönetim, yerel düzeyde Avrupa politikaları ve belediyelere destek, Yotova'nın kamusal faaliyetlerinde tekrarlanan konular olmuştur.

NAMRB Yönetim Kurulu, Ocak 2026'da Yotova'yı 24 Şubat tarihinde Sofya'da yapılacak NAMRB Genel Kurulu'na resmi konuk olarak davet etme kararı almıştır.^【41】

Yotova, 24 Temmuz 2026 tarihinde BNT'nin Panorama programında cumhurbaşkanlığına aday olacağını resmen açıklamıştır. Yotova, geniş katılımlı bir İnisiyatif Komitesi tarafından gösterilen partilerüstü bir yurttaş adaylığı formülünü tercih etmiş ve dar parti sempatilerinden bağımsız olarak Bulgarların güvenini istediğini vurgulamıştır.^【42】

Adaylık açıklamasının hemen ardından BSP Genel Başkanı Krum Zarkov, Yotova'nın adaylığını desteklediğini açıklamıştır. 29 Ağustos 2026 tarihinde BSP Ulusal Konseyi, ret ve çekimser oy olmaksızın oy birliğiyle Yotova'yı destekleme kararı almış ve kampanyayı desteklemek üzere bir seçim planı oluşturmuştur. Rumen Radev'in liderliğindeki İlerici Bulgaristan da Yotova'ya destek çağrısında bulunmuştur. İlerici Bulgaristan, cumhurbaşkanlığı seçiminde Yotova'yı desteklemiştir.^【43】

Seçimde Yotova'nın rakipleri arasında "Değişime Devam" ve "Demokratik Bulgaristan" tarafından desteklenen eski geçici Başbakan Andrey Gyurov ile İçişleri Bakanlığı eski Genel Sekreteri Georgi Kandev ikilisi, eski Savunma Bakanı Nikolay Nençev ve Vazrajdane (Yeniden Doğuş) partisinin adayları yer almıştır.^【44】

Yotova, 25 Ekim 2026 tarihinde yapılan seçime görevdeki cumhurbaşkanı olarak katılmış, ancak ilk kez doğrudan seçmenlerden yetki istemiştir. Yotova ve cumhurbaşkanı yardımcısı adayı Kiril Valçev, birinci turu oyların %34,76'sını alarak birinci sırada tamamlamıştır. Andrey Gyurov ve Georgi Kandev ikilisi oyların %31,95'ini almıştır. Düşük katılım nedeniyle hiçbir aday ikilisi seçimi doğrudan kazanamamış ve en çok oy alan iki aday 1 Kasım 2026 tarihindeki ikinci tura kalmıştır.^【45】

Seçim, Bulgaristan'da Nisan 2021'den bu yana sekiz parlamento seçiminin yapıldığı uzun süreli siyasi istikrarsızlık döneminde gerçekleştirilmiştir.^【46】

1 Kasım 2026 tarihinde yapılan ikinci turda Yotova, eski geçici Başbakan Andrey Gyurov'u geride bırakmıştır. Trend araştırma şirketinin sandıkların %100'ünü kapsayan paralel sayımında Yotova-Valçev ikilisi oyların %58,1'ini, Gyurov-Kandev ikilisi ise %38,9'unu almıştır.^【47】

Yotova, 1 Kasım 2026 tarihinde yapılan seçimlerin ikinci turunda cumhurbaşkanı seçilmiştir. Bu sonuçla Yotova, Bulgaristan'ın seçimle göreve gelen ilk kadın cumhurbaşkanı olmuş ve cumhurbaşkanlığı kurumundaki yaklaşık on yıllık görevinin ardından ilk kez kendi adına tam bir görev süresi elde etmiştir.^【48】

Yotova, ikinci turda oyunu kullandıktan sonra "Barışın cumhurbaşkanına oy verdim." demiştir. Yotova, "kendi kararlarını veren", kendi geleceğini şekillendiren ve diyalog ile işleyen kurumlar aracılığıyla ulusal uzlaşı inşa eden bir Bulgaristan istediğini belirtmiştir.^【49】