İlkay Gündoğan (d. 24 Ekim 1990, Gelsenkirchen), Türk asıllı Alman eski millî futbolcudur. Merkez orta saha mevkiinde görev yapan Gündoğan, kariyeri boyunca Borussia Dortmund, Manchester City, Barcelona ve Galatasaray formalarını giymiştir. Manchester City formasıyla 5 Premier League, 1 UEFA Şampiyonlar Ligi şampiyonluğu dahil toplam 14 kupa kazanmış, 2022-23 sezonunda takımının kaptanı olarak Şampiyonlar Ligi zaferini yaşamıştır.^【1】

^{İlkay Gündoğan (}Anadolu Ajansı⁾

İlkay Gündoğan, 24 Ekim 1990'da Almanya'nın Gelsenkirchen kentinde, Türkiye göçmeni bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelmiştir. Futbola doğduğu şehrin takımı SV Heßler 06 altyapısında 1993 yılında başlamıştır.^【2】Çocukluk hayali, memleketinin takımı Schalke 04'te oynamaktı. Sekiz yaşında Schalke'nin seçmelerine katılan Gündoğan, boyunun yeterli olmadığı gerekçesiyle reddedilmiştir. Bu durum onun için büyük bir hayal kırıklığı olmuştur; zira yetenek ve tekniğine rağmen, genç yaş kategorilerinde fiziksel özelliklerin ön planda olması nedeniyle Schalke'nin yoluna devam etmesine izin verilmemiştir. Bu ret, ilerleyen yıllarda Gündoğan'ın psikolojisinde derin izler bırakmıştır.

Reddedildikten sonra SV Heßler 06'ya geri dönen Gündoğan, daha sonra SSV Buer 07/28 ve VfL Bochum altyapılarında oynamıştır. 2005 yılında, 15 yaşındayken Bochum akademisine katılmış ve burada yetenekleri, vizyonu ve golleriyle dikkat çekmeye başlamıştır.

İlkay Gündoğan, eşi Sara ile birliktedir. Çiftin, Eylül 2024 itibarıyla 18 aylık olan Kais adında bir oğlu bulunmaktadır. Eylül 2024'te çift, ikinci çocuklarını beklediklerini duyurmuştur. Gündoğan, hayatının her alanında mükemmeliyeti hedeflediğini belirtmekte ve bu durumu, "Mükemmeliyeti hedeflemek önemli ve ben bunu yapıyorum. İster inanın ister inanmayın, antrenmanlarda bile hala gergin oluyorum" sözleriyle ifade etmektedir.^【3】

Gündoğan'ın kuzeni Naz Aydemir, profesyonel voleybolcudur ve 2012 ile 2021 Yaz Olimpiyatları'nda Türkiye milli takımını temsil etmiştir.^【4】

Gündoğan, futbol kariyerinin yanı sıra hayırseverlik çalışmalarıyla da tanınmaktadır. 2021 yılının başında BM Mülteci Ajansı'nı (UNHCR) desteklemeye başlayan Gündoğan, kamu profilini mülteciler için farkındalık yaratmak ve bağış toplamak amacıyla kullanmıştır. UNHCR'nin Ortadoğu ülkelerinde soğuk kış koşullarıyla karşı karşıya kalan mültecilere yardım etmeyi amaçlayan kampanyasını desteklemiş, "Aiming Higher" girişimi aracılığıyla mülteci bursları için bağış toplanmasına katkıda bulunmuştur. Uganda'daki bir mülteci bursiyer, Gündoğan'ın sosyal medya platformlarında konuk olarak yer almış ve bursun hayatını nasıl değiştirdiğini anlatmıştır. Gündoğan, eğitimin öneminin kendisine küçük yaşta ailesi tarafından aşılandığını belirtmiş ve "Şu anda genç mültecilerin sadece %3'ü yüksek öğrenime erişebiliyor. Evini kaybetmek, çatışma, savaş veya zulüm nedeniyle kaçmak zorunda kalmak yeterince zorken, eğitime ve bir geleceğe erişimi de kaybetmek çifte darbe" açıklamasında bulunmuştur.^【5】

Aynı yıl, Almanya'daki yıkıcı sel felaketi ve Türkiye'deki orman yangınlarının ardından ağaç dikme kampanyalarına bağış yapmış, çevresel sürdürülebilirlik programları için forma ve ayakkabı gibi kişisel eşyalarını bağışlamıştır.^【6】

^{İlkay Gündoğan (}Anadolu Ajansı⁾

Profesyonel kariyerine 2008 yılında Nürnberg'de başlayan Gündoğan, asıl çıkışını 2009-10 sezonunda yapmıştır. İlk maçına Mart 2010'da çıkan genç oyuncu, 2010-11 sezonunda Nürnberg'in Bundesliga'da altıncı sıraya yükselmesinde önemli rol oynamıştır. Bu performansı, Almanya U19 ve U21 takımlarına seçilmesini sağlamıştır. Nürnberg'deki döneminde teknik direktör Michael Oenning'in deyimiyle "gerçek bir 10 numara" olduğunu kanıtlamıştır. Bugün hala kendisini öncelikle bir Nürnberg taraftarı olarak tanımlamaktadır.

Mayıs 2011'de 4 milyon avro bonservis bedeliyle Borussia Dortmund'a transfer olan Gündoğan, takımın yıldız oyun kurucusu Nuri Şahin'in yerini doldurmak için getirilmiştir. Teknik direktör Jürgen Klopp, onun için "süper bir tavrı var, akıllı ve öğrenmeye istekli" ifadelerini kullanmıştır.^【7】

Dortmund'daki ilk sezonunda 36 maça çıkıp 4 gol atan Gündoğan, takımının Bundesliga ve DFB-Pokal'da çifte şampiyonluk yaşamasına katkıda bulunmuştur.^【8】2012-13 sezonunda ise UEFA Şampiyonlar Ligi'nde finale yükselen Dortmund'un 12 maçının tamamında forma giymiş ve finalde Bayern Münih karşısında penaltıdan gol kaydetmiştir. Bu, onun üçüncü Şampiyonlar Ligi finali olmuştu; daha önce 2013'te Dortmund ile kaybetmiş, 2021'de Manchester City ile Chelsea'ye kaybetmiş, 2023'te ise City ile Inter Milan'ı yenerek kupayı kazanmıştır.^【9】

13 Ağustos 2013'te, sezonun açılış maçında sırtından ciddi bir sakatlık geçiren Gündoğan, 14 ay boyunca sahalardan uzak kalmıştır. Omurgasındaki bu sorun nedeniyle ameliyat olmayı defalarca erteleyen oyuncu, bir daha futbol oynayamama korkusu yaşamıştır. Ekim 2014'te sahalara dönmüş ancak 18 ay sonra antrenmanda dizinden sakatlanmış ve bu sakatlık nedeniyle 2016 Avrupa Futbol Şampiyonası'nı kaçırmıştır.^【10】

Pep Guardiola'nın Manchester City teknik direktörlüğüne getirilmesinin ardından yaptığı ilk transfer, 2 Haziran 2016'da 27 milyon avro karşılığında İlkay Gündoğan olmuştur. Guardiola, Alman orta saha oyuncusuna ne kadar değer verdiğini bu transferle göstermiştir. Gündoğan transfer için, "City'nin ilgisi olduğunu öğrendiğimde kalbim buraya gelmekten yanaydı" açıklamasında bulunmuştur.^【11】

City'deki ilk sezonu Aralık 2016'da Watford maçında geçirdiği ciddi diz sakatlığı nedeniyle yarıda kesse de, sonraki yıllarda takımın değişmez oyuncularından biri haline gelmiştir. 2022 yılında takım kaptanlığına getirilen Gündoğan, bu görevi sakin, düşünceli ve zeki liderliğiyle yerine getirmiştir. Guardiola onun için "soyunma odasında en gürültücü olan o değil ama konuştuğunda herkes onu dinler" demiştir.^【12】

^{İlkay Gündoğan (}Anadolu Ajansı⁾

Manchester City formasıyla 7 sezonda toplam 304 maça çıkan Gündoğan, 60 gol kaydetmiş ve 5 Premier Lig, 2 FA Cup, 4 Lig Kupası, 2 Community Shield ve 1 UEFA Şampiyonlar Ligi kupası olmak üzere toplam 14 kupa kazanmıştır. İngiltere futbol tarihinin en fazla kupa kazanan yabancı oyuncuları arasına adını yazdırmıştır.^【13】 Özellikle 2022-23 sezonunda takımının kaptanı olarak Şampiyonlar Ligi finalinde Inter Milan'ı 1-0 yenen kadroda yer aldı ve kupayı kaldırmıştır. Bu, onun Manchester City formasıyla oynadığı son maç olmuştur.^【14】

Gündoğan, City kariyerindeki en önemli anlarından biri olarak, 2021-22 sezonunun son gününde Aston Villa'ya karşı attığı iki golle takımına Premier Lig şampiyonluğunu getiren maçı göstermektedir. Ayrıca Manchester United'a karşı ceza sahası dışından attığı iki vole golü de unutulmazları arasındadır.

2023-24 sezonu başında bedelsiz olarak Barcelona'ya transfer olan Gündoğan, Katalan ekibinde bir sezon geçirmiştir. Burada teknik direktör Xavi Hernández ile çalışma fırsatı bulmuştur. Gündoğan, Barcelona'ya Şampiyonlar Ligi'ni kazanan son savunmacı oyuncu olarak katılmıştır; bu başarıyı daha önce 2004'te Porto ile Deco elde etmişti.^【15】

Barcelona'daki bir sezonun ardından, 2024-25 sezonu için tekrar Manchester City'ye dönen Gündoğan, "eve dönmek güzel his" sözleriyle duygularını ifade etmiştir. İkinci döneminde 54 maça çıkarak toplam Manchester City kariyerinde 358 karşılaşmaya ulaştı ve 65 gol atmıştır.^【16】

2 Eylül 2025'te Galatasaray, İlkay Gündoğan ile iki yıllık sözleşme imzalandığını duyurmuştur. Transferin gerçekleşmesi için görüşmelerin haziran ayında başladığını belirten Gündoğan, diğer takımlardan gelen tekliflere sıcak bakmadığını ve Galatasaray'a gelmeyi çok istediğini söylemiştir. İstanbul'a gelişinde yaptığı açıklamada, "Yuvamıza döndük. Galatasaray ailesinin bir parçası olmak çok gurur verici" ifadelerini kullanmıştır.^【17】

^{İlkay Gündoğan (}Anadolu Ajansı⁾

Çocukken televizyonda Galatasaray'ın Şampiyonlar Ligi maçlarını izlediğini ve bir gün bu formayla Avrupa kupasında oynama hayali kurduğunu belirten Gündoğan, bu transferle hayalinin gerçekleştiğini ifade etmiştir.^【18】Galatasaray teknik direktörü Okan Buruk ile transfer öncesi yaptığı görüşmenin kararında etkili olduğunu da sözlerine eklemiştir. Taraftarlara mesaj gönderen Gündoğan, "Bana gösterdiğiniz sevgiden dolayı çok teşekkür etmek istiyorum. Bizi tüm sezon boyunca en iyi şekilde destekleyin. Biz sahada sizin hırsınızı hissedersek, daha fazlasını vereceğiz. İnşallah beraber çok büyük başarılara imza atacağız" demiştir.

İlkay Gündoğan, Almanya millî takımı formasını ilk kez Ekim 2011'de Belçika karşısında giymiştir. ^【19】Toplamda 82 kez millî formayı terleten Gündoğan, bu maçlarda 19 gol kaydetmiştir. İki Dünya Kupası (2018, 2022) ve iki Avrupa Şampiyonası'nda (2012, 2020) Almanya'yı temsil etmiştir.^【20】 Sırt sakatlığı nedeniyle 2014 Dünya Kupası'nı, diz sakatlığı nedeniyle de 2016 Avrupa Şampiyonası'nı kaçırmıştır. Ağustos 2024'te millî takım kariyerini sonlandırdığını açıklamıştır.^【21】