İran Protestoları, 28 Aralık 2025 tarihinde Tahran’da döviz krizine ve hayat pahalılığına tepki olarak başlayan, kısa sürede ülke geneline yayılan protesto dalgasıdır. Gösteriler, İran riyalinin ABD doları karşısında 1.390.000 riyal seviyesine düşmesi, yüksek enflasyon, artan işsizlik ve uluslararası ekonomik yaptırımların yol açtığı geçim sıkıntısı nedeniyle başlamıştır.

28 Aralık 2025’te Tahran Kapalı Çarşısı’nda esnafın iş bırakmasıyla başlayan eylemler, takip eden günlerde ülkenin birçok kentine yayılmıştır. Human Rights Activists News Agency (HRANA) tarafından yayımlanan 9 Ocak 2026 tarihli rapora göre protestolar İran’ın 31 eyaletinin tamamında gerçekleşmiştir.

HRANA verilerine göre, bu süre zarfında meydana gelen gösterilerde 5’i 18 yaşından küçük olmak üzere toplam 34 eylemci ile emniyet güçlerine mensup 8 kişi hayatını kaybetmiş, toplam can kaybı 42’ye yükselmiştir. Ülke genelinde 2.277 kişi gözaltına alınmıştır. Gösterilere üniversite öğrencileri, esnaf, işçiler, öğretmenler ve emekliler dahil olmak üzere farklı toplumsal gruplar katılmıştır. Protestoların seyrine ilişkin olarak yer yer güvenlik güçleriyle çatışmalar yaşandığı bildirilmiştir. Tesnim Haber Ajansı, gösteriler sırasında 568 polisin ve 66 Besic mensubunun yaralandığını duyurmuştur. 

Arka Plan ve Protestoların Genel Çerçevesi

İran’daki protestolar, 28 Aralık 2025 tarihinde Tahran’da Kapalıçarşı, Jomhuri ve Saadi bölgelerinde başlamış ve kısa sürede ülke geneline yayılmıştır. İlk olarak esnafın kepenk kapatmasıyla başlayan eylemlere, takip eden günlerde üniversite öğrencileri, işçiler, öğretmenler, emekliler ve farklı meslek gruplarından kişiler katılmıştır.

Gösteriler, 2025 yılı boyunca derinleşen ekonomik kriz, yüksek enflasyon ve İran riyalinin hızlı değer kaybı bağlamında ortaya çıkmıştır. İran riyali, Aralık 2025’in son haftasında ABD doları karşısında 1,42 milyon seviyesine kadar gerilemiş; bir yıl önce aynı dönemde yaklaşık 820.000 seviyesinde işlem görmüştür. Resmi verilere göre Aralık 2025 enflasyonu %42,2’ye yükselmiş, gıda fiyatları bir önceki yıla kıyasla %72, sağlık ve tıbbi ürün fiyatları ise %50 oranında artmıştır. İranlı yetkililer, protestoların nedenini “ekonomik baskılar, enflasyon ve döviz dalgalanmaları” olarak açıklamıştır.

Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, 28 Aralık 2025’te Meclis’te yaptığı konuşmada, bütçedeki dengesizliklere dikkat çekerek milletvekillerine şu soruyu yöneltmiştir: “Bana çok vergi koyduğumu söylüyorlar, maaşları artırmam gerektiğini de söylüyorlar. Peki, biri bana söylesin, bu parayı nereden bulayım?” Pezeşkiyan, 30 Aralık 2025’te yaptığı bir başka açıklamada ise “İçişleri Bakanı’na, protestocuların temsilcileriyle diyalog yoluyla meşru taleplerini dinleme görevi verdim” ifadelerini kullanmıştır. Hükümet, protestoların üçüncü gününde yaptığı açıklamada, “Protestoları, krizleri ve zorlukları görüyor, duyuyor ve resmen tanıyoruz” ifadesine yer vermiştir. Bu açıklamalara rağmen protestolar sona ermemiş, başta Tahran olmak üzere birçok kentte güvenlik önlemleri artırılmıştır.

Protestolar kısa sürede Tahran dışındaki kentlere de yayılmış; İsfahan, Şiraz, Meşhed, Kirmanşah, Yezd, Hamedan, Karac ve Zencan gibi şehirlerde eylemler düzenlenmiştir. Protestoların ilerleyen günlerinde can kayıpları yaşanmış, bazı bölgelerde güvenlik güçleri ile protestocular arasında silahlı çatışmalar meydana gelmiştir.

Ekonomik krizi derinleştiren faktörler arasında "ABD ve Batı yaptırımları, Birleşmiş Milletler tarafından Eylül 2025’te yeniden yürürlüğe konulan nükleer yaptırımlar, enerji krizi, şiddetli su kıtlığı ve altyapı eksiklikleri" yer almıştır. Başkent Tahran dahil olmak üzere birçok büyük kentin su kaynaklarını besleyen barajların “neredeyse boş” olduğu bildirilmiştir. İran devlet medyası, yaşanan ekonomik sorunların nedenini “yaptırımlar ve döviz değer kaybı” olarak tanımlamış, protestoların ekonomik taleplerle sınırlı olduğunu vurgulamıştır.

Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, ekonomik kriz karşısında parasal ve bankacılık sisteminde köklü reformlar planladıklarını duyurmuş, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada “Parasal ve bankacılık sistemini reforme etmek ve halkın alım gücünü korumak için gündemimizde köklü adımlar var” ifadelerini kullanmıştır.

Protestoların Başlangıcı (28–29 Aralık 2025)

İran’daki protestoların başlangıcı 28 Aralık 2025 tarihinde başkent Tahran’da gerçekleşmiştir. İlk eylemler, Cumhuriyet Caddesi ve Tahran Büyük Pazarı çevresindeki ticari bölgelerde faaliyet gösteren cep telefonu satıcıları ve esnaf grupları tarafından başlatılmıştır. Gösterilerin nedeni olarak, İran riyalinin kısa süre içinde yaşadığı değer kaybı ve döviz kuru istikrarsızlığı gösterilmiştir. Esnaf, yükselen fiyatlar nedeniyle ticaret yapamaz hale geldiklerini ifade etmiştir.

Tahran’ın ticari bölgelerinde başlayan bu eylemler, gün içinde şehir merkezine doğru yayılmıştır. Güvenlik güçleri, kalabalığın dağılması amacıyla göz yaşartıcı gaz kullanmıştır. Olaylar sırasında çok sayıda kişi gözaltına alınmıştır. Protestolarda atılan sloganlar arasında “İş, ekmek, adalet” ve “Korkma, birlikteyiz” ifadeleri yer almıştır. Protestoların başlamasının ardından güvenlik güçleri başkent merkezinde konuşlandırılmış, kalabalıkların dağılması sağlanmıştır. Aynı günün akşamında sosyal medyada paylaşılan görüntülerde, Ferdowsi Meydanı ve çevresinde çok sayıda protestocunun toplandığı görülmüştür. Tahran polisi olaylara müdahale etmiş, bazı bölgelerde çatışmalar yaşanmıştır. İran Hükümet Sözcüsü Fatemeh Mohajerani, bu dönemde yaptığı açıklamada, “Protestoları, krizleri ve zorlukları izliyoruz, dinliyoruz ve resmen tanıyoruz.” demiştir.

29 Aralık 2025 tarihinde gösteriler Tahran dışına yayılmaya başlamıştır. Aynı gün İsfahan, Yezd, Kirmanşah ve Hamedan gibi şehirlerde benzer eylemler düzenlenmiştir. Protestolar, bazı bölgelerde yolların trafiğe kapatılması ve dükkanların toplu olarak kepenk indirmesiyle devam etmiştir.

Protestoların ikinci gününde devlet televizyonu ve yerel haber ajansları olaylara sınırlı şekilde yer vermiştir. Buna karşın sosyal medyada paylaşılan görüntülerde, Tahran merkezindeki kalabalık grupların slogan attığı ve güvenlik güçleriyle karşı karşıya geldiği görülmüştür. Fars Haber Ajansı, olayların seyrini “Bazı protestocular eyalet valiliği, cami, Şehitler Vakfı, belediye ve banka binalarına taş atmaya başladı” ifadeleriyle aktarmıştır. Bu gelişme üzerine güvenlik güçleri, Tahran çevresinde ve pazar bölgesinde devriye faaliyetlerini artırmıştır. İran polisi, olaylara karıştığı tespit edilen bazı kişilerin “elebaşılar” olarak nitelendirilip gözaltına alındığını açıklamıştır.

Protestoların Yayılması ve Can Kayıpları (30 Aralık 2025 – 1 Ocak 2026)

30 Aralık 2025 tarihi itibarıyla protestolar Tahran dışına yayılmıştır. Gösteriler, İsfahan, Yezd, Kirmanşah, Şiraz, Hamedan, Lorestan, İlâm ve Fars gibi eyaletlerde de rapor edilmiştir. Olaylar, Tahran’daki ticari grevlerin ardından farklı toplumsal kesimlerin katılımıyla büyümüştür.

İran resmi haber ajansı IRNA, bu dönemde protestoların “barışçıl gösteriler” olarak başladığını, ancak bazı bölgelerde “kamu düzenini ihlal eden olaylar” yaşandığını bildirmiştir. İran Yargı Erki Sözcüsü Asgar Cihangir, yaptığı açıklamada halkı “itidale” davet etmiş ve şu ifadeyi kullanmıştır: “Yasal izinler alınmadan yapılan sokak protestoları hukuki nitelik taşımaz. Bir protestonun meşruiyeti, ancak kanunda öngörülen kurallar ve izinler çerçevesinde gerçekleştirilmesiyle mümkündür. Vatandaşlara itidal ve sağduyu çağrısında bulunuyorum.”

İlk can kayıpları 31 Aralık 2025 tarihinde yaşanmıştır. Hamedan kentinde bir genç iş insanı ve bir güvenlik görevlisinin öldüğü, eyalet yetkilileri tarafından doğrulanmıştır. Bölge Valiliği’nin siyasi ve güvenlik işleri yardımcısı Hamzeh Amraei, olayla ilgili olarak şu açıklamayı yapmıştır: “Bu ölüm ‘şüphelidir’ ve İran makamlarını medyada olumsuz göstermek amacıyla ‘düşman unsurlar’ tarafından gerçekleştirilmiştir.”

Aynı dönemde Qom kentinde 17 yaşında bir gencin vurularak hayatını kaybettiği rapor edilmiştir. Şehrin üst düzey güvenlik yetkilisi Morteza Heydari, olayla ilgili olarak “düşman unsurlar” ifadesini kullanmıştır: “17 yaşında bir çocuk vurularak öldürüldü... olayın arkasında düşman unsurlar bulunmaktadır.”

İlam eyaletine bağlı Malekşahi ilçesinde bir İslam Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) üyesinin “masked men” (maskeli kişiler) tarafından öldürüldüğü bildirilmiştir. Fars Haber Ajansı, olay sırasında üç kişinin yaşamını yitirdiğini açıklamıştır. Aynı tarihlerde Lorestan eyaletinin Kuhdaş (Kouhdasht) kentinde bir Basij üyesi öldürülmüş, Lorestan Valiliği Yardımcısı Said Pourali şu açıklamayı yapmıştır: “Kuhdaş kentinden 21 yaşındaki bir Basij üyesi, kamu düzenini savunurken dün gece isyancılar tarafından öldürülmüştür.”

Pourali ayrıca, 13 polis memuru ve Basij mensubunun taş isabeti sonucu yaralandığını bildirmiştir. Lorestan Eyaleti Başsavcısı Kazem Nazari, olaylardan sonra 20 kişinin gözaltına alındığını ve “şehrin sakinleştiğini” açıklamıştır. Lorestan ve Çaharmahal-Bahtiyari eyaletlerinde protestoların dördüncü günü olan 31 Aralık 2025’te güvenlik güçleriyle göstericiler arasında çatışmalar yaşanmıştır. Fars Haber Ajansı, Lordegan bölgesinde yaklaşık 150 kişinin toplandığını, kamu binalarına taş atıldığını ve polis müdahalesi sonucunda iki kişinin öldüğünü bildirmiştir.

Aynı gün Azna kentinde de bir polis merkezine yönelik saldırı girişimi yaşanmıştır. Yerel yetkililer, “isyancılar Lorestan eyaletinde bir polis karakoluna saldırarak memurları silahsızlandırmaya ve cephaneliği ele geçirmeye çalıştı” açıklamasını yapmıştır. Çıkan çatışmalarda üç kişi ölmüş, 17 kişi yaralanmıştır. Fars Haber Ajansı, olayların ardından şehirdeki bazı binaların ağır hasar gördüğünü bildirmiş ve şu ifadeleri kullanmıştır: “Bazı protestocular eyalet valiliği, cami, Şehitler Vakfı, belediye binası ve bankalar dâhil olmak üzere şehrin idari binalarına taş atmaya başladı.”

Fars Eyaleti’ne bağlı Şiraz kentinde de 31 Aralık günü protestolar yoğunlaşmıştır. Yerel basın, güvenlik güçlerinin valilik binasına girmeye çalışan bir gruba ateş açtığını aktarmıştır. Fars Eyaleti Valiliği, olayların “ekonomik zorluklar” nedeniyle başladığını, ancak “bazı medya ve dış unsurların etkisiyle büyüdüğünü” açıklamıştır. Mizan Haber Ajansı, Fars Valisi’nin sözlerini şu şekilde aktarmıştır: “Protestolar enflasyon ve ekonomik koşullar nedeniyle meydana geldi. Düşmanca medya tarafından etkilenen kişiler bu eylemlere katıldı... Durum normale döndü.”

Aynı dönemde ülke genelinde internet kesintileri başlamıştır. ABD merkezli Cloudflare şirketine göre, İran’daki internet trafiği %35 azalmıştır. İletişim ve Bilgi Teknolojileri Bakanı Sattar Haşimi, bu durumu olası bir siber saldırıyla ilişkilendirerek şu ifadeyi kullanmıştır: “İran, son dönemin en büyük siber saldırılarından birini püskürtmüştür.”

1 Ocak 2026 tarihinde protestolar İran’ın batı ve güneybatı bölgelerinde yoğunlaşmıştır. Olaylar sırasında Lordegan, Azna ve Kuhdaş (Kouhdasht) kentlerinde güvenlik güçleri ile protestocular arasında çatışmalar yaşanmıştır. Çaharmahal-Bahtiyari ve Lorestan eyaletlerinde toplamda altı kişi hayatını kaybetmiş, onlarca kişi yaralanmıştır. Bu dönemde İran devlet televizyonu, olayları “yabancı destekli isyancılar tarafından organize edildiği” şeklinde tanımlamıştır. Olayların şiddetlenmesiyle birlikte İslam Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) ve Basij güçleri, ülkenin batı ve güneybatısındaki şehirlerde konuşlandırılmıştır.

İdari Tedbirler ve Resmi Tatil Kararları

Protestoların sürdüğü dönemde, 30 Aralık 2025 tarihinde yayımlanan resmi duyurulara göre soğuk hava koşulları gerekçesiyle İran genelinde 21 eyalette resmi tatil ilan edilmiştir. Fars Haber Ajansı’na dayandırılan bilgilere göre ilgili valilikler, 31 Aralık 2025 Çarşamba günü için okullar, üniversiteler, bankalar ve bazı resmi kurumların tatil edildiğini açıklamıştır.

Tatil ilan edilen eyaletler; Tahran, Hemedan, Kum, Elburz, Merkezi, Yezd, Lorestan, Kuzey Horasan, Razavi Horasan, Kirmanşah, Kürdistan, Erdebil, Zencan, İlam, Kirman, Kohgiluye-Buyer Ahmed, Fars, Çaharmahal ve Bahtiyari, Doğu Azerbaycan, Mazenderan ve Geylan olarak bildirilmiştir. İran’da toplam 31 eyalet bulunduğu bilgisi de aynı kaynaklarda yer almıştır.

Açıklamalara göre resmî tatil kapsamında eğitim kurumları, yükseköğretim kurumları, bankalar ve çeşitli kamu daireleri faaliyetlerine bir gün süreyle ara vermiştir. Aynı dönemde, başkent Tahran ve bazı eyalet merkezlerinde protestoların devam ettiği, güvenlik güçlerinin yoğun tedbirler aldığı ve kamu düzenine yönelik uygulamaların sürdüğü bildirilmiştir.

Üniversite Katılımı

Gösteriler başladıktan iki gün sonra, Tahran’daki üniversiteler de protestolara katılmıştır. 30 Aralık 2025 tarihinde Tahran Üniversitesi, Şerif Teknoloji Üniversitesi, Hâce Nasirüddin Tûsi Üniversitesi, Şehit Beheşti Üniversitesi, Amirkabir Üniversitesi, İran Bilim ve Teknoloji Üniversitesi, Allame Tabatabai Üniversitesi ve Bilim ve Kültür Üniversitesi öğrencileri kampüslerde toplanarak gösteriler düzenlemiştir. Üniversite öğrencilerinin eylemleri sırasında bazı yerleşkelerde Basij (Besic) güçleriyle gerilim yaşanmış, güvenlik güçleri kampüs çevresinde önlem almıştır. Protestolar, öğrencilerin “Öğrenciler susturulamaz” sloganlarıyla devam etmiştir.

Protestoların dördüncü gününe gelindiğinde, 31 Aralık tarihinde gösteriler ülke geneline yayılmış; hem batı (Lorestan, Kürdistan, Kirmanşah) hem de güney illerinde (Fars, Çaharmahal-Bahtiyari) katılım gözlenmiştir. Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, bu aşamada yaptığı açıklamada “Hükümet meşru talepleri dinlemelidir” diyerek İçişleri Bakanı’na protestocularla doğrudan temas kurulması talimatı vermiştir.

Hükümet ve Resmi Kurumların Tepkileri

Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın Açıklamaları

Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, protestoların başlamasının ardından yaptığı açıklamalarda halkın ekonomik taleplerinin meşru olduğunu belirtmiştir. Pezeşkiyan, X platformunda yayımladığı mesajında şu ifadeyi kullanmıştır: “İçişleri Bakanı’na, protestocuların temsilcileriyle görüşmeler yaparak sorunların çözülmesi ve sorumlu davranılması için önlemler alınması talimatını verdim.” Aynı açıklama bağlamında Cumhurbaşkanı, protestoların ülke genelinde yayılmasına değinmiş ve ekonomik taleplerin doğrudan muhatap alınması gerektiğini vurgulamıştır.

Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, halkın geçim sorunlarına ilişkin olarak yaptığı bir başka değerlendirmede şu ifadeyi kullanmıştır: “İslami bakış açısından, eğer halkın geçim sorunlarını çözmezsek cehennemde oluruz.” Pezeşkiyan, ekonomik sorunların nedenlerine ilişkin açıklamalarında “dış baskılar” vurgusu yapmıştır. 31 Aralık 2025 tarihinde düzenlenen bir iş forumunda şu ifadeyi kullanmıştır: “Ülkenin düşmanları tarafından dış baskıların uygulandığı, ne yazık ki ülke içinde de baskıların yaşandığı bir durumdayız.”

Aynı konuşmada Pezeşkiyan, İran’ın karşı karşıya olduğu süreci “tam ölçekli bir savaş” olarak tanımlamış ve şu ifadeyi kullanmıştır: “Şu anda düşman, bizi ekonomik baskıyla yıkma umuduna bel bağlamış durumda. Bir ulusu bombalarla, savaş uçaklarıyla ya da füzelerle fethedemezsiniz.”

Hükümet Sözcüsü Fatemeh Mohajerani’nin Basın Toplantısı

İran Hükümet Sözcüsü Fatemeh Mohajerani, 30 Aralık 2025 tarihinde Tahran’da düzenlediği basın toplantısında protestolara ilişkin değerlendirmelerde bulunmuştur. Mohajerani, hükümetin halkın taleplerini resmi olarak tanıdığını belirterek şu ifadeyi kullanmıştır: “Protestoları, zorlukları ve krizleri görüyor, duyuyor ve resmen tanıyoruz.”

Mohajerani, hükümetin protestolara yaklaşımının diyalog ve sabır temelinde olacağını ifade etmiş ve şu açıklamayı yapmıştır: “Hükümet sert sesleri bile sabırla dinleyecektir, çünkü halkımızın sabırlı olduğuna inanıyoruz ve seslerini yükselttiklerinde üzerlerindeki baskıyı göstermektedir.”

Hükümet Sözcüsü, barışçıl protesto hakkının anayasal bir hak olduğunu vurgulayarak şu ifadeyi kullanmıştır: “Protesto meşru ve anayasada tanımlanmış barışçıl bir haktır.”

Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf’ın Değerlendirmesi

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, Meclis Genel Kurulu’nda yaptığı konuşmada protestoların üçüncü gününe değinmiştir. Kalibaf, şu ifadeyi kullanmıştır: “Kötü niyetli çevreler ve örgütlü akımlar, halkın her türlü talep ve protestosunu, sahadaki eğitimli unsurlarını kullanarak kargaşa ve şiddete dönüştürmek istiyor.”

Kalibaf, ekonomik taleplerin diyalog yoluyla ele alınması gerektiğini belirterek şu değerlendirmede bulunmuştur: “Halkın geçim sorunlarına ilişkin kaygı ve itirazlar, tam anlamıyla sorumluluk üstlenilerek karşılanmalı. Özellikle esnaf temsilcileriyle diyalog kurulması, halkın satın alma gücünün artırılması ve ekonomik karar alma süreçlerinin düzeltilmesi ekseninde gerekli adımların atılması, yürütme makamlarının gündeminde yer almalıdır.”

Yargı Erki Sözcüsü Asgar Cihangir’in Açıklamaları

İran Yargı Erki Sözcüsü Asgar Cihangir, 30 Aralık 2025 tarihinde yaptığı açıklamada halka sağduyu çağrısında bulunmuştur. Düşmanların istismarına zemin hazırlayabilecek eylemlerden kaçınılması, taleplerin yasal yollarla ve somut çözüm önerileriyle dile getirilmesi gerektiğini belirtmiştir. Cihangir, şu ifadeleri kullanmıştır: "Yasal izinler alınmadan yapılan sokak protestoları hukuki nitelik taşımaz . Bir protestonun meşruiyeti, ancak kanunda öngörülen kurallar ve izinler çerçevesinde gerçekleştirilmesiyle mümkündür. Vatandaşlara, itidal ve sağduyu çağrısında bulunuyorum."

Resmi Tedbirler ve Gelişmeler

Merkez Bankası Başkanının Değişimi

Protestoların üçüncü gününde Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, İran Merkez Bankası Başkanı Muhammed Rıza Farzin’in istifasını kabul etmiş ve yerine eski Ekonomi ve Maliye Bakanı Abdolnasser Hemmati’yi atamıştır. Pezeşkiyan, X hesabında yaptığı açıklamada, bu adımın ekonomik istikrarın yeniden sağlanması amacıyla atıldığını belirtmiştir.

Gözaltılar ve Güvenlik Önlemleri

Tasnım Haber Ajansı, 31 Aralık 2025 akşamında yaptığı açıklamada, güvenlik güçlerinin “Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa merkezli, İran İslam Cumhuriyeti’ne düşman gruplar” ile bağlantılı olduğu iddia edilen yedi kişiyi tutukladığını bildirmiştir

İran devlet televizyonu, ayrıca beş kişinin monarşist gruplarla, iki kişinin ise Avrupa merkezli örgütlerle bağlantılı olduğu yönünde açıklama yapmıştırç Güvenlik güçleri tarafından düzenlenen bir başka operasyonda, 100 adet kaçak tabancanın ele geçirildiği duyurulmuştur.

İran Başsavcılığı’nın Açıklaması

İran Başsavcısı Mohammad Movahedi-Azad, 1 Ocak 2026 tarihinde yaptığı açıklamada protestoların ekonomik nedenlerle ortaya çıktığını, ancak ülke güvenliğini tehlikeye atacak girişimlerin yasal olarak engelleneceğini belirtmiştir.

Açıklamada şu ifadeler yer almıştır: “Barışçıl geçim protestoları toplumsal ve anlaşılabilir gerçekliklerin bir parçasıdır. Ekonomik protestoları güvensizlik aracına, kamu malı yıkımına veya dışarıdan tasarlanmış senaryolara dönüştürme girişimleri kararlı bir yanıtla karşılanacaktır.”

Cumhurbaşkanlığı Ofisinden Ekonomik Reform Vurgusu

Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü Fatemeh Mohajerani, 1 Ocak 2026 günü yaptığı açıklamada hükümetin ekonomik önlemler planını doğrulamıştır. Mohajerani, reformların protestoların nedenlerine yanıt verecek şekilde tasarlandığını ifade etmiş ve şunları söylemiştir: “Hükümet, sert sesler olsa bile sabırla dinleyecektir, çünkü halkımızın yeterince sabırlı olduğuna inanıyoruz ve seslerini yükselttiklerinde, üzerlerinde büyük bir baskı olduğunu biliyoruz.”

Üniversitelerde Güvenlik Önlemleri

Protestoların dördüncü gününde, İran Eğitim Bakanlığı’na bağlı güvenlik birimleri tarafından Tahran’daki Tahran Üniversitesi, Şerif Teknoloji Üniversitesi, Beheşti Üniversitesi ve Amir Kabir Üniversitesi çevresinde özel önlemler alınmıştır. Basij güçlerinin bazı kampüslerde konuşlandığı, giriş çıkışların kontrol altına alındığı bildirilmiştir.

Hamaney’in Açıklamaları (3 Ocak 2026)

3 Ocak 2026 tarihinde İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney, ülke genelinde devam eden protestolara ilişkin ilk kamu açıklamasını yapmıştır. Konuşma, başkent Tahran’da düzenlenen bir toplantı sırasında gerçekleştirilmiştir. Hamaney, protestoların başlıca katılımcılarının esnaf ve tüccar kesimi olduğunu belirtmiş ve bu grupların ekonomik kaygılarını “legitimate” (meşru) olarak nitelendirmiştir. Dini lider, tüccar sınıfının İran İslam Cumhuriyeti sistemine en bağlı kesimlerden biri olduğunu vurgulamıştır: “Tüccar sınıfı ve esnaflar, ülkenin İslami sisteme en sadık kesimleri arasındadır.”

Hamaney, ulusal para birimi riyaldeki keskin değer kaybı ve döviz piyasalarındaki istikrarsızlığın ticaret hayatını olumsuz etkilediğini kabul etmiştir. Bu durumun ticaretin sürdürülebilirliğini zorlaştırdığını belirterek şu sözleri söylemiştir: “Bir pazar tüccarı, ülkenin para durumuna, ulusal paranın değer kaybına ve iç-dış döviz fiyatlarındaki istikrarsızlığa baktığında iş ortamının dengesizleştiğini görür ve ‘Ben ticaret yapamıyorum’ der. Doğruyu söylüyor.”

Ancak Hamaney, döviz piyasasındaki ani yükselişlerin doğal bir süreç olmadığını savunarak, bu gelişmelerin arkasında “yabancı etkiler” bulunduğunu ileri sürmüştür: “Yabancı para fiyatlarındaki ani ve kontrolsüz yükseliş ile bunun yarattığı istikrarsızlık doğal değildir. Bu düşmanın işidir. Elbette durdurulmalıdır.”

Hamaney, hükümetin ekonomik koşulları iyileştirmek için girişimlerde bulunduğunu vurgulamıştır: “Cumhurbaşkanı, diğer erklerin başkanları ve yetkililer çeşitli önlemler alarak durumu düzeltmeye çalışmaktadır. Dolayısıyla pazarcıların bu konudaki protestosu meşrudur.”

Konuşmasında protestoların doğası ile “isyancılık” arasında ayrım yapan Hamaney, şiddet eylemlerinin kabul edilemez olduğunu ifade etmiştir: “Protestolar haklıdır, ancak isyanlardan farklıdır. Yetkililer protestocularla konuşmalıdır, isyancılarla değil.”

Hamaney, bazı kişilerin protestoları ülkeyi istikrarsızlaştırmak amacıyla kullandığını belirtmiştir: “Bazı kişiler, ülkeyi güvensiz hâle getirme niyetiyle tüccarların protestolarını istismar ederek huzursuzluk yaratmaktadır. Bu tür eylemler kabul edilemez.” Ayrıca, protestoları manipüle etmeye çalışan unsurların “dış bağlantılı paralı ajanlar” olduğunu iddia etmiştir: “Kışkırtılmış, paralı düşman ajanlarının bir grubu pazarcıların arkasında durarak İslam’a, İran’a ve İslam Cumhuriyeti’ne karşı sloganlar atmaktadır.”

Dini lider, İran’a yönelik dış müdahale çabalarına da dikkat çekerek şu ifadeleri kullanmıştır: “Bir kimse düşmanın eylemlerini tanımalıdır; düşman boş durmaz ve her fırsatı değerlendirir. Burada bir fırsat gördüler ve bundan yararlanmak istediler.” Açıklamasının sonunda Hamaney, ekonomik sorunlara ilişkin önlemlerin sürdüğünü ve devletin ticari istikrarı yeniden sağlamak için çalışmalar yürüttüğünü belirtmiştir.

Güvenlik Operasyonları, Tutuklamalar ve Devletin Açıklamaları (3-4 Ocak 2026)

3 Ocak 2026 tarihinde protestolar ülke genelinde devam etmiştir. İran Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) 3 Ocak tarihinde, Lorestan eyaletinin Hürremabad kentinde üç protesto liderinin tutuklandığını açıklamıştır. Açıklamada, “Hürremabad’daki son ayaklanmaların üç ana lideri tutuklanmıştır” ifadesi kullanılmıştır Devlet televizyonu, gözaltına alınan bazı kişilerin silahlı olduklarını ve yabancı ajanlarla temasta bulunduklarını itiraf ettiklerini iddia etmiştir. Yayında, gözleri bağlı ya da yüzleri bulanıklaştırılmış kişilerin görüntüleri paylaşılmıştır.

Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, 3 Ocak'ta yaptığı konuşmada ülkenin içinde bulunduğu ekonomik durumdan hükûmetin sorumluluğunu kabul ettiğini belirtmiş, “mevcut ekonomik sorunlardan hükümet sorumludur” sözlerini tekrarlamıştır.

4 Ocak 2026 tarihinde protestolar Tahran ve batı illerinde sürmüştür. Fars Haber Ajansı, Tahran’daki eylemleri "sınırlı" olarak tanımlamış, protestocuların “50 ila 200 kişilik gruplardan” oluştuğunu bildirmiştir. Gösteriler; Novobat, Tehran Pars, Ekbatan, Sadeghiyeh, Sattarkhan, Nazıabad ve Abdolabad bölgelerinde gerçekleşmiştir. Malekşahi ilçesinde bir güvenlik görevlisi ile iki protestocunun öldüğü, olayların bir kısmının polis karakoluna yapılan saldırı girişimi sırasında gerçekleştiği belirtilmiştir. Fars Haber Ajansı, “İsyancılar bir polis karakolunu basmaya teşebbüs etti” ifadesini kullanmıştır.

Ayetullah Ali Hamaney, 3 Ocak'ta yaptığı konuşmada şunları söylemiştir: “Biz protestocularla konuşuruz, yetkililer de onlarla konuşmalıdır. Ancak isyancılarla konuşmanın bir faydası yoktur. İsyancılar yerlerine konulmalıdır.”

ABD Başkanı Donald Trump’ın Açıklamaları ve İran’ın Yanıtları

ABD Başkanı Donald Trump 2 Ocak Cuma günü yaptığı bir paylaşımda, Tahran'ın protestoculara karşı ölümcül güç kullanması halinde Washington'un protestocuların "yardımına koşacağını" söylemiştir. Trump’ın bu açıklaması, İran yönetiminin tepkisini çekmiştir. İran Dışişleri Bakanlığı, yayımladığı yazılı açıklamada şu ifadeyi kullanmıştır: "Trump’ın son açıklamaları, ülkelerin egemenliğine saygı ilkesine dayanan Birleşmiş Milletler Şartı ve uluslararası hukukun temel kurallarının açık bir ihlalidir; ayrıca İran vatandaşlarına karşı şiddet ve terör eylemlerine teşvik anlamına gelmektedir.” Açıklamada, İran’ın olası bir dış saldırıya karşı “hızlı, kararlı ve kapsamlı bir karşılık” vereceği belirtilmiştir.

Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi, Trump’ın açıklamalarına sosyal medya üzerinden yanıt vermiştir: “İran’daki son döviz dalgalanmalarından etkilenen kişiler, hakları olduğu üzere barışçıl biçimde protesto etmektedirler.” Araghchi, Trump’ın mesajını “pervasız ve tehlikeli” olarak tanımlamış ve şu ifadeleri kullanmıştır: “Bugün Başkan Trump’ın mesajı, diplomasiye korkuyla yaklaşan ya da onu gereksiz sanan kişiler tarafından yönlendirilmiş olup pervasız ve tehlikelidir.”. Aynı açıklamada Araghchi, ülkesinin askeri hazırlık durumuna da değinmiştir: “İran silahlı kuvvetleri alarm hâlindedir ve İran egemenliğinin ihlali durumunda tam olarak nereye hedef alınacağını bilmektedir.”

ABD Başkanı Donald Trump 4 Ocak'ta yaptığı açıklamada, “Durumu çok yakından izliyoruz. Eğer geçmişte olduğu gibi insanları öldürmeye başlarlarsa, bence Amerika Birleşik Devletleri tarafından çok sert vurulacaklar.” ifadelerini kullanmıştır.

Gösterilerin Genel Seyri ve 5 Ocak İtibarıyla Durum

İran’da 28 Aralık 2025 tarihinde Tahran Kapalı Çarşı’da başlayan ekonomik protestolar, 5 Ocak 2026 itibarıyla dokuzuncu gününe girmiştir. İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA) tarafından yayımlanan rapora göre, gösteriler ülkenin 31 eyaletinden 27’sine yayılmış ve toplam 257 farklı noktada gerçekleşmiştir. Protestoların temel nedeninin, İran riyalinin Amerikan doları karşısında keskin değer kaybı ve bunun sonucu olarak artan yaşam maliyetleri olduğu bildirilmiştir. İran para birimi, 1 Amerikan doları karşısında 1.390.000 riyal seviyesine gerilemiştir.

HRANA’nın 5 Ocak tarihli güncellemesine göre, gösterilerde 27 eylemci ile güvenlik güçlerinden 2 kişi olmak üzere toplam 29 kişi hayatını kaybetmiştir. Yaralı sayısı 64, gözaltına alınanların sayısı ise 1203 olarak bildirilmiştir. Raporda yaralanmaların çoğunun plastik ve saçma mermilerden kaynaklandığı belirtilmiştir. Fars Haber Ajansı ise güvenlik güçleri arasında 250 polis memuru ve 45 Besic milisinin yaralandığını duyurmuştur.

İran makamları tarafından resmi ölü veya yaralı sayısına ilişkin bir açıklama yapılmamıştır. Protestoların Tahran dışına taşarak özellikle ülkenin batısında yoğunlaştığı bildirilmiştir. Tahran’da son günlerde protesto gösterilerinin kısmen azaldığı, ancak ülkenin diğer büyük şehirlerinde gösterilerin sürdüğü kaydedilmiştir. Başkentteki eylemlerin çoğu kentin kuzeydoğu ve kuzeybatı bölgelerinde gerçekleşmiştir.

HRANA raporunda, gösterilere öğrenciler, işçiler ve 16 ile 45 yaş arasındaki sivillerin katıldığı belirtilmiştir. Ayrıca 17 üniversitede protestoların düzenlendiği, üniversite topluluklarının dayanışma eylemlerinde bulunduğu bildirilmiştir.

İran Yargı ve Güvenlik Kurumlarının Açıklamaları

Yargı Erki Başkanı Gulam Hüseyin Muhsini Ejei’nin Açıklamaları

İran Yargı Erki Başkanı Gulam Hüseyin Muhsini Ejei, 5 Ocak 2026 tarihinde yaptığı açıklamada protestolara ilişkin olarak “hiçbir müsamaha gösterilmeyecek” ifadesini kullanmıştır. Ejei, “kargaşa çıkaranlar ve kışkırtıcılar yasalar çerçevesinde kararlılıkla cezalandırılacaktır” demiştir.

Ejei, hükümetin ekonomik ve sosyal taleplerini dile getiren protestocuları dinlemeye açık olduğunu, ancak “kargaşa çıkaranlar ve kışkırtıcılar” için yasal süreçlerin hızla yürütüleceğini belirtmiştir. Ayrıca ABD ve İsrail’in “açık ve net biçimde huzursuzlukları desteklediği” iddiasında bulunmuştur.

Ejei, yargı makamlarına verdiği talimatlarda, gösteriler sırasında silah taşıyan veya diğer suçlarla itham edilen kişilerin dosyalarının “savcılıklarda derhal ve titizlikle incelenip tamamlanması” gerektiğini bildirmiştir. Bu kapsamda, eyaletlerdeki başsavcılara bu davalar için özel mahkeme şubeleri oluşturma emri verilmiştir.

Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) ve Güvenlik Kurumlarının Açıklamaları

İran Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) Loristan Komutanlığı, 5 Ocak’ta yaptığı yazılı açıklamada, protestolara katılanlara yönelik “müsamaha dönemi sona ermiştir” ifadesini kullanmıştır. Açıklamada, “Kamu mallarına ve vatandaşların kişisel araçlarına yönelik tahribat, savaş silahlarının açıkça kullanılması ve ölüm üretme projesini hayata geçirme girişimleri dikkate alınarak son dönemdeki olayların failleriyle müsamaha dönemi sona ermiştir.” ifadeleri yer almıştır.

Açıklamada protestocular “düşman devletlerin taşeronu” olarak nitelendirilmiş ve “Güvenlik karşıtı bu hareketlerin kışkırtıcıları, organizatörleri ve liderleri, kanun çerçevesinde ve en kısa sürede hak ettikleri cezayı alacaklar. Bu komploların tüm asli ve uygulayıcı unsurları son kişiye kadar tespit edilerek yakalanacaktır.” denilmiştir.

Polis Teşkilatı’nın Açıklamaları

İran Polis Teşkilatı Başkanı Ahmed Rıza Radan, protestoların başlangıçta ekonomik taleplerle ortaya çıktığını, ancak zamanla “sokak kargaşalarına” dönüştüğünü ifade etmiştir. Radan, son iki gün içinde “kargaşa liderleri” olarak tanımladığı kişilerin, özellikle sosyal medya üzerinden kitleleri yönlendirenlerin gözaltına alındığını açıklamıştır.

Radan’ın verdiği bilgiye göre, gözaltına alınan protestocuların büyük bir kısmı gençlerden oluşmakta olup, uyarı sonrası serbest bırakılmışlardır. Ancak “protestolara öncülük edenler gözaltında tutulmaktadır” ifadesiyle, organizatör konumundaki kişilerin halen tutuklu oldukları belirtilmiştir.

Üst Düzey İranlı Yetkililerin Tepkileri

Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf’ın Açıklamaları

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf, 5 Ocak 2026 tarihinde Meclis açık oturumunda yaptığı konuşmada, halkın ekonomik sıkıntılardan doğan taleplerinin dikkate alınması gerektiğini belirtmiştir. Ancak Galibaf, “protestoları gasp etmeye çalışan yabancı istihbarat bağlantılı unsurların kararlılıkla cezalandırılması gerektiğini” söylemiştir.

Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bagai’nin Açıklamaları

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bagai, 5 Ocak 2026 tarihli haftalık basın toplantısında, İsrail ve ABD’nin gösteriler üzerindeki etkisine değinmiştir. Bagai, “İsrail, İran içinde bölünme yaratmak için her fırsatı kullanmaktadır” demiştir. Sözcü ayrıca, yabancı yetkililerin protestolara ilişkin açıklamalarını, “şiddet, terörizm ve cinayeti teşvik eden açıklamalar” olarak nitelendirmiştir.

İran Genelkurmay Başkanı General Abdolrahim Musevi’nin Açıklamaları

İran Ordusu Genelkurmay Başkanı General Abdolrahim Musevi, 5 Ocak 2026 tarihinde yaptığı açıklamada, ülkede süren protestoların “ülkeyi istikrarsızlaştırmayı amaçlayan bir yumuşak savaşın parçası” olduğunu ileri sürmüştür. Musevi, bu eylemlerin ABD ve İsrail tarafından yürütülen bir “soft war” stratejisi kapsamında görüldüğünü belirtmiştir.

Ulusal Güvenlik Konseyi Üyesi Ali Laricani’nin Açıklamaları

İran’ın üst düzey güvenlik yetkililerinden Ali Laricani, 5 Ocak 2026 tarihinde yaptığı açıklamada ABD’nin İran’daki olaylara yönelik açıklamalarına yanıt vermiştir. Laricani, ABD’nin İran’a müdahalesinin “Orta Doğu’yu istikrarsızlaştıracağı ve Amerikan çıkarlarına zarar vereceği” uyarısında bulunmuştur.

Uluslararası Tepkiler ve Birleşmiş Milletler Açıklamaları

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, 5 Ocak 2026 tarihinde İran’daki protestolarla ilgili olarak “can kayıpları ve yaralanmalar nedeniyle derin üzüntü duyduğunu” ifade etmiştir. BM Sözcüsü Stéphane Dujarric, New York’ta düzenlenen basın toplantısında Genel Sekreter adına yaptığı açıklamada, “Güvenlik güçleri ile göstericiler arasındaki çatışmalar sonucu yaşanan can kayıpları ve yaralanmalar nedeniyle derin üzüntü duymaktadır” demiştir.

Guterres, İran makamlarına yönelik çağrısında “ifade özgürlüğü, toplanma hakkı ve barışçıl gösteri hakkına saygı gösterilmesi” gerektiğini vurgulamıştır. Ayrıca “her bireyin barışçıl biçimde protesto etmesine ve şikayetlerini ifade etmesine izin verilmelidir” ifadelerini kullanmıştır.

Açıklamada, “İran ve bölgedeki tüm aktörlerin gerginliği artırabilecek veya istikrarsızlığa yol açabilecek eylemlerden kaçınmalarının önemi” vurgulanmıştır.

Protestoların Genel Seyri (6–7 Ocak 2026)

6–7 Ocak 2026 tarihlerinde İran genelinde ekonomik sorunlara karşı düzenlenen protestolar birçok kentte devam etmiştir.

İlam ve Melikşahi Olayları

İlam Eyaleti’nde yer alan Melikşahi kentinde 6 Ocak 2026 tarihinde güvenlik güçleri ile protestocular arasında şiddetli çatışmalar yaşanmıştır. Olaylar, 4 Ocak’ta hayatını kaybeden iki kişinin İmam Hüseyin Mezarlığı’nda düzenlenen cenaze töreni sonrasında başlamıştır. Cenazenin ardından yaklaşık 100 kişilik bir grup sloganlar atarak protesto başlatmış, üç banka binasını ateşe vermiştir. Çatışmalar sırasında iki polis memuru yaralanmış, bir kişi yaşamını yitirmiştir. Aynı bölgede 6 Ocak günü düzenlenen eylemler sırasında bir polis memuru silahlı saldırı sonucu vurularak hayatını kaybetmiştir. Söz konusu memur, Melikşahi’deki protestolar sırasında doğrudan ateş edilmesi sonucu yaralanmış ve kaldırıldığı hastanede ölmüştür.

Melikşahi ilçesinde cumartesi günü gerçekleşen cenaze töreni sonrası, silahlı protestocuların sokaklarda hükümet karşıtı sloganlar atarak gösterilere devam ettiği bildirilmiştir. Aynı olaylarda üç polis memuru yaralanmıştır. Çatışmaların ardından yaralıların sevk edildiği hastane çevresinde yeni olaylar yaşanmıştır. İlam kent merkezinde bulunan bir hastanede güvenlik güçleri ile protestocular arasında çıkan arbede sonucunda sağlık hizmetlerinde aksama meydana gelmiştir. Yerel medyaya göre olaylar, hastane binasından çevre sokaklara da taşmıştır.

Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, İlam’daki olaylarla ilgili “kapsamlı soruşturma” talimatı vermiştir. Bu kapsamda İçişleri Bakanlığı’ndan bir heyet bölgeye gönderilmiştir. Ayrıca Sağlık Bakanı Muhammed Rıza Zafarğandi, hastanedeki olayların incelenmesi için ayrı bir idari soruşturma başlatmıştır.

İlam kentinin son günlerde en yoğun protestoların yaşandığı bölgelerden biri olduğu bildirilmiştir. Kentteki protestolar sırasında kamu binaları ve altyapı tesislerinin hedef alındığı, bazı karakollarda hasar meydana geldiği aktarılmıştır.

Can Kaybı, Yaralanmalar ve Gözaltılar

6 Ocak 2026 itibarıyla İran’daki protestolarda ölü, yaralı ve gözaltı sayıları artış göstermiştir. İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), yayımladığı raporda ülkede 36 kişinin hayatını kaybettiğini, bunlardan 34’ünün eylemci, 2’sinin güvenlik görevlisi olduğunu açıklamıştır. Raporda, 31 eyaletten 27’sinde protestoların yaşandığı, toplam 285 noktada eylemlerin gerçekleştiği ve 2.076 kişinin gözaltına alındığı belirtilmiştir.

Yaralanmaların büyük kısmının saçma ve plastik mermi isabeti sonucu meydana geldiği kaydedilmiştir. HRANA verilerine göre olaylarda onlarca kişi yaralanmıştır. İran makamları, ölen ya da yaralananlara ilişkin resmi bir açıklama yapmamıştır. Yarı resmi Tesnim Haber Ajansı ise 6 Ocak itibarıyla güvenlik güçlerine ilişkin ayrıntılı veriler paylaşmıştır. Buna göre, 568 polis memuru ve 66 gönüllü milis (Besic) mensubu protestolar sırasında yaralanmıştır. Tesnim’e göre yaralanmaların ikisi gerçek mermiyle, 152’si av tüfeği mermisiyle ve 11’i bıçaklı saldırı sonucu meydana gelmiştir.

İran Yargı Erki Başkanı Gulamhüseyin Muhsin Ejei, güvenlik güçlerinin protestolara katılan “provokatörler” hakkında hazırlayacakları dosyaların önemine dikkat çekmiştir. Ejei, “Böylece yargı sürecinde işlemler daha hızlı hale gelebilir. Olaylara karışan provokatörlerin hızlı bir şekilde yargılanması gündemde” ifadelerini kullanmıştır.

Ejei ayrıca, savcılar ve hakimlerin kanunlara riayet etmeleri ve caydırıcı cezalar konusunda dikkatli davranmaları gerektiğini söylemiştir. Bu açıklamalar, protestolarda gözaltına alınan kişilere yönelik yargı sürecinin hızlandırılacağının sinyali olarak kaydedilmiştir.

Aylık Gıda Kredisi Destek Programı

Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, 4 Ocak 2026 tarihinde yaptığı açıklamada yeni bütçe kapsamında ucuz ithalat kurlarının kaldırıldığını, ancak bu uygulamadan elde edilen kaynakların halkın temel gıda ihtiyaçlarını desteklemek amacıyla kullanılacağını belirtmiştir.

İran hükümeti, ekonomik baskıyı hafifletmek için vatandaşlara aylık 10 milyon riyal (yaklaşık 7 ABD doları) tutarında dijital kredi verilmesine karar vermiştir. Devlet sözcüsü Fatemeh Mohajerani, devlet televizyonuna yaptığı açıklamada şu ifadeyi kullanmıştır: “Bireyler, dört ay boyunca kişi başına aylık 1 milyon tümenlik bir tutarı hesaplarına yatırılmış olarak alabileceklerdir”

Bu uygulamanın ülke nüfusunun tamamını kapsadığı ve yalnızca belirli ürünlerin satın alınmasında kullanılabileceği bildirilmiştir. Açıklamada ayrıca yardımın amacının, “halk üzerindeki ekonomik baskıyı azaltmak” olduğu belirtilmiştir.

Yargı ve Güvenlik Kurumlarının Açıklamaları (6–7 Ocak 2026)

6 Ocak 2026 tarihinde İran Yargı Erki Başkanı Gulamhüseyin Muhsin Ejei, emniyet teşkilatı yetkilileriyle yaptığı toplantıda protestolar sırasında gözaltına alınan kişilerle ilgili “hızlı yargılama” sürecine gidileceğini açıklamıştır. Ejei, emniyet birimlerinden “provokatörlerle ilgili hazırlayacakları dosyalara dikkat etmelerini” istemiştir. Yargı sürecinin hızlandırılması amacıyla, bu dosyaların eksiksiz biçimde hazırlanmasının önemine vurgu yapmıştır.

Ejei, “Böylece yargı sürecinde işlemler daha hızlı hale gelebilir. Olaylara karışan provokatörlerin hızlı bir şekilde yargılanması gündemde” ifadelerini kullanmıştır.

Aynı açıklamada Ejei, savcılar ve hakimlerin kanunlara titizlikle uymaları gerektiğini belirterek, “Savcılar ve hakimler, kanunlara riayet etme ve caydırıcı cezaları dikkate almaları yönünde görevlendirildi” demiştir. Ejei ayrıca inceleme ve yargılama süreçlerinde gecikme veya aksaklığa yer verilmemesi talimatını vermiştir. Ejei’nin açıklamasının ardından, İran güvenlik güçlerinin yargı süreciyle eşgüdüm içinde hareket edeceği ve gözaltı süreçlerinde hızlı yargılama uygulamalarına başlanacağı bildirilmiştir.

Aynı tarihte, Yargı Erki Başkanı Gholamhüseyin Mohseni-Ejei de “Bu kez isyancılara merhamet göstermeyeceğiz” demiştir.

ABD Senatörü Lindsey Graham'ın Açıklamaları

7 Ocak 2026 tarihinde ABD Senatörü Lindsey Graham, Fox News televizyonuna verdiği röportajda İran’daki protestolar ve güvenlik güçlerinin müdahalesiyle ilgili açıklamalarda bulunmuştur. Graham, İran yönetimine hitaben “Ayetullahlara şunu anlamanız gerekiyor—eğer daha iyi bir yaşam talep eden halkınızı öldürmeye devam ederseniz, Donald J. Trump sizi öldürecek” ifadelerini kullanmıştır.

Aynı açıklamada Graham, “İran’a değişim geliyor” ve “bu Nazi rejiminden kurtulmak için” sözleriyle İran’daki mevcut duruma değinmiştir. Graham ayrıca, İran halkına hitaben “İran halkına, yardım yolda” ifadesini kullanmıştır.

8 Ocak 2026 Tarihli Gelişmeler

İran’da Aralık 2025 sonunda başlayan ekonomik temelli gösteriler, 8 Ocak 2026 itibarıyla 12’nci gününe ulaşmıştır. İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), ülke genelinde 31 eyaletin tamamında protestoların sürdüğünü bildirmiştir. Gösteriler 348 farklı noktada gerçekleşmiş, HRANA verilerine göre 34 protestocu ve 8 güvenlik görevlisi olmak üzere toplam 42 kişi yaşamını yitirmiştir. Ajans, 12 günlük süreçte 2.277 kişinin gözaltına alındığını ve çok sayıda kişinin yaralandığını bildirmiştir.

Ekonomik nedenlerle başlayan protestolar, ülkenin farklı kentlerine yayılmıştır. Tahran Kapalıçarşı’da başlayan eylemler, kısa sürede Abadan, Tebriz, Şiraz, Kirmanşah, Reşt, Burucerd, Kereç ve Sistan-Beluçistan gibi şehirlere sıçramıştır. Gürgan kentinde valilik binası ateşe verilmiş, Tahran’daki Settar Han Köprüsü çevresinde göstericilerin polis araçlarını ateşe verdiği görüntüler yayılmıştır. Tahran’ın Gholhak ve Sa’dat Abad mahallelerinde iki caminin ateşe verildiğini bildirmiştir. Tesnim Haber Ajansı verilerine göre, gösterilerde toplamda 568 polis memuru ve 66 Besic (Besiç) üyesi yaralanmıştır.

İran Dışişleri Bakanlığı'nın Açıklaması

İran Dışişleri Bakanlığı, 8 Ocak 2026 tarihli yazılı açıklamasında ABD’yi “İran’ın içişlerine müdahale” ile suçlamıştır. Bakanlık açıklamasında, “ABD, İran halkına karşı düşmanlık beslemektedir.” ifadeleri kullanılmıştır.

Aynı açıklamada, İran Anayasası’na atıfta bulunularak “barışçıl protestolar resmi olarak tanınmaktadır ve meşru taleplerin yasal çerçevede ele alınması için çabalar sürdürülmektedir” ifadesi yer almıştır

İran Dışişleri Bakanlığı, ABD’yi “ekonomik ve psikolojik savaş yoluyla yanlış bilgi yayarak şiddet ve terörizmi kışkırtmakla” suçlamıştır. İran yönetimi ayrıca, ülkenin ekonomik sorunlarının “ABD yaptırımlarının bir sonucu” olduğunu vurgulamıştır.

İletişim Kesintileri ve İnternet Engeli

Londra merkezli internet izleme kuruluşu NetBlocks, 8 Ocak 2026 tarihinde yaptığı açıklamada İran’da ülke genelinde internetin kesildiğini bildirmiştir. Kuruluşun açıklamasında “Canlı ölçümler, İran’ın şu anda ülke çapında bir internet karartmasının ortasında olduğunu gösteriyor” ifadesi yer almıştır. NetBlocks’un açıklamasından kısa süre sonra, ülke genelinde telefon hizmetlerinin de kesildiği bildirilmiştir.

İnternet kesintilerinin ulusal düzeyde ve tüm eyaletlerde etkili olduğu belirtilmiştir. NetBlocks, 9 Ocak sabahı yayımladığı değerlendirmede İran’ın 12 saat boyunca çevrimdışı kaldığını bildirmiştir. İranlı Öğrenciler Haber Ajansı (ISNA), sosyal medya paylaşımları ve kullanıcı geri bildirimlerine dayanarak ülke genelinde internet erişiminde ciddi kesintiler ve yavaşlamalar yaşandığını duyurmuştur.

Cloudflare tarafından paylaşılan ağ analitik verilerine göre, İran’daki internet trafiğinde “dikkat çekici dalgalanmalar” meydana gelmiştir. Veriler, internet kullanım hacminin belirli zaman dilimlerinde “olağan seviyelerin altına düştüğünü” ve “ani, kısa süreli gerilemeler” kaydedildiğini göstermiştir.

ISNA raporunda kullanıcıların günün farklı saatlerinde bağlantı istikrarsızlığı ve hizmet kalitesinde düşüş yaşadıklarını, kesintilerin belirli bir bölgeyle sınırlı olmadığını belirttiği aktarılmıştır. NetBlocks ve medya kaynaklarının bildirdiğine göre, İran'da 12. gün akşamında tüm eyaletlerde geniş katılımlı protestolar başlamış, aynı saatlerde internet ve telefon hizmetleri de kesilmiştir.

Donald Trump’ın Açıklamaları ve ABD Yönetiminin Tutumu

ABD Başkanı Donald Trump, 8 Ocak 2026 tarihinde İran’da devam eden protestolar hakkında açıklamalarda bulunmuştur. Trump, protestolar sırasında insanların öldürülmesi hâlinde Washington yönetiminin İran’ı “çok sert şekilde vuracağını” ifade etmiştir. Trump, “The Hugh Hewitt Show” adlı radyo programına katılarak İran’daki gelişmeleri değerlendirmiştir. Açıklamasında, ülkede “çok büyük kalabalıkların oluştuğunu ve izdiham yaşandığını” belirtmiştir. Protestolar sırasında ölümler yaşandığını dile getiren Trump, olayların sorumluluğuna ilişkin net bir değerlendirme yapmadığını söylemiştir.

Trump, programda şu ifadeleri kullanmıştır: “Çok kötü durumdalar. Onlara şunu da ilettim: Eğer insanları öldürmeye başlarlarsa ki ayaklanmaları sırasında bunu yapma eğilimleri var, sık sık ayaklanma çıkarıyorlar eğer bunu yaparlarsa, onları (İran) çok sert şekilde vuracağız.”

ABD Başkanı Donald Trump, aynı gün Truth Social adlı sosyal medya platformunda İran’daki protestolara ilişkin bir video paylaşmıştır. Video, İsrail’de yayın yapan Kanal 13 Televizyonu tarafından hazırlanmıştır. Trump, videoyu paylaşırken şu başlığı kullanmıştır: “Bir milyondan fazla kişi gösteri düzenledi: İran'ın ikinci büyük şehri protestocuların kontrolü altına girdi, rejim güçleri şehri terk etti.”

Videoda, “İran'ın ikinci büyük şehri Meşhed'deki protestolara katılanların sayısı bir milyonu aştı.” ifadesi yer almıştır.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in Açıklamaları

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, 8 Ocak 2026 tarihinde Beyaz Saray’da düzenlediği basın toplantısında İran’daki protestolar hakkında açıklamalarda bulunmuştur. Vance, “İran'da devam eden gösterileri yakından takip ettiklerini” belirtmiştir. Vance, şu ifadeleri kullanmıştır: “Barışçıl protestolara katılan, özgürce örgütlenme ve seslerini duyurma haklarını kullanmaya çalışan herkesi destekliyoruz.”

Basın toplantısında, İran yönetiminin “birçok sorunu” olduğunu söyleyen Vance, Tahran’a nükleer program konusunda ABD ile masaya oturması tavsiyesinde bulunmuştur. ABD’nin İran’a yönelik atacağı adımların ise “Başkan Donald Trump’ın tasarrufunda olduğunu” ifade etmiştir. Vance ayrıca, “İran halkı da dahil olmak üzere dünyanın her yerinde haklarını savunan herkesin yanındayız.” demiştir.

Şiddet Eylemleri

8 Ocak 2026 gecesi, İran genelinde süren protestolar şiddet eylemlerine dönüşmüştür. 9 Ocak sabahına kadar devam eden olayların, İran kamuoyunda babası 1979 Devrimi öncesinde ülkeden kaçan Rıza Pehlevi’nin ve ayrılıkçı grupların çağrılarının ardından gerçekleştiği bildirilmiştir.

Tahran başta olmak üzere ülkenin bazı kentlerinde düzenlenen gösteriler sırasında şiddet olayları yaşanmıştır. Sosyal medyada paylaşılan görüntülerde, dağınık gruplar halinde toplanan ve bir kısmı silahlı, yüzleri maskeli kişilerin özel araçlara, motosikletlere, metro istasyonlarına, bankalara, itfaiye araçlarına ve otobüslere saldırdığı ve tahrip ettiği görülmüştür.

Yerel kaynaklara göre, başkent Tahran’da belediyeye ait bazı otobüsler bu gruplar tarafından ateşe verilmiştir. İran devlet televizyonu, bu olaylar sonucunda bazı kentlerde can kayıpları yaşandığını ve çok sayıda kişinin yaralandığını açıklamıştır. Olaylara ilişkin ayrıntılar ve saldırıları gerçekleştiren grupların kimlikleri bilinmemekte olup, güvenlik güçlerinin bölgelerde önlemlerini artırdığı bildirilmiştir.

Tahran’da Kamu ve Özel Mülklere Verilen Zarar

8 Ocak gecesi Tahran’da yaşanan olaylar sırasında, protestocular arasındaki bazı gruplar tarafından çok sayıda kamu ve özel bina hedef alınmıştır. Tahran Belediye Başkanı Ali Rıza Zakani, yaptığı açıklamada, “protestocuların otobüs, itfaiye aracı ve 42 araç, 24 ev, 25 cami, 2 hastane ve 26 bankanın da aralarında bulunduğu kamu binalarını tahrip ettiğini” bildirmiştir.

Zakani, açıklamasında ayrıca, “yabancı düşmanların Tahranlı çocuk ve gençleri kamu mallarına zarar vermek için kullandığını” söylemiştir.

İran’ın başkenti Tahran’da çıkan olaylarda çok sayıda otobüs ve ambulansın yanı sıra 24 ev, 25 cami, 2 hastane ve 26 bankanın kundaklandığı bildirilmiştir. Bu olaylar, kamu ve özel mülklere geniş çaplı zarar verildiğini göstermiştir.

İran devlet televizyonu, 8 Ocak gecesi ülke genelinde yaşanan olaylarda can kayıpları ve çok sayıda yaralanma meydana geldiğini duyurmuştur. Ülke medyası ve sosyal medya platformlarında paylaşılan görüntülerde, silahlı ve maskeli grupların metro istasyonları, kamu binaları, bankalar ve araçlara saldırdığı görülmüştür.

Kuzey Horasan’da Savcı Ali Ekber Hüzeyinzade’nin Ölümü

Kuzey Horasan eyaletine bağlı İsferayen kentinde 8 Ocak gecesi düzenlenen gösteriler sırasında bir savcı hayatını kaybetmiştir. Kuzey Horasan Savcılığı’ndan yapılan açıklamada, “çeşitli bölgelerden gelen provokatörlerin, içinde savcı Ali Ekber Hüzeyinzade ile emniyet görevlilerinin bulunduğu konteyneri ateşe verdiği” bildirilmiştir.

Olay sırasında, göstericilerin itfaiye ekiplerinin müdahalesine izin vermediği, bunun sonucunda savcı ve beraberindeki emniyet görevlilerinin yanarak yaşamını yitirdiği belirtilmiştir.

Kuzey Horasan Savcılığı, soruşturmanın devam ettiğini ve saldırıya karışanların yakalanması için çalışmaların sürdüğünü açıklamıştır. Yargı Erki Başkanı Gulam Hüseyin Muhsin Ejei, savcı Hüzeyinzade’nin ölümünün ardından başsağlığı mesajı yayımlamıştır.