İstanbul Ansiklopedisi (Dizi)

İstanbul Ansiklopedisi, 17 Nisan 2025 tarihinde Netflix platformunda yayımlanan, yönetmenliğini ve senaristliğini Selman Nacar'ın üstlendiği sekiz bölümlük bir Türk drama dizisidir. Yapımını Tims&B Productions'ın, yapımcılığını ise Timur Savcı ve Burak Sağyaşar'ın üstlendiği bu dizi, adını Reşad Ekrem Koçu'nun 1944-1973 yılları arasında yayımladığı ancak tamamlanamayan kültürel başvuru kaynağı İstanbul Ansiklopedisi'nden almaktadır.

Dizi, farklı kuşaklardan gelen ve farklı kültürel ortamlarda yetişmiş iki kadının, Nesrin ve Zehra'nın, kesişen hayatlarını konu alır. Doktor Nesrin karakterini Canan Ergüder, Zehra karakterini ise Helin Kandemir canlandırmaktadır. Zehra, üniversite eğitimi için İstanbul'a taşınır ve Nesrin'in evinde kalmaya başlar. Bu birliktelik, her iki karakterin de kendi geçmişleriyle yüzleşmelerine ve İstanbul'un çok katmanlı yapısında kendi kimliklerini yeniden tanımlamalarına olanak tanır.

Dizinin yapım sürecinde, Reşad Ekrem Koçu’nun İstanbul’u tarihsel, kültürel ve gündelik yönleriyle ele alan ansiklopedik yaklaşımı, kurmaca anlatıya uyarlanmış; bu çerçevede dizi, şehir anlatısı ile bireysel hikâyeleri iç içe geçiren bir yapı kazanmıştır. Selman Nacar’ın önceki yapımlarında görülen içe dönük anlatım dili, karakter psikolojisine odaklanma ve görsel sadeleşme bu projede de devam ettirilmiştir.

Dizinin çekimleri İstanbul’un farklı semtlerinde gerçekleştirilmiş; semt dokusu, mekânsal ayrışmalar ve fiziksel çevre, anlatının organik unsurları olarak değerlendirilmiştir. Bu açıdan yapım, yalnızca bir dizi formatı değil, İstanbul’un kültürel belleğine yöneltilmiş dramatik bir sinematografik yorum olarak da değerlendirilmektedir.

Dizi, adını aldığı İstanbul Ansiklopedisi gibi İstanbul’u yalnızca bir kent değil, çok katmanlı bir tarihsel ve kültürel yapı olarak ele almaktadır. Reşad Ekrem Koçu’nun ansiklopedik vizyonunda olduğu gibi, dizide de İstanbul; fiziksel bir mekândan çok, bireylerin kimliklerini, ilişkilerini ve yaşam biçimlerini şekillendiren dinamik bir zemin olarak konumlanmaktadır. Bu bağlamda mekân ve karakter arasında çift yönlü bir etkileşim gözetilmektedir.

Anlatıda yer alan karakterler, İstanbul’un farklı sosyal, kültürel ve mekânsal katmanlarında varlık gösterir. Taşradan İstanbul’a üniversite eğitimi için gelen Zehra ile şehir merkezinde yaşayan doktor Nesrin’in yollarının kesişmesiyle birlikte, kent kimliği ile bireysel dönüşüm süreçleri paralel biçimde ilerler. İstanbul’un kent belleği, yalnızca tarihî yarımadada değil; gecekondu alanlarında, apartman dairelerinde, üniversite kampüslerinde ve kamu binalarında da biçimlenmektedir.

Bu çerçevede yapım, İstanbul’u hem somut bir coğrafya hem de kurgusal karakterlerin içsel evrimi için bir arka plan olarak kurgular. Kentin gündelik yaşam içerisindeki sıradan ritimleri, tarihî süreklilik ve sosyokültürel dönüşümün birer temsiline dönüşür. Dizi, bu çok katmanlı yaklaşımıyla İstanbul’un tarihî mirasını yalnızca yapısal ögeler üzerinden değil, aynı zamanda bireysel hikâyeler aracılığıyla da görünür kılmayı amaçlar.

• Canan Ergüder: Nesrin karakteriyle, şehirle bağlarını koparmaya çalışan bir doktoru canlandırmaktadır.
• Helin Kandemir: Zehra karakteriyle, İstanbul'da yeni bir hayata adım atan genç bir üniversite öğrencisini canlandırmaktadır.
• Müjde Ar: Uzun bir aradan sonra ekranlara dönen oyuncu, dizide önemli bir karaktere hayat vermektedir.
• Tolga Tekin, Nezaket Erden, Kaan Miraç Sezen: Dizinin dikkat çeken diğer oyuncuları arasında yer almaktadır.

"İstanbul Ansiklopedisi", İstanbul'un çeşitli semtlerinde gerçekleştirilen çekimleriyle şehrin atmosferini hikâyeye yansıtmayı amaçlamıştır. Dizi, karakterlerin iç dünyalarını ve aralarındaki dinamikleri derinlemesine işleyerek izleyicilere bir dram dizisi sunmaktadır. ​

Dizi, izleyicilerden karışık tepkiler almıştır. Bazı izleyiciler, dizinin İstanbul'un çok katmanlı yapısını ve karakterlerin duygusal derinliğini etkileyici bir şekilde yansıttığını belirtirken, bazıları ise dizinin konusunu yeterince derinleştiremediğini ve karakter gelişimlerinin yetersiz olduğunu ifade etmiştir. ​