İzmir Yıldız Sineması

Yıldız Sineması, İzmir'in Konak ilçesi Basmane semtinde yer alan, 1953 yılında açılmış ve 1988 yılına kadar kentin sosyal ve kültürel yaşamında faaliyet göstermiş tarihi bir sinema ve tiyatro binasıdır. Raylar üzerinde hareket eden otomatik açılır-kapanır tavan yapısıyla Türkiye sinema mimarisinde dikkat çeken yapı, hem kapalı bir salon hem de üstü açık bir yazlık sinema olarak kullanılabilmesiyle bilinmektedir.

Yıldız Sineması, daha önce aynı mevkide bulunan yazlık Güneş Sineması'nın yerine inşa edilmiştir. 1953 yılında kapalı bir mekâna dönüştürülerek açılan yapı, İtalyan bir mimar tarafından tasarlanmıştır. 1957 yılında ise Mimar Erdoğan Tözge’nin tasarımıyla yeniden inşa edilerek yaklaşık 1800 koltuk kapasitesine ulaştırılmıştır. Sinema, açılışından itibaren film gösterimlerinin yanı sıra konserler, tiyatrolar ve çeşitli kültürel etkinlikler için de İzmir'deki önemli buluşma noktalarından biri olmuştur.

Yapının mimari açıdan öne çıkan temel özelliği, raylar üzerine oturan ve otomatik olarak açılabilen "müteharrik" çatı sistemidir. Bu sistem, yaz aylarında salonun havalandırılmasını sağladığı gibi, binayı kısa sürede üstü açık bir yazlık sinemaya dönüştürmektedir. Sinemanın adının, geceleri bu kapaklar açıldığında görülebilen gökyüzündeki yıldızlardan geldiği belirtilmektedir. İç mekân; salon, koltuk, balkon ve localardan oluşan hiyerarşik bir oturma düzenine sahiptir.

Yıldız Sineması’nın faaliyet tarihindeki önemli etkinliklerden biri, Raj Kapoor’un yönettiği ve başrolünde oynadığı Avare (1951) filminin gösterimidir. Film, Türkiye’de ilk kez 22 Kasım 1954 tarihinde bu sinemada vizyona girmiştir. Üç hafta boyunca gösterimde kalan film, o dönem için yüksek bir başarı elde ederek yaklaşık 150.000 izleyici sayısına ulaşmış ve İzmir'in sinema tarihinde önemli bir yer edinmiştir.

Televizyon yayınlarının yaygınlaşması ve sinema sektöründeki dönüşümler nedeniyle Yıldız Sineması, 1988 yılının Kasım ayında kapılarını tamamen kapatmıştır. 1989 yılından itibaren bina; halı saha, bilardo ve masa tenisi salonu olarak işletilen "Yıldız Spor Tesisleri"ne dönüştürülmüştür. Günümüzde yapı, kentsel hafızanın korunması amacıyla İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından kamulaştırılmış olup restorasyon süreçleri devam etmektedir.