Kadıoğlu Mozaikleri

Kadıoğlu Mozaikleri, Zonguldak ili Çaycuma ilçesine bağlı Kadıoğlu Köyü sınırları içinde yer almaktadır. Alan, Zonguldak kent merkezinin yaklaşık 45 km güneydoğusunda konumlanır. Mozaikler, 2008–2010 yılları arasında Zonguldak Ereğli Müze Müdürlüğü tarafından yürütülen kurtarma kazıları sırasında ortaya çıkarılmıştır. Kazılar, özel mülkiyete ait bir arazide gerçekleştirilmiş ve çalışmalar sırasında Roma Dönemi’ne ait bir villa rustica yapı kompleksinin varlığı tespit edilmiştir. 

Mimari ve Arkeolojik Bağlam

Kazılar sonucunda, apsidal planlı mekânlar ile farklı işlevlere sahip odalardan oluşan bir yapı düzeni belirlenmiştir. Mozaikler, bu yapının taban döşemelerini oluşturmaktadır. Kazı alanında ayrıca seramik parçaları, küçük buluntular ve İmparator Valerianus dönemine tarihlenen bir gümüş sikke ele geçirilmiştir. Bu veriler, yapı kompleksinin MS 3. yüzyılın son çeyreğinde kullanımda olduğunu göstermektedir. Mozaikler, kazı sonrası korunmaları amacıyla jeotekstil ve dolgu malzemesi ile örtülerek yerinde muhafaza edilmiştir. 

Mozaik Panolar

Kadıoğlu Mozaikleri üç ana zemin mozaiğinden oluşmaktadır. İlk pano, mitolojik bir sahne olan “Lykurgos ve Ambrosia” konusunu betimler. Kompozisyonda, üzüm bağı içinde bir erkek ve bir kadın figürü yer almakta; sahne, Dionysos mitolojisiyle ilişkilendirilmektedir. İkinci pano, geometrik motiflerden oluşan bezeme ağırlıklı bir düzenlemeye sahiptir. Üçüncü pano ise figürlü kompozisyonu ve çok sıralı bordür düzeniyle öne çıkar. Bu panoda av sahneleri, hayvan mücadeleleri, Eros ve Psykhe^【1】  betimleri, deniz canlıları ve su perileri birlikte yer almaktadır.

Mask Betimleri

Üçüncü panonun köşelerinde dört adet sakallı erkek maskı betimlenmiştir. Masklar, akantus sarmalları içerisinde Eros ve hayvan figürleriyle birlikte düzenlenmiştir. Yüzlerin iri gözlü ve sakallı biçimde işlenmesi, kulak hizasında ıstakoz kıskaçlarını andıran unsurların bulunması ve bitkisel saç-sakal düzenlemeleri, bu maskların deniz tanrısı Okeanos ile ilişkilendirildiğini göstermektedir. Maskların mozaiğin köşelerine yerleştirilmesi, Roma mozaik sanatında bilinen koruyucu nitelikli betimleme geleneğiyle uyumludur.

Tarihlendirme

Stilistik özellikler, ikonografik unsurlar ve kazı buluntuları birlikte değerlendirildiğinde Kadıoğlu Mozaikleri, MS 3. yüzyılın sonlarına tarihlenmektedir. Mozaikler, Roma Dönemi Anadolu’sunda farklı bölgesel sanat geleneklerinin bir arada kullanıldığını gösteren örnekler arasında yer almaktadır.