Kale Hamamı (Tokat)

Kale Hamamı, Tokat ili Niksar ilçe merkezindeki Niksar Kalesi’nin iç kale alanında, doğu surlarına bitişik konumda inşa edilmiştir. Yapının inşa tarihini, banisini veya vakıf şartlarını gösteren herhangi bir kitabe yahut vakfiye belgesi bulunmamaktadır. Yapıyı inşa ettiren kişi ve yapının mimarı hakkında tarihsel belgelerde bilgi yer almamaktadır. Yapının tarihlendirilmesi; plan özellikleri, malzeme kullanımı ve Niksar Kalesi'ndeki diğer mimari eserlerin tarihsel verileri esas alınarak gerçekleştirilmiştir. Bu mimari ve tipolojik veriler doğrultusunda eser, 12. yüzyılın ortalarına, tarihlendirilmektedir. Yapı, tipolojik açıdan tek işlevli kale hamamları grubu içerisinde değerlendirilmektedir. Kale içi yerleşimin kullanımına yönelik kurgulanan bu tarihi eser, günümüzde büyük oranda harap durumdadır.^【1】

^{Niksar Kalesi (}Salt Araştırma⁾

Doğu-batı doğrultusunda konumlandırılan Kale Hamamı'na kuzeybatı köşede yer alan kapıyla girilmektedir. Kuzey-güney doğrultusunda dikdörtgen plan veren soyunmalık mekânının üzeri kubbeyle örtülüdür. Soyunmalığın doğusundaki kapıdan geçilen sıcaklık bölümünün kare planlı merkezi mekânı, tromp geçişli kubbe ile kapatılmıştır. Sıcaklıkla bağlantılı halvet birimleri ile su deposunun üst örtüsünde beşik tonoz kullanılmıştır. Beden duvarları kaba yonu taşla inşa edilen hamamın kubbe örtülerinde tuğla malzeme tercih edilmiştir. Duvarların iç kısmında pişmiş topraktan imal edilmiş su künkleri bulunmaktadır. Bünyesinde herhangi bir bezeme öğesine rastlanmayan yapı, tek birimli hamamlar grubunda yer almaktadır.^【2】

Kale Hamamı’nın beden duvarlarının yapımında ana malzeme olarak kaba yonu taş tercih edilmiştir. Yapının üst örtüsünü oluşturan kubbe sisteminde ise tuğla malzeme kullanılmıştır. Duvar bedenlerinin iç kısımlarında, su naklini sağlayan pişmiş topraktan imal edilmiş künkler yer almaktadır.^【3】

Günümüzde kullanılmayan Kale Hamamı'nın yamaca yakın duvarları ayakta kalmış olup yapının büyük bölümü harap ve yıkılmış durumdadır. Su, elektrik ve ısıtma tesisatı bulunmayan bina geçmiş dönemlerde onarım geçirmiştir. Yapı, 17.11.1978 tarihli ve A-1413 sayılı karar ile resmi olarak tescil edilmiştir.^【3】