Kar Ruloları

Kar ruloları, kar tabakasının rüzgârın etkisiyle belirli meteorolojik ve yüzey koşulları altında yuvarlanarak silindir biçimli yapılar oluşturmasıyla meydana gelen nadir bir doğa olayıdır. Bu yapılar, karın yüzeyden kopup kendi ekseni etrafında sarılması sonucu oluşur ve genellikle ortası boştur. Boyutları birkaç santimetreden metrelerce uzunluğa kadar değişebilir. Kar rulolarının oluşumuna etki eden faktörler arasında karın fiziksel özellikleri, sıcaklık, rüzgâr hızı ve yönü, arazi eğimi ve yüzey pürüzlülüğü yer alır.

Oluşum Koşulları

Kar ruloları, sıcaklığın sıfır dereceye yakın olduğu ve kar yüzeyinin hâlâ yapışkan özellik gösterdiği durumlarda meydana gelir. Bu sırada rüzgâr, yüzeydeki kar tabakasını yerinden kaldırarak yuvarlamaya başlar; hareket eden kar, dönerken dış yüzeyine yeni kar tabakaları ekler ve silindirik bir form kazanır. Karın nemli, yapışkan ve yeterince yoğun olması gerekir; aşırı kuru veya aşırı ıslak kar, ruloların oluşumunu engeller. Rüzgârın hızı çok düşük olduğunda yuvarlanma başlamaz, çok yüksek olduğunda ise oluşan rulolar dağılır. Oluşum sürecinde zemin koşulları, arazi eğimi ve rüzgâr yönü de belirleyici rol oynar; eğimli yüzeylerde rüzgârın karı aşağıya doğru hareket ettirmesi süreci kolaylaştırırken, düz alanlarda da uygun rüzgâr ve kar koşullarıyla rulolar oluşabilir. Ruloların merkezinin boş olmasının nedeni, ilk katmanların ince kalması ve dış yüzeye taşınmasıdır.

Tarihsel Gözlemler

Mount Pleasant, Michigan (1906)

Kar rulolarına ilişkin ilk bilimsel gözlemler, 1906 yılında Michigan’daki Mount Pleasant bölgesinde yapılmıştır. Bu gözlemlerde, gece boyunca yön değiştiren rüzgârlar ve 1-2 °C civarındaki sıcaklıklar altında, kar tabakasının bir kısmı yüzeyden ayrılarak silindir biçiminde yuvarlanmıştır. Ruloların çapı genellikle 7-30 cm arasında değişmiş ve spiral bir yapıya sahip bulunmuştur. Düz yüzeylerde ve hafif eğimlerde de oluşum gözlemlenmiştir. Ruloların oluşumunda erime ve yeniden donma süreçlerinin kar tabakasını kısmen gevşeterek rüzgârla taşınabilir hâle getirmesi etkili olmuştur.

Iowa (1932)

1932 yılında Iowa’da yapılan gözlemler, kar rulolarının düz arazilerde de oluşabileceğini göstermiştir. 25-26 Ocak gecesi, zeminde eski bir kar kabuğu bulunması ve üzerine nemli kar yağması sonucu binlerce kar rulosu meydana gelmiştir. Çapları yumurta büyüklüğünden fıçı boyutuna kadar değişen rulolar, 20-100 feet uzunluğunda izler bırakmıştır. Bu olay, rüzgâr yönü değişimlerinin ve sıcaklık düşüşlerinin kar rulolarının oluşumunda kritik rol oynadığını ortaya koymuştur.

Türkiye’deki Örnekler

Amasya

Türkiye’de kar rulolarının gözlemlendiği alanlardan biri Amasya’nın Taşova ilçesine bağlı Dereli Yaylası’dır. Bölgede 2025 yılının kış ve ilkbahar aylarında bu doğa olayına rastlanmıştır. Kar ruloları, hava sıcaklığının sıfır dereceye yakın olduğu dönemlerde karın yüzeyden rüzgâr etkisiyle kopması sonucu oluşmuştur. Dereli ormanlarında yapılan gözlemler; rüzgâr yönü, arazi eğimi ve karın yapışkan özelliği gibi etkenlerin bu yapıların oluşumunda belirleyici olduğunu göstermiştir. Bu gözlemler, kar rulolarının Türkiye’de de uygun meteorolojik ve topoğrafik koşullar sağlandığında meydana gelebildiğini ortaya koymaktadır.

Ilgaz Dağı

Bir diğer örnek 2026 yılında Kastamonu-Çankırı sınırındaki Ilgaz Dağı’nda gözlemlenmiştir. Yaklaşık 80 santimetre kalınlığındaki kar tabakasında, rüzgârın zemindeki karı yüzeyden koparıp eğimli yamaçlarda aşağıya doğru yuvarlaması sonucu kar ruloları oluşmuştur. Yol kenarlarında farklı büyüklüklerde kar ruloları görülmüş ve bu oluşumlar, yüksek rakımlı dağlık bölgelerde de benzer koşulların varlığını göstermiştir.