Köken

Kerata kelimesi, Türkçeye Yunancadan geçmiş olup, temel anlamı “boynuzlu”dur. Bu sözcük, Yunanca keratâs (κερατάς) biçiminden alınmıştır. Yunancada keratâs, sadece fiziksel olarak boynuzlu olmayı değil, mecaz anlamda “karısını aldatan ya da karısı tarafından aldatılan erkek”, hatta “şeytan” gibi alaycı ya da aşağılayıcı anlamları da içerir. Sözcüğün kökü, “boynuz” anlamındaki kératon (κέρατον) ve onun da daha eski biçimi olan kérato (κέρατο) ile bağlantılıdır. Bu da Eski Yunanca kéras / kerat- (κέρας, κερατ-) sözcüğüne dayanır.

Daha derin etimolojik kökeni ise Hint-Avrupa Ana Diline uzanır: kerata, Hint-Avrupa dillerindeki ḱér-h₂-es- (veya ḱér-as-) biçiminden türetilmiştir. Bu biçim de, “boynuz” anlamındaki kök yapı olan ḱerh₂- ya da sadeleşmiş haliyle ḱer- köküne dayanmaktadır. Bu kök, Latince cornu, İngilizce horn ve Almanca Horn gibi “boynuz” anlamını taşıyan diğer Hint-Avrupa dillerindeki sözcüklerle de ortak bir kökene sahiptir.

Kullanım Alanları

• Günlük dil ve argo: Türkçede kerata, genellikle hafif alaycı ya da azarlayıcı bir ifadeyle “yaramaz, muzip çocuk” ya da “çapkın adam” anlamında kullanılır.
• Mizahi ya da küçümseyici bağlam: Deyimleşmiş ifadelerle birlikte, biriyle dalga geçmek ya da onu azarlamak için tercih edilir.
• Tarihsel ve kültürel dil kullanımı: Osmanlı döneminde Rumca etkisiyle İstanbul Türkçesine geçmiş ve özellikle konuşma dilinde yer edinmiştir.
• Edebiyat ve tiyatro: Tipik bir “serseri”, “muzip” ya da “çapkın” karakterin nitelendirilmesinde kullanılan bir sözlük öğesi olmuştur.