Kızıl Dosya (Kitap)

Sherlock Holmes, İskoç yazar ve doktor Sir Arthur Conan Doyle tarafından yaratılan kurgusal bir danışman dedektiftir. İlk olarak 1887 yılında yayımlanan eserlerde okuyucu karşısına çıkan karakter; suçları çözmek için polisler ve diğer dedektifler tarafından sıklıkla fikrine başvurulan, botanik ile kimya bilimlerine olan yüksek hakimiyeti ve olayları çözerken başvurduğu mantıksal tümdengelim yöntemleriyle tanımlanmaktadır.

^{Sir Arthur Conan Doyle -} Noiser

Sherlock Holmes karakteri, Arthur Conan Doyle tarafından yirmi yedi yaşındayken yaklaşık üç haftalık bir süre zarfında kaleme alınmıştır. Karakterin yer aldığı ilk roman olan A Study in Scarlet (Kızıl Dosya), 1887 yılında Beeton's Christmas Annual dergisinde yayımlanmıştır. Doyle, bu eserin tüm haklarını yirmi beş sterlin karşılığında devretmiştir. Karakterin edebiyat dünyasında tanınması ve gelişim göstermesi bu sürecin ardından gerçekleşmiştir.

^{Kitabın İlk Görünümü -} The University of Texas at Austin, Harry Ransom Center

Romanın kurgusu, İkinci Anglo-Afgan Savaşı'nda omzundan yaralanıp Londra'ya dönmek zorunda kalan askerî doktor John H. Watson'ın yaşamıyla başlar. Ucuz bir ev arayan Watson, eski bir tanıdığı olan Stamford aracılığıyla hastanenin kimya laboratuvarında çalışan Sherlock Holmes ile tanışır ve ikili 221B Baker Street adresinde aynı daireyi paylaşmaya başlar. İkilinin dahil olduğu ilk büyük vaka, polislerin çözemediği bir cinayettir. Boş bir evde Enoch J. Drebber adında bir Amerikalının cesedi bulunur; cesette hiçbir darp izi yoktur ancak cinayet mahallindeki duvarda kanla yazılmış ve Almancada "intikam" anlamına gelen "RACH" kelimesi yer almaktadır. Kısa süre sonra Joseph Stangerson adlı bir başka Amerikalı daha benzer koşullarda ölü bulunur. Scotland Yard dedektifleri yanlış ipuçlarını takip ederken, Holmes cinayetlerin asıl faili olan Jefferson Hope'u bulmayı başarır. Eserin "The Country of the Saints" adlı ikinci bölümü ise cinayetlerin asıl nedeni olan ve olaylardan kırk yıl önce Amerika'nın batısında başlayan olaylar silsilesini konu edinmektedir.

Romanda öne çıkan ana temalar cinayet ve geçmişte yaşanan bir aşk rekabetinden doğan intikamdır. Bunun yanı sıra, Holmes'un vakaları çözerken tesadüflere değil; anatomi, kimya bilgisine, keskin gözlem yeteneğine ve mantıksal tümevarıma (deduction) dayanması, eserde "bilimsel rasyonalite" ve analitik düşünce temasını güçlü bir şekilde işler.

• Sherlock Holmes: Suçları çözmek için polisler ve diğer dedektifler tarafından sıklıkla fikrine başvurulan, keman çalan, botanik ile kimya bilgisi oldukça yüksek olan danışman dedektiftir.
• Dr. John H. Watson: Afganistan'dan gazi olarak dönen askerî doktor, Holmes'un ev arkadaşı ve romanın asıl anlatıcısıdır.
• Müfettiş Lestrade ve Müfettiş Gregson: Scotland Yard'da görev yapan ve içinden çıkamadıkları vakada Holmes'tan yardım isteyen dedektiflerdir.
• Bayan Hudson: Baker Street'teki evin sahibesidir.

Arthur Conan Doyle, romanı iki ana bölüm hâlinde kurgulamıştır. "Being a Reprint from the Reminiscences of John H. Watson M.D." alt başlığını taşıyan ilk bölüm, tamamen Dr. Watson'ın bakış açısından birinci tekil şahıs anlatımıyla yazılmıştır. İkinci bölüm ise her şeyi bilen üçüncü tekil şahıs (tanrısal) anlatıcı tarafından aktarılmakta, yalnızca son iki bölümde anlatıcı rolü yeniden Watson'a dönmektedir.

Arthur Conan Doyle, edebiyat ve tıp alanındaki başarılarının yanı sıra toplumsal katkıları nedeniyle de onurlandırılmıştır. Yazar, 1902 yılında Kral VII. Edward tarafından "Şövalye" (Knight Bachelor) unvanına layık görülmüştür. Sherlock Holmes karakteri ise edebi bir figür olarak dünya çapında büyük bir başarı elde etmiş; sinema ve televizyon tarihinde "en çok uyarlanan edebi insan karakteri" olarak Guinness Dünya Rekorları'na girmiştir. Ayrıca yazar, kariyeri boyunca İtalya Kraliyet Nişanı gibi çeşitli uluslararası takdirler de almıştır.