Kızıl Kurt (Canis rufus)

Kızıl kurt (Canis rufus), Kuzey Amerika’ya özgü ve gri kurt (Canis lupus) ile birlikte kıtada yaşayan iki kurt türünden biridir. Günümüzde dünyanın en çok tehlike altında bulunan yaban köpekgillerinden sayılmaktadır. Uluslararası Doğa Koruma Birliği (IUCN) tarafından “kritik tehlike altında” olarak sınıflandırılmıştır.

Fiziksel Özellikler

Kızıl kurt, gri kurttan daha küçük, çakaldan ise daha büyüktür. Vücut uzunluğu 100–130 cm, kuyruk uzunluğu 30–42 cm, omuz yüksekliği 66–79 cm arasındadır. Ağırlıkları 20–36 kg (45–80 pound) arasında değişir. Erkekler genellikle dişilerden %10 kadar daha iridir.

Baş yapısı geniş, kulakları uzun ve dik, bacakları ince ve uzundur. Kürkü çoğunlukla kahverengi ve açık kahverengidir; sırtında siyah karışımlar bulunur. Kulak, boyun ve bacaklarda kızılımsı tonlar belirgindir. Kışın bu kızıl renklenme daha baskındır. Kuyruğun ucu genellikle siyahtır. Yaz aylarında yıllık tüy dökümü gerçekleşir.

Kızıl Kurt (Valerie, flickr)

Yayılış ve Habitat

Tarihsel olarak kızıl kurtların dağılımı Teksas’tan New York’a kadar uzanmış, güneydoğu Amerika Birleşik Devletleri’nin büyük kısmını kapsamıştır. 20. yüzyılın ortalarında yoğun avcılık, habitat kaybı ve melezleşme baskısıyla dağılımları yalnızca güneydoğu Teksas ve güneybatı Louisiana kıyı çayırlarına ve bataklıklarına kadar daralmıştır.

Günümüzde doğal popülasyon yalnızca Kuzey Carolina’nın doğusunda bulunmaktadır. Burada Alligator River Ulusal Yaban Hayatı Sığınağı ve çevresinde yeniden yerleştirme çalışmaları yapılmaktadır. Ayrıca tür, Tennessee ve Kuzey Carolina’daki Büyük Dumanlı Dağlar’a da sınırlı olarak yeniden kazandırılmıştır. Uygun yaşam alanları; ormanlar, sulak alanlar, bataklıklar ve avın bol bulunduğu ılıman karasal ekosistemlerdir.

Bir sürünün kullandığı alan büyüklüğü, av mevcudiyetine bağlı olarak yaklaşık 50–200 km² arasında değişebilir.

Davranış ve Ekoloji

Kızıl kurtlar sosyal yapıya sahip, sürü halinde yaşayan hayvanlardır. Sürü genellikle çiftleşmiş bir yetişkin çift ve farklı yaşlardaki yavrulardan oluşur; tipik olarak 5–8 birey içerir. Genç bireyler, yavru bakımında ebeveynlere yardım eder. Çoğu yavru bir–iki yaşına geldiğinde sürüden ayrılır.

Çiftleşme Şubat ayında gerçekleşir, gebelik 60–63 gün sürer ve genellikle Nisan–Mayıs aylarında 3–6 yavru doğar (nadiren 12’ye kadar). İnler dere kıyıları, kum tepecikleri, oyuk ağaçlar veya devrilmiş kütükler çevresinde bulunur. Doğada doğan yavruların yarısından azı yetişkinliğe ulaşır.

Kızıl kurtlar esasen gececi olup alacakaranlıkta ve şafakta daha aktiftir. Bölgelerini koku işaretleri ve seslerle belirler, diğer köpekgillere karşı savunurlar. İletişimde beden dili, dokunsal temas, seslenmeler ve kimyasal sinyaller rol oynar.

Beslenme

Kızıl kurtlar etoburdur ve fırsatçı şekilde avlanırlar. Diyetleri; Beyaz kuyruklu geyik, rakun, bataklık ve pamuk kuyruklu tavşanlar, kunduz ve diğer kemirgenler, küçük memeliler, kuşlar ve zaman zaman leş gibi türlerden oluşur. Günde 2–5 kg kadar et tüketebilir ve yiyecek aramak için 30 km’den fazla yol kat edebilirler.

Ekosistemlerinde orta büyüklükte av popülasyonlarını düzenleyen önemli yırtıcı rolü üstlenirler.

Koruma Durumu

Kızıl kurtlar 20. yüzyıl ortalarında yok olma noktasına gelmiştir. 1967’de ABD’de Nesli Tehlike Altında Türler Yasası kapsamında koruma altına alınmış, 1980’de doğada neslinin tükendiği ilan edilmiştir. Kalan 14 birey esaret altı üreme programının kurucuları olmuştur.

1987’den itibaren esaret altında yetiştirilen bireyler Kuzey Carolina’ya salınmaya başlanmıştır. 2006’da vahşi popülasyon 130’un üzerine çıkmışsa da, yasadışı avlanma, habitat kaybı ve yönetim sorunları nedeniyle sonraki yıllarda azalmıştır.

2020’lerin başı itibarıyla Kuzey Carolina’daki vahşi popülasyon yaklaşık 15–20 birey ile sınırlıdır. Esaret altında ise ABD genelinde 200’den fazla birey üreme programlarında tutulmaktadır.

İnsanlarla İlişkiler

Kızıl kurtlar tarihsel olarak çiftlik hayvanlarına yönelik tehdit olarak görülmüş, bu nedenle yoğun şekilde avlanmıştır. Gerçekte çiftlik hayvanı kayıpları sınırlı düzeydedir. Bunun yanında kemirgen popülasyonlarını denetleyerek ekolojik ve ekonomik yarar sağlarlar.