Kongo - Rubaya Maden Kazası (2026)

Kongo - Rubaya Maden Kazası (2026), Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nin doğusundaki Kuzey Kivu eyaletinde yer alan Rubaya koltan madeninde 29 Ocak 2026 tarihinde meydana gelen büyük ölçekli bir göçüktür. Olayda en az 227 kişi yaşamını yitirmiş, ölenler arasında madenciler, kadınlar ve çocuklar da bulunmuştur.

Olayın Yeri ve Zamanı

Göçük, 29 Ocak 2026 Çarşamba günü Kuzey Kivu eyaletinin başkenti Goma’nın yaklaşık 60 kilometre kuzeybatısındaki Rubaya kasabasında meydana gelmiştir. Rubaya, dünya koltan üretiminin yaklaşık %15’ini sağlayan bir madencilik merkezidir. Koltan, tantalum adlı ısıya dayanıklı bir metale dönüştürülmekte ve cep telefonları, bilgisayarlar, uçak motorları ve gaz türbinleri üretiminde kullanılmaktadır.

Kazanın Seyri ve Can Kayıpları

M23 (AFC) tarafından atanmış Kuzey Kivu Valiliği Sözcüsü Lumumba Kambere Muyisa 31 Ocak'ta yaptığı açıklamada, göçüğün şiddetli yağışlar sonucu zayıflayan zeminin çökmesiyle meydana geldiğini açıklamıştır. Muyisa, “200’den fazla kişi bu heyelanın kurbanı oldu; bunlar arasında madenciler, çocuklar ve pazarda çalışan kadınlar bulunuyor. Bazıları son anda kurtarıldı ve ağır yaralı.” ifadelerini kullanmıştır.

Yaklaşık 20 yaralı Rubaya’daki sağlık merkezlerinde tedavi altına alınmıştır. Olay sonrası yapılan açıklamalarda, kesin ölü sayısının en az 227 olduğu bildirilmiştir. AFP’ye konuşan Eraston Bahati Musanga, M23 tarafından atanan eyalet valisi olarak “Bazı cesetler çıkarıldı” bilgisini vermiş ancak kesin sayı hakkında bilgi paylaşmamıştır.

Bir başka tanık madenci Franck Bolingo, “Yağmur yağdı, sonra toprak kaydı ve insanları sürükledi; bazıları canlı gömüldü, bazıları hala madenin içinde mahsur” demiştir.

Kurtarma Faaliyetleri

Rubaya’daki yaralılar, çevredeki sağlık merkezlerine taşınmış ve Goma kentine sevkleri planlanmıştır. M23 yönetimi, maden sahasındaki el emeğine dayalı madenciliği geçici olarak durdurmuş ve bölgede maden yakınında barınak kuran sivillerin tahliyesine karar vermiştir.

Kazanın ardından bir eski madenci, “Tüneller el ile kazılıyor, kötü inşa ediliyor ve bakım yapılmıyor. Bir çukurda 500’e kadar madenci bulunabiliyor; bir çökme birçok galeriyi aynı anda etkileyebiliyor” ifadelerini kullanmıştır.

Sosyoekonomik ve Siyasi Arka Plan

Rubaya madenleri, Mayıs 2024’ten itibaren M23 isyancı grubu tarafından kontrol altına alınmıştır. Birleşmiş Milletler raporlarına göre grup, madenlerden elde edilen koltan ticaretinden aylık en az 800.000 dolar gelir sağlamaktadır.

BM, M23’ün bu gelirlerle isyan faaliyetlerini sürdürdüğünü ve Rwanda hükümetinin gruba destek verdiğini bildirmiştir; Kigali yönetimi bu iddiaları reddetmiştir. M23, Demokratik Kongo Cumhuriyeti hükümetini devirmeyi ve Tutsi azınlığın güvenliğini sağlamayı amaçladığını belirtmiştir.

Demokratik Kongo Cumhuriyeti, dünya koltan üretiminin yaklaşık %40’ını sağlamaktadır. Rubaya madenlerinin bu üretimin %15’inden fazlasını karşıladığı belirtilmiştir. Buna karşın, Kongo nüfusunun %70’inden fazlası günde 2,15 doların altında bir gelirle yaşamaktadır. Doğu Kongo, silahlı gruplar, hükümet kuvvetleri ve yabancı destekli milisler arasındaki çatışmalar nedeniyle istikrarsız bir bölge durumundadır. 2026 yılı itibarıyla da M23 isyancıları ile ordu arasındaki çatışmalar çeşitli cephelerde sürmektedir.