Life in a Day (Belgesel)

Life in a Day (Hayattan Bir Gün), yönetmen Kevin Macdonald ve yapımcı Ridley Scott tarafından gerçekleştirilen, dünya genelindeki insanların yaşamlarından bir günü belgelemeyi amaçlayan kitle kaynaklı (crowdsourced) deneysel bir belgesel film projesidir. YouTube, LG ve National Geographic ortaklığıyla yürütülen proje, farklı coğrafyalardan bireylerin günlük yaşamlarını kendi kaydettikleri görüntüler aracılığıyla bir araya getirerek küresel ölçekte kolektif bir anlatı oluşturmayı hedeflemiştir. Projenin temel amacı, sıradan insanların deneyimlerinden oluşan bir “zaman kapsülü” meydana getirerek insanlığın ortak duygularını, korkularını ve umutlarını sinematik bir bütünlük içinde yansıtmaktır.

Yapım Süreci

Filmin üretimi, geniş katılımlı bir dijital çağ projesi olarak planlanmıştır. Yönetmen Kevin Macdonald, 6 Temmuz 2010 tarihinde dünya genelindeki insanlara çağrıda bulunarak hayatlarının bir gününü kaydetmelerini istemiştir. Bu çağrı doğrultusunda çekimler için belirlenen tarih 24 Temmuz 2010 olmuştur. Katılımcılar bu tarihte kaydettikleri görüntüleri 24–31 Temmuz 2010 tarihleri arasında YouTube üzerinden projeye yüklemiştir.^【1】

Projeye 197 ülkeden yaklaşık 80.000 video gönderilmiş ve toplamda 4.500 saatlik ham görüntü elde edilmiştir.^【2】Küresel temsilin artırılması amacıyla teknolojik imkânların sınırlı olduğu bazı bölgelerde yaşayan kişilere kameralar dağıtılmıştır. Böylece farklı sosyo-kültürel bağlamlardan bireylerin günlük yaşamlarının projeye dahil edilmesi hedeflenmiştir.

Yönetmen Kevin McDonald (IMDb)

Toplanan görüntüler, yönetmen Kevin Macdonald ve baş editör Joe Walker liderliğindeki ekip tarafından kapsamlı bir eleme ve kurgu sürecinden geçirilmiştir. Kurgu süreci 2010 yılının sonbahar aylarında devam etmiş ve film Ocak 2011'deki Sundance Film Festivali prömiyerine hazır hale getirilmiştir

Videoların değerlendirilmesinde çeşitli kriterler kullanılmıştır. Bunlar arasında katılımcılara verilen çekim yönergelerine uygunluk, görüntülerin benzersizliği, yaratıcı anlatım, teknik kalite ve filmin genel sanatsal vizyonuna uyum yer almaktadır. Bu yoğun kurgu çalışması sonucunda 4.500 saatlik görüntüden seçilen 1.000’den fazla klip, yaklaşık 95 dakikalık bir belgesel filme dönüştürülmüştür.^【3】 Böylece dünyanın farklı yerlerinden bağımsız olarak çekilmiş görüntüler tek bir anlatı içinde birleştirilmiştir.

Katılımcılar ve Haklar

Projeye katkı sağlayan katılımcılar, videolarını gönderirken görüntülerinin dünya çapında, süresiz ve telifsiz biçimde kullanılmasına izin veren bir lisans sözleşmesini kabul etmiş, filmden elde edilecek herhangi bir gelirden pay talep etme hakkından feragat etmişlerdir. Filmin resmi şartlarına göre, videonun filmde yer alması durumunda katılımcının "eş yönetmen" (co-director) olarak kredilendirilmesi, katkının tek karşılığı olarak kabul edilmiştir. Bu uygulama amatör içerik üreticilerinin küresel ölçekte bir sinema yapımının yaratıcı kadrosunda yer almasını sağlamıştır. Katılımcılara bunun dışında herhangi bir maddi ödeme yapılmamıştır.^【4】

Ödüller ve Festival Süreci

Kevin Macdonald ve ekibi tarafından seçilen 20 katılımcı, filmin 2011 Sundance Film Festivali'ndeki dünya prömiyerine katılma hakkı kazanmıştır.^【5】Ödül kapsamında kazananlara Park City, Utah’a gidiş-dönüş ekonomi sınıfı uçak bileti, konaklama ve festival etkinliklerine katılım imkânı sağlanmıştır.

Gösterim ve Dağıtım

Film; Sundance, Berlin, SXSW ve Sidney gibi festivallerde gösterilip dünya çapında sinemalarda vizyona girdikten sonra, 31 Ekim 2011 tarihinde YouTube üzerinden 25 dilde altyazı seçeneğiyle ücretsiz olarak yayımlanmıştır. Bu dağıtım modeli, projenin küresel katılım ve erişilebilirlik hedefiyle uyumlu bir şekilde geniş bir izleyici kitlesine ulaşmasını sağlamıştır.

Etik ve Ekonomik Tartışmalar

Life in a Day projesi, üretim modelinin niteliği nedeniyle çeşitli etik tartışmalara da konu olmuştur. Bazı medya eleştirmenleri, projede yer alan amatör katılımcıların videoları için herhangi bir ücret ödenmemesini ve yalnızca jenerikte isimlerinin geçmesini eleştirmiştir. Bu bağlamda Hollywood yapımcıları ve büyük medya şirketlerinin amatör içerik üreticilerinin ücretsiz emeğinden yararlandığı yönünde görüşler dile getirilmiştir.

Eleştiriler özellikle katılımcıların haklarını devreden sözleşmeler, maddi karşılığın bulunmaması ve “eş yönetmenlik” unvanının sembolik niteliği üzerinde yoğunlaşmıştır. Buna karşılık proje, dijital çağda küresel katılıma dayalı kolektif bir belgesel üretimi deneyi olarak da değerlendirilmiş ve geniş çaplı bir kültürel deneyim olarak görülmüştür.

Devam Projesi

Projenin başarısının ardından aynı format Life in a Day 2020 adlı devam filmiyle sürdürülmüştür. Bu ikinci film, dünya genelindeki insanların 25 Temmuz 2020 tarihinde kaydettikleri görüntülerden oluşturulmuş ve 2021 Sundance Film Festivali’nde prömiyer yapmıştır. Yönetmen Kevin Macdonald’a bu projede Howard Hong ve Danica Jensen eşlik etmiştir.

Devam filmi, ilk projenin kolektif anlatı modelini sürdürmekle birlikte on yıl içinde değişen dijital medya kültürünü ve sosyal medya çağının gündelik yaşam üzerindeki etkilerini yansıtan bir perspektif sunmuştur. Ayrıca bu format, İngiltere merkezli "Britain in a Day" gibi yerel projelere de ilham kaynağı olmuştur.