Lübnan’da İdam Cezasının Kaldırılması (Ağustos, 2026)

Lübnan Parlamentosu, 11 Ağustos 2026 tarihinde idam cezasının ülkedeki hukuk sisteminden tamamen kaldırılmasını öngören yasa tasarısını kabul etmiştir. Parlamento Başkanı Nebih Berri’nin ofisinden yapılan açıklamada, “Lübnan’da idam cezasının kaldırılmasını amaçlayan yasa tasarısı, üzerinde yapılan değişikliklerin ardından kabul edildi.” ifadelerine yer verilmiştir. Kararla birlikte Lübnan, kaynaklarda Orta Doğu’da idam cezasını yasal olarak tamamen kaldıran ilk ülke olarak nitelendirilmiştir.

128 üyeli parlamentoda milletvekillerinin çoğunluğu düzenleme lehinde oy kullanırken, Hizbullah’ın parlamento grubunun karara karşı çıktığı bildirilmiştir. Kabul edilen düzenleme, Lübnan’da yaklaşık 22 yıldır fiilen uygulanmayan idam cezasının hukuki olarak da kaldırılması anlamına gelmiştir.

Yeni düzenlemeyle birlikte Lübnan ceza hukukunda ölüm cezasının yerine ağırlaştırılmış müebbet hapis ve ağır çalışma cezasının uygulanması öngörülmüştür. Böylece ölüm cezası gerektiren suçlar bakımından ceza sisteminin en ağır yaptırımı hapis cezasına dönüştürülmüştür.

Bununla birlikte, ağır çalışma cezasının uygulamada nasıl yerine getirileceğine ilişkin bazı belirsizliklerin bulunduğu belirtilmiştir. Lübnan hukukunda ağır çalışma cezası daha önce de yer almasına rağmen, ülkenin ekonomik sorunları, cezaevlerindeki kapasite yetersizliği ve kaynak eksikliği nedeniyle bu tür cezaların son yıllarda sınırlı biçimde uygulanabildiği aktarılmıştır.

Lübnan’da idam cezası karar öncesinde yasalarda bulunmaya devam etmiş, ancak Ocak 2004’ten itibaren herhangi bir infaz gerçekleştirilmemiştir. Buna karşın mahkemeler bu süre içerisinde çeşitli davalarda idam cezaları vermeyi sürdürmüştür. Böylece ülkede idam cezası hukuken mevcut olmasına rağmen 20 yılı aşkın süre boyunca fiili bir infaz moratoryumu uygulanmıştır.

Lübnan Adalet Bakanlığı Cezaevleri Müdürlüğünün verilerine göre, 2025 yılının sonunda 85 kişi hakkında verilmiş idam cezası bulunmaktaydı. Parlamentonun Ağustos 2026’da aldığı kararla uzun süredir devam eden fiili uygulama hukuki bir düzenlemeye dönüştürülmüş ve ölüm cezası mevzuattan çıkarılmıştır.

Lübnan Adalet Bakanı Adel Nassar, parlamentoda kabul edilen düzenlemeyi ülke açısından “tarihi bir adım” olarak nitelendirmiştir. Nassar, idam cezasının Lübnan yasalarında bulunmasının yalnızca iç hukuk açısından değil, başka ülkelerle yürütülen adli iş birliği ve suçluların iadesi süreçleri bakımından da sorun oluşturduğunu belirtmiştir.

Ölüm cezasını kaldırmış bazı ülkeler, Lübnan’a iade edilecek şüpheli veya hükümlülerin idam edilme ihtimali bulunması nedeniyle iade taleplerini kabul etmeyebilmekteydi. İdam cezasının kaldırılmasıyla birlikte bu hukuki engellerden birinin ortadan kaldırılması ve Lübnan’ın uluslararası adli iş birliği süreçlerinin kolaylaştırılması amaçlanmıştır.

Karar, uluslararası insan hakları kuruluşları tarafından olumlu karşılanmıştır. Human Rights Watch’un Lübnan araştırmacısı Ramzi Kaiss, düzenlemeyi ülkedeki insan hakları açısından “muazzam bir adım” olarak değerlendirmiş ve kararın “asla uygulanmaması gereken zalimce ve keyfi bir cezadan açık bir kopuşu temsil ettiğini” belirtmiştir.

Amnesty International Orta Doğu ve Kuzey Afrika Direktörü Heba Morayef de düzenlemeyi “önemli bir dönüm noktası ve ülkedeki insan hakları açısından bir zafer” olarak nitelendirmiştir. Morayef, 20 yılı aşkın süredir infaz gerçekleştirilmemesinin ardından alınan kararın, fiili moratoryumu kalıcı bir hukuki güvenceye dönüştürdüğünü ve Lübnan’ı idam cezasının kaldırılması yönündeki küresel eğilimle uyumlu hale getirdiğini ifade etmiştir.

Lübnan’ın idam cezasını kaldırma kararı Birleşmiş Milletler tarafından da olumlu karşılanmıştır. BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği, düzenlemeyi yaşam hakkının korunması ve ölüm cezasının kaldırılmasına yönelik uluslararası eğilim bakımından önemli bir gelişme olarak değerlendirmiştir.

Karar, özellikle Orta Doğu’da idam cezasının çok sayıda ülkenin hukuk sisteminde varlığını sürdürmesi nedeniyle bölgesel açıdan dikkat çekmiştir. Lübnan’ın düzenlemesi, ülkede uzun süredir devam eden infazsızlık politikasının yasal bir güvence altına alınmasını sağlamıştır.

İdam cezasının kaldırılması insan hakları örgütleri tarafından desteklenirken, Lübnan içerisinde düzenlemeye yönelik farklı görüşler de ortaya çıkmıştır. Özellikle saldırılarda hayatını kaybeden Lübnan askerleri ve güvenlik görevlilerinin bazı yakınları, ölüm cezasının kaldırılmasına karşı çıkmıştır.

Bu kesimler, yakınlarının ölümünden sorumlu tutulan kişilerin idam edilmesini beklediklerini ifade etmiş ve söz konusu hükümlülerin cezalarının azaltılması ihtimaline tepki göstermiştir. Bu tartışmalar, idam cezasının kaldırılmasına ilişkin düzenlemenin parlamentoda görüşülen genel af tasarısıyla aynı döneme denk gelmesi nedeniyle daha geniş bir ceza adaleti tartışmasının parçası haline gelmiştir.

İdam cezasının kaldırılması, Lübnan Parlamentosunun mevcut yasama döneminde ele aldığı ceza ve adalet sistemine ilişkin düzenlemelerden biri olmuştur. Parlamentonun gündeminde ayrıca ülkede uzun süredir tartışılan kapsamlı bir genel af yasası da yer almıştır.

Söz konusu düzenlemenin kabul edilmesi halinde şiddet suçlarından hüküm giymiş bazı kişilerin cezalarının azaltılması veya belirli mahkûmların serbest bırakılması ihtimali gündeme gelmiştir. Tasarı, 1975-1990 Lübnan İç Savaşı'nın sona ermesinden bu yana ülkede gündeme gelen en kapsamlı genel af düzenlemelerinden biri olarak değerlendirilmiştir.

Lübnan’ın idam cezasını hukuken kaldırması, ölüm cezasının halen çeşitli suçlar bakımından mevzuatta bulunduğu Orta Doğu açısından önemli bir değişiklik oluşturmuştur. Kaynaklarda Lübnan, bu kararla idam cezasını tamamen kaldıran ilk Orta Doğu ülkesi ve ilk Arap ülkesi olarak tanımlanmıştır.

11 Ağustos 2026 tarihli parlamento kararı, ülkede 2004’ten beri devam eden fiili infaz moratoryumunu kalıcı bir hukuki düzenlemeye dönüştürmüştür. Böylece Lübnan’da ölüm cezasına ilişkin politika, infazların uygulanmamasına dayanan fiili durumdan cezanın mevzuattan tamamen çıkarıldığı hukuki bir sisteme geçmiştir.