Macaristan 15. Anayasa Değişikliği (2025)

Macaristan Ulusal Meclisi tarafından 14 Nisan 2025 tarihinde kabul edilen ve cinsiyet tanımı, LGBT+ etkinlikleri, çocuk hakları, vatandaşlık uygulamaları, uyuşturucuyla mücadele, nakit ödeme hakkı, iç göç ve olağanüstü hal düzenlemeleri gibi çeşitli başlıklarda değişiklikler içeren anayasa paketidir.

Macaristan Ulusal Meclisi - Anadolu Ajansı

Yasama Süreci

Macaristan’ın iktidardaki Fidesz–KDNP koalisyonu tarafından sunulan anayasa değişikliği teklifi, 14 Nisan 2025 tarihinde 140 milletvekilinin evet ve 21 milletvekilinin hayır oyuyla kabul edilmiştir. Kabul edilen düzenlemeler, 2011 yılında yürürlüğe giren mevcut anayasanın 15. resmi değişiklik paketi olmuştur.

Yapılan Anayasal Düzenlemeler

Cinsiyetin Tanımı ve Hukuki Statüsü

Yeni düzenleme, bir bireyin cinsiyetinin doğumda belirlenen biyolojik özelliklere dayandığını ve yalnızca "erkek" ya da "kadın" olarak tanınabileceğini anayasa hükmü haline getirmiştir. Devletin bu "doğal düzeni" koruma yükümlülüğü olduğu belirtilmiş; cinsiyet değişiminin hukuken tanınmayacağı açıkça ifade edilmiştir. Bu hüküm, 2020 yılında kabul edilen ve evlat edinmede yalnızca kadınların anne, erkeklerin ise baba olabileceğini öngören düzenlemenin devamı niteliğindedir.

LGBT+ Toplantı ve Gösterilerinin Yasaklanması

Anayasa değişikliği, LGBT+ topluluklarının düzenlediği tüm açık hava etkinliklerinin yasaklanmasına anayasal dayanak sağlamıştır. Bu kapsamda, özellikle Budapeşte’de her yıl düzenlenen Pride yürüyüşü yasaklanmış; yasağa uymayan organizatörler ve katılımcılar için 200.000 Macar forintine (yaklaşık 546 Amerikan doları) kadar para cezası öngörülmüştür. Emniyet birimlerine, katılımcıları yüz tanıma teknolojisiyle tespit etme yetkisi verilmiştir.

Çocuk Hakları ve Öncelik Hükmü

Anayasa metnine eklenen düzenlemeye göre, çocukların fiziksel, zihinsel ve ahlaki gelişimi için gerekli koşullar sağlanma hakkı, yaşam hakkı dışında kalan tüm bireysel haklardan öncelikli olarak tanımlanmıştır. Bu madde, toplanma ve ifade özgürlüğü gibi hakların çocuk koruma gerekçesiyle sınırlandırılmasına olanak tanımaktadır.

Uyuşturucu Kullanımı ve Dağıtımı

Değişiklikle uyuşturucunun üretimi, dağıtımı, kullanımı ve teşvik edilmesi anayasal olarak yasaklanmıştır. Bu hüküm, 2013 yılından beri yürürlükte olan “drogmentes Magyarország” hedefinin anayasa düzeyine taşınmasıdır. 

Vatandaşlığın Askıya Alınması

Yeni düzenleme, kamu düzeni, kamu güvenliği veya ulusal güvenliği tehdit ettiği tespit edilen ve Avrupa Birliği veya Avrupa Ekonomik Alanı dışı bir ülkenin vatandaşlığına da sahip olan Macaristan vatandaşlarının vatandaşlıklarının 10 yıla kadar askıya alınabilmesini mümkün kılmıştır. Bu askıya alma işlemi bireysel düzeyde uygulanacak olup, toplu vatandaşlık iptali yasa dışı kabul edilmiştir.

Yerel Kimlik ve İç Göç

Yeni anayasa metninde yer alan bir başka maddeye göre, bireylerin ikamet yerini seçme hakkı, yerel toplulukların kimliğini koruma hakkını ihlal etmemelidir. Bu düzenleme, kırsal ve küçük yerleşimlerin demografik yapısını ve geleneksel yaşam tarzlarını muhafaza etmeyi hedeflemektedir.

Olağanüstü Hal Yetkilerinde Değişiklik

Yeni düzenlemeyle, “tehlike hâli” ilan edilen durumlarda hükümetin kanunları askıya alma yetkisi sınırlandırılmıştır. Olağanüstü hâl veya savaş durumlarında hükümet yetkilerini sürdürebilecekken, diğer kriz durumlarında bu yetkilerin kullanımı için meclisin üçte iki çoğunluğunun onayı gerekecektir. Başsavcılık görev süresi de 70 yaşla sınırlandırılmıştır (başsavcı hariç).

Uygulama Takvimi

Yapılan anayasa değişikliklerinin büyük bölümü, Resmî Gazete’de yayımlanmasından bir gün sonra yürürlüğe girmiştir. Başsavcılık ve olağanüstü hal yönetimiyle ilgili hükümlerin ise 1 Ocak 2026 tarihinde yürürlüğe girmesi planlanmıştır.