Mebni

Mebni, Arapça bny kökünden gelen mabniyy (مبنيّ) kelimesinden Türkçeye geçmiştir. Bu sözcük, Arapçada “inşa etmek, kurmak” anlamındaki banā fiilinden türemiştir. Kelimenin temel anlamı “yapılmış, kurulmuş, bir temele dayandırılmış”tır. Türkçede hem gerçek hem de mecaz anlamlarda kullanılmış; ayrıca dil bilgisi terimi olarak yerleşmiştir.

• Günlük ve Resmî Dil: Bir düşüncenin, kararın veya yapının belirli bir temele dayandığını ifade etmek için kullanılır.
• Hukuk ve Bürokrasi: Kararların veya uygulamaların belirli gerekçelere bağlı olduğunu belirtmek amacıyla yer alır.
• Edebiyat ve Düşünce Yazıları: Mecaz anlamda, bir ilişkinin veya düşüncenin belirli esaslar üzerine kurulduğunu anlatmak için kullanılır.
• Dil Bilgisi: Arapça gramerinde sonundaki harekesi değişmeyen kelimeleri tanımlayan terim olarak kullanılır.
• Tarihî ve Osmanlı Türkçesi Metinleri: “Dayalı, kurulmuş, nedeniyle” anlamlarında yaygın biçimde kullanılmıştır.