Mendil Kapmaca Oyunu

Mendil Kapmaca, Türk geleneksel çocuk oyunlarından biri olup günümüzde kuralları resmî hale getirilmiş şekilde sınıflar arası turnuvalarda oynanan rekabetçi bir takım oyunudur. Oyunun amacı, merkezde yer alan mendili alıp rakip oyuncu tarafından ebelenmeden kendi sahasına ulaşmaktır. Oyunda dikkat, çeviklik, hız ve strateji ön plandadır.

Oyun Alanı ve Donanım

Mendil Kapmaca oyunu, açık alanlarda ya da kapalı spor salonlarında oynanabilir. Oyun sahasının zemini düz olmalı; parke, çim veya toprak olabilir. Saha ölçüleri 28 metre x 15 metre ebadında dikdörtgen biçimindedir.

Sahanın tam ortasında, çapı 3,60 metre olan daire biçiminde bir tarafsız bölge yer alır. Bu alan mendilin yerleştirildiği ve oyuncuların mendili almak için yöneldiği bölgedir. Tarafsız bölgeye her iki oyuncunun aynı anda ulaşması durumunda mendil alma hakkı hücum oyuncusuna verilir. Mendili alan oyuncu bu bölgeden çıkmadan ebelenemez.

Sahada ayrıca oyuncu değiştirme çizgisi, masa hakeminin tarafındaki kenar çizgisi olarak belirlenmiştir. Oyundaki tüm çizgiler 5 cm kalınlığındadır. Masa hakeminin her iki yanında yedek oyuncular için ayrılmış özel alanlar bulunmaktadır.

Takım Yapısı

Müsabakalar, kız-erkek karma sınıf takımları arasında yapılır. Bir takım en fazla 14 oyuncudan oluşur: 10 asil oyuncu (5 kız, 5 erkek) ve 4 yedek. Ayrıca bir oyun lideri ve bir yardımcı oyun lideri takımda yer alır. Bir takım, en az 10 oyuncu ile sahaya çıkmak zorundadır; bu sayının altına düşülmesi halinde takım hükmen mağlup sayılır. Yedek oyuncular kendilerine ayrılan yedek alanında beklemek zorundadır.

Oyun Kuralları

Oyun üç set üzerinden oynanır. İki set kazanan takım maçı kazanır. Her takımın her sette 1 dakikalık iki mola hakkı vardır. Set aralarında 5 dakika dinlenme süresi verilir. Maçtan önce takımlara 15 dakika ısınma süresi tanınır.

Her setin başında hangi takımın hücum ya da savunma yapacağı, geleneksel bir seçim yöntemiyle belirlenir. Bu süreç şu adımları içerir:

1. “Bozuk para hangi elimde?” sorusunu bilen taraf adım sayışmasına ilk başlama hakkını elde eder.
2. “Aldım verdim, ben seni yendim...” şeklindeki karşılıklı ayak adımlama yöntemiyle saha seçimi yapılır.
3. Adımlama mesafesi başhakem tarafından belirlenir. Her oyuncu bir kez yarım adım hakkı kullanabilir.
4. Üstte kalan ayağa sahip oyuncu kazanır ve seçme hakkını elde eder.

Seçme hakkını kazanan takım set boyunca hücum veya savunma görevlerinden birini seçer. Hücum tarafı mendili almak zorundadır. Savunma tarafı isterse mendili alabilir. Ancak 30 saniye içinde mendili hiçbir oyuncu almazsa, hücum oyuncusu elenmiş sayılır.

Oyun Akışı

• Her set başında oyun lideri, oyuncuların sıralamasını masa hakemine bildirir. Sıralama, set boyunca değiştirilemez.
• Yarışacak oyuncular, hakemin işaretiyle çıkış alanına gelir.
• Mendil hakeminin düdüğü ve ayağını yere vurması ile oyun başlar ve 30 saniyelik hücum süresi başlar. Bu süre sesli olarak geri sayılır.
• Mendili alan oyuncu, kendi dip çizgisinden geçerse takımına 1 puan kazandırır ve rakip oyuncu elenir.
• Eğer mendili alan oyuncu rakip tarafından ebelenirse, ebeleme yapan oyuncunun takımı 1 puan alır ve mendili alan oyuncu elenir.
• Mendil düşerse, iki oyuncu da mendili alıp koşabilir; dip çizgiyi önce geçen kazanır.
• Ebeleme yalnızca elle dokunarak yapılabilir; ayakla yapılan ebeleme oyuncunun oyun dışı kalmasına yol açar.
• Mendili alan oyuncu tarafsız bölgeden çıkmadan ebelenemez.
• Oyuncular çizgi ihlali veya oyun alanını terk etme durumlarında elenir.
• Tarafsız bölgede iki oyuncu çarpışırsa, savunma oyuncusu elenir.
• Oyuncu istem dışı düşerse, ilk seferde oyun tekrar edilir; ikinci kez düşerse ebeleme geçerli sayılır.
• Oyuna katılan oyuncuların oyun alanında hakeme dokunması yasaktır.

Puanlama ve Set Kazanımı

• Bir takım, rakibin 10 oyuncusunu da oyun dışı bırakırsa seti kazanmış olur.
• Oyun üç set üzerinden oynanır. İki seti alan takım maçı kazanır.
• Üçüncü set başında tekrar “aldım verdim” sayışması yapılır.

Oyuncu Değişiklikleri ve Disiplin

• Her takım bir sette en fazla 4 oyuncu değişikliği yapabilir.
• Değiştirilen oyuncu aynı sette tekrar oyuna giremez.
• Değişiklikler kız-erkek dengesini bozmayacak şekilde yapılır.
• Oyunda sarı ve kırmızı kart uygulaması mevcuttur. Sarı kart, liderin uygunsuz davranışlarında verilir. Devamı halinde kırmızı kartla oyun dışı kalır.
• Hakem kararları tartışılamaz.

Ekipmanlar

• Oyuncular forma, şort, çorap, dizlik ve salon tipi spor ayakkabısı giymelidir.
• Kıyafetlerin temiz, uyumlu ve numaralandırılmış olması zorunludur.
• Numara büyüklüğü ön yüzde minimum 10 cm, arka yüzde 15 cm olmalıdır.
• Mendil 30x30 cm boyutunda, saten kumaştan ve tek renk olmalıdır.
• Oyuncular, güvenlik açısından küpe, kolye, saat, toka gibi eşyalarını çıkarmalıdır.
• Gözlük ve lens yalnızca oyuncunun sorumluluğunda ve 18 yaş altı için veli izniyle kullanılabilir.

Sağlık ve Güvenlik

• Sakatlık durumunda hakem oyunu durdurur ve sağlık görevlisini sahaya çağırır.
• Oyuncu değişiklik hakkı yoksa, oyuncuya 3 dakikalık iyileşme süresi tanınır. Bu hak bir oyuncuya sadece bir kez verilir.
• Oyuncu oyun alanını terk etmeden yerde oturuyorsa müsabaka devam eder.